agriculture news in Marathi, article regarding rules for chicken and meet sale. | Agrowon

चिकन, मांस विक्रीसाठी गुणवत्ता नियम
डॉ. रुपेश वाघमारे
गुरुवार, 27 जून 2019

चिकन, मांस विक्रेत्यांना परवाना घेण्यासाठी अन्नसुरक्षा आणि मानक कायदा २००६ मधील भाग १ आणि भाग ४ व अनुसूची ४ मधील मूलभूत स्वच्छता व अन्न सुरक्षितता यांची पूर्ण अंमलबजावणी करणे गरजेचे असते. दुकानातील प्रत्येक कर्मचाऱ्याची अधिकृत नोंदणीधारक वैद्यकीय अधिकाऱ्यांकडून दरवर्षी वैद्यकीय तपासणी करावी. 

चिकन, मांस विक्रेत्यांना परवाना घेण्यासाठी अन्नसुरक्षा आणि मानक कायदा २००६ मधील भाग १ आणि भाग ४ व अनुसूची ४ मधील मूलभूत स्वच्छता व अन्न सुरक्षितता यांची पूर्ण अंमलबजावणी करणे गरजेचे असते. दुकानातील प्रत्येक कर्मचाऱ्याची अधिकृत नोंदणीधारक वैद्यकीय अधिकाऱ्यांकडून दरवर्षी वैद्यकीय तपासणी करावी. 

अन्नसुरक्षा आणि मानक कायद्यानुसार किरकोळ चिकन आणि मांस विक्रीच्या दुकानासाठी स्वच्छताविषयक काही नियम आहेत.  या नियमानुसार किरकोळ चिकन, मांस विक्रेत्यांना आपल्या कार्यक्षेत्रातील ग्रामपंचायत, नगरपालिका किंवा महानगरपालिका यांनी नेमलेल्या अन्नसुरक्षा अधिकाऱ्याकडून किंवा राज्य अन्नसुरक्षा आयुक्त यांनी नेमलेल्या अधिकाऱ्यांकडून मांस विक्रीचा परवाना घ्यावा लागतो. 
सर्व चिकन, मांस विक्रेत्यांना परवाना घेण्यासाठी अन्नसुरक्षा आणि मानक कायदा २००६ मधील भाग १ आणि भाग ४ व अनुसूची ४ मधील मूलभूत स्वच्छता व अन्न सुरक्षितता यांची पूर्ण अंमलबजावणी करणे गरजेचे असते. तसेच स्थानिक प्रशासनाने केलेल्या वेगवेगळ्या नियमांचेसुद्धा अनुपालन करणे आवश्‍यक आहे.

अन्नसुरक्षा कायदा २००६ अनुसूची-४ नुसार नियमावली ः 
दुकानाची जागा

  • चिकन, मांस विक्रीचे दुकान शक्‍यतो भाजीपाला व मंडई यांच्यापासून दूर असावे. दुकानांच्या आसपास उग्रवास, धूळ, धूर यांचा प्रादुर्भाव नसावा.
  •  दुकान ही कोणत्याही धार्मिक स्थळापासून साधारणपणे ५० मीटर लांब असावे. धार्मिक स्थळाच्या जवळपास असणाऱ्या सर्व मांस विक्री दुकानांना काळ्या काचेचे दरवाजे लावण्यात यावेत, जे येण्या-जाण्याच्या वेळेव्यतिरिक्त बंद राहतील.
  • दुकानांच्या आत, समोरील तसेच लगतची जागा स्वच्छ राखणे ही मालकाची जबाबदारी असेल.
  • दुकानांचा आकार, व्यवसायाचे स्वरूप, विक्रीसोबतच होणारे इतर कार्य आणि निवासिक क्षेत्रात व्यावसायिक जागेची उपलब्धता, संबंधित स्थानिक प्रशासन या कारणांमुळे बदलतो. दुकानांची उंची ही ३ मीटर तर वातानुकूलित दुकानात २.५ मीटरच्या कमी नसावी.

परिसर

  • परिसराची रचना चांगली असावी. जमिनीपासून किमान ५ फूट उंचीपर्यंत ज्यातून पाणी इत्यादी जाऊ शकणार नाही, अशी कॉंक्रीटची भिंत असावी. त्यासाठी योग्य फरशी किंवा तावदान लावता येईल. जेणेकरून स्वच्छता करणे सुलभ होते.
  •  घाण, कचरा, अशुद्ध पाणी इत्यादी काढून टाकण्यासाठी जमीन ही योग्य उतार असलेली असावी. जमिनीचा उतार हा ३ मीटरसाठी ५ सेंमीपेक्षा कमी नसावा. सर्व बांधकाम न गंजणारे असावे.
  •  टेबल, रॅक, कपाट यावर जस्त, ॲल्युमिनिअम किंवा स्टेनलेस स्टील, संगमरवर यांचा थर असावा. 
  •  चिकन,मांसाचा प्रकार दाखवणारा फलक योग्यरीत्या लावावा. मांस विक्रीशिवाय परिसरात इतर काही विकू नये.
  •  सांडपाणी वाहून नेण्यासाठी व्यवस्था असावी.
  •  परिसरात पिण्याच्या पाण्याचा सतत पुरवठा असावा. कूपनलिकेमधून पाणीपुरवठा होत असेल तर पाणी शुद्धीकरणाची व्यवस्था करावी. पाणी साठवणूक करण्यात यावी.
  •  दुकानाचा दरवाजा स्वतःच बंद होणारा असावा. तसेच काचेवर गडद रंगाचा थर द्यावा. दार कामाव्यतिरिक्त बंद ठेवावे. बाहेरील लोकांना आतील मांस दिसता कामा नये.

