agriculture news in marathi Balanced nutrient management is required for potato crop | Agrowon

बटाटा पिकासाठी संतुलित अन्नद्रव्य व्यवस्थापन गरजेचे

डॉ. पी. ए. साबळे
सोमवार, 19 ऑक्टोबर 2020

संतुलित अन्नद्रव्य व्यवस्थापन केल्यास बटाटा पिकातून चांगले उत्पादन मिळू शकते. लागवडीवेळी युरियाचा वापर करण्यापेक्षा अमोनिअम सल्फेट किंवा कॅल्शिअम अमोनिअम नायट्रेट या स्वरूपामध्ये नत्र द्यावे.

संतुलित अन्नद्रव्य व्यवस्थापन केल्यास बटाटा पिकातून चांगले उत्पादन मिळू शकते. लागवडीवेळी युरियाचा वापर करण्यापेक्षा अमोनिअम सल्फेट किंवा कॅल्शिअम अमोनिअम नायट्रेट या स्वरूपामध्ये नत्र द्यावे. बटाटा उगवणीवर होणारा हानिकारक परिणाम टाळता येतो. 

पश्चिम महाराष्ट्रासाठी बटाटा पिकामध्ये अन्नद्रव्ये व्यवस्थापन करत असताना, सेंद्रिय खत २०-३० टन प्रति हेक्टरी लागवडीवेळी द्यावे. नत्राची पूर्तता करण्यासाठी अमोनिअम सल्फेट (नत्र २१ % आणि सल्फर २५ %), कॅल्शिअम अमोनिअम नायट्रेट (नत्र २५ %) आणि युरिया (नत्र ४६ %) द्वारे देऊ शकतो. नत्र हेक्टरी १०० किलो हे अमोनिअम सल्फेट ४७६ किलो किंवा कॅल्शिअम अमोनिअम नायट्रेट ४०० किलो किंवा युरिया २१७ किलो या स्वरूपात लागवडीवेळी द्यावे. नंतर भर लावताना (लागवडीनंतर ३० दिवसांनी) नत्र ५० किलो (युरिया १०९ किलो) प्रति हेक्टर द्यावे. लागवडीवेळी शिफारशीत पायाभूत नत्राची मात्रा कॅल्शिअम अमोनिअम नायट्रेट आणि युरिया यांच्या समान वापरातून देऊन, नत्राची उर्वरित मात्रा ही लागवडीनंतर महिन्याने भर लावतेवेळी युरियाद्वारे देऊ शकतो. यामुळे अतिरिक्त युरियाचा बटाटा उगवणीवर होणारा हानिकारक परिणाम टाळता येतो.  कॅल्शिअम अमोनिअम नायट्रेट मुळे नत्राची वापर क्षमता वाढू शकतो. लिचिंगद्वारे होणारा ऱ्हास कमी होण्यास मदत होते.

  • रासायनिक खतांची मात्रा देताना सरीमधून दिल्यास खतांचा थेट बीज कंद बरोबर संपर्क टाळू शकतो.  -उदासीन सामू असलेल्या जमिनीत अमोनिअम सल्फेट किंवा उदासीन सामू व अल्पशः क्षारयुक्त असलेल्या जमिनीत कॅल्शिअम अमोनिअम नायट्रेटचा वापर करू शकतो. 
  • अमोनिअम सल्फेट तुलनात्मकदृष्ट्या महाग असते. गाळाच्या तसेच जास्त सामू असलेल्या जमिनीत युरियाचा पायाभूत स्वरूपात वापर करता येतो. मात्र, हेक्टरी ६० किलोपेक्षा अधिक नसावा. यातून काही अंशी बटाटा उगवण क्षमतेवरील विपरीत परिणाम टाळता येतो. 
  • स्फुरद ६० किलो (सिंगल सुपर फॉस्फेट ३७५ किलो) आणि १२० किलो पालाश (२०० किलो म्युरेट ऑफ पोटॅश) प्रति हेक्टरी पायाभूत स्वरूपात बटाटा लागवडीच्या वेळी द्यावे. 
  • खतांची मात्रा माती परीक्षण अहवालानुसार वेगवेगळी असू शकते. 
  • संशोधनाच्या नुसार नत्राच्या खत व्यवस्थापनाप्रमाणे पोटॅशची मात्रा पण लागवडीच्या वेळेस पायाभूत स्वरूपात तसेच भर लावताना (लागवडीनंतर ३० दिवसांनी) विभागून दिल्यास उत्पादनावर सकारात्मक परिणाम दिसून आला आहे. 
  • उत्तर-भारत पठारी भागातील बटाट्याच्या ‘कुफरी बादशहा’ वाणावरील संशोधनामध्ये बटाटा लागवडीनंतर ५०-७० दिवसांनी २ % पोटॅश फवारणीतून एकूण पोटॅशच्या गरजेपैकी ४० किलो प्रति हेक्टर पोटॅशची बचत साधता येत असल्याचे दिसून आले आहे.
  • सूक्ष्म अन्नद्रव्ये वापराचा देखील बटाटा वनस्पतींच्या शारीरिक प्रक्रियेमध्ये प्रभाव दिसून आला आहे. या घटकांचा बटाट्याच्या गुणवत्तेवर देखील प्रभाव दिसून येतो. म्हणून सूक्ष्म अन्नद्रव्यांचा बटाट्याच्या वाढ आणि विकास काळात खालील प्रमाणे फवारणीद्वारे वापर करू शकतो. 
  • फवारणी दुपारी ११ ते ३ या वेळेत करू नये.  

 

सूक्ष्म अन्नद्रव्ये फवारणी (ग्रॅम/ लिटर)
झिंक सल्फेट
कॉपर सल्फेट
फेरस सल्फेट
मँगेनीज सल्फेट
ॲल्युमिनिअम मॉलीब्डेट
सोडियम बोरेट /बोरेक्स

 
टीप
या लेखामध्ये केंद्रीय बटाटा संशोधन संस्था (सिमला), बटाटा संशोधन केंद्र, सरदारकृषीनगर दांतीवाडा कृषी विद्यापीठ (गुजरात), तसेच महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ (राहुरी) यांच्या शिफारशी दिलेल्या आहेत.

संप्रक - डॉ. पी. ए. साबळे, ८४०८०३५७७२
(सहायक प्राध्यापक, उद्यानविद्या विभाग,  के. व्ही. के. सरदार कृषीनगर दांतीवाडा कृषी विद्यापीठ, साबरकांठा, गुजरात.)


इतर ताज्या घडामोडी
धान खरेदी प्रभावित होण्याची शक्यताभंडारा : खरीप हंगामातील धान केंद्र सुरू...
आम्ही तुमच्यासोबत: मुख्यमंत्रीसोलापूर ः सध्या पाऊस थांबला आहे, पण पुढच्या दोन...
कृषी विद्यापीठ कर्मचारी करणार वेतन...नागपूर: सातव्या वेतन आयोगाच्या अंमलबजावणीची...
राज्याने जबाबदारी झटकू नये: देवेंद्र...बारामती, जि. पुणेः पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी...
कोल्हापुरात नुकसानीचे पंचनामे वेगातकोल्हापूर : जिल्ह्यात