वायुवीजन

  • दुकानात हवा खेळती असावी. किमान एक फॅन व एक बाहेर हवा फेकणारा फॅन (बहिर्मुखी पंखा) लावण्यात यावा.
  •  मांस लटकविण्यासाठी हूक इत्यादी वापर होत असेल तर ते न गंजणाऱ्या वस्तूंपासून बनवलेले असावे.
  •  कत्तल केलेल्या प्राण्यांचा आकार आणि मासांनुसार हे हूक ३० सेंमी व दोन रेलमधील अंतर हे ६० ते ७० सेंमी असावे.

 

साधनसामग्री आणि उपकरणे 

  • दुकानात माशांच्या प्रतिबंधासाठी योग्य उपाययोजना असावी. यासाठी पडदे किंवा जाळ्या कराव्यात. आतमधील वस्तू दिसतील असे फ्रिज दुकानात असावेत. ज्यामध्ये मांस ४ ते ८ अंश सेल्सिअस तापमानाला राखता येईल. ४८ तासांपेक्षा जास्त काळासाठी मांस, चिकन ठेवायचे झाल्यास फ्रिझरचा वापर करावा. 
  • वजनाची मापे, अनावश्‍यक हाताळणी आणि दुषितता कमी होणारी असावी. त्यांना स्टेनिस स्टील किंवा निकेलचा लेप असावा.
  • सुरे, अवजारे, आकडे (हूक) स्टेनलेस स्टीलचे असावे. परिसर आणि उपकरणे धुण्यासाठी किमान ८२ अंश तापमानापर्यंत गरम पाणी करणारा गिझर दुकानात असावा. स्टेनलेस स्टील किंवा पोर्सेलिनची वॉश बेसिन आणि साबण इत्यादी व नखे साफ करणारा ब्रश उपलब्ध असावेत.
  •    चिकन, मांस कापण्याचा ठोकळा किंवा फळी ही कृत्रिम वस्तूची असावी. जेणेकरून मांस दूषित होणार नाही. लाकडी ठोकळा असेल तर तो टणक, कठीण खोडाचा असावा. 
  •    कचरा जमा करण्यासाठी पायाने उघडझाप करता येणारी कचरा पेटी असावी.

- डॉ. रुपेश वाघमारे, ९७६६९४०९५४
(सहायक प्राध्यापक, पशुवैद्यक व पशुविज्ञान महाविद्यालय, परभणी)

इतर कृषिपूरक
शिंगांच्या कर्करोगाकडे नको दुर्लक्ष शिंगांचा कर्करोग साधारणपणे ५ ते १० वर्ष वयोगटातील...
आंत्रविषार,प्लेग आजारावर प्रतिबंधात्मक...आंत्रविषार आजार प्रामुख्याने शेळ्या, मेंढ्यांना...
संसर्गजन्य आजारांबद्दल जागरूक रहापावसाळी वातावरणात जनावरांना साथीच्या आजारांचा...
पूर परिस्थितीमधील जनावरांचे व्यवस्थापन महापुराच्या प्रलयामुळे जनावरांचे आरोग्य अडचणीत...
दुभत्या गाई-म्हशींची जैवसुरक्षितता...दुभत्या गाई-म्हशींमधील रोगांचा प्रादुर्भाव...
जनावरांतील विषबाधा टाळाशेतात बियाणे प्रक्रिया करताना नजरचुकीने काही वेळा...
शेळ्यांचे आरोग्य, प्रजनन महत्त्वाचेशेळीपालनाद्वारे चांगले उत्पादन मिळविण्यासाठी...
गाई, म्हशींच्या प्रजननावर द्या लक्षवेगवेगळ्या ऋतूंमध्ये गाई, म्हशींच्या व्यवस्थापनात...
जनावरांतील पोटफुगीकडे नको दुर्लक्षपोटफुगीने त्रस्त असलेले जनावर सारखे ओरडते....
जनावरांना होते घाणेरीची विषबाधा मोकळ्या कुरणात जनावरे चरताना घाणेरी वनस्पती...
‘पोल्ट्री वेस्ट’ने भागवली विजेची...परभणी येथून पशुवैद्यकशास्त्राची पदवी, त्यानंतर...
गोठ्याची स्वच्छता ठेवा, माश्यांवर...गोठ्यामध्ये अस्वच्छता असल्यास माश्यांचा...
गाभण जनावरांकडे द्या लक्षपावसाळी काळात वातावरणात बदल होत असतात....
जनावरांच्या आरोग्याकडे द्या लक्ष गोठ्यातील ओलसर व कोंदट वातावरणामुळे जनावरांच्या...
प्रक्रियेतून वाढवा कोरड्या चाऱ्याची...निकृष्ट दर्जाच्या कोरड्या चाऱ्यावर प्रक्रिया करून...
चिकन, मांस विक्रीसाठी गुणवत्ता नियमचिकन, मांस विक्रेत्यांना परवाना घेण्यासाठी...
निवड दुधाळ गाई, म्हशींची...दुग्ध व्यवसायासाठी गाई, म्हशींची निवड करताना...
कोवळ्या ज्वारीच्या विषबाधेपासून जनावरे...कोवळ्या ज्वारीची पाने अधिक प्रमाणात खाल्ल्याने...
कोंबड्यांच्या आरोग्याकडे द्या लक्षपावसाळ्यात मुख्यतः शेड, खाद्य,पाणी आणि लिटरचे...
पशुआहारात वापरा शतावरीजनावरांच्या स्वास्थासाठी वनौषधींचा उपयोग फायदेशीर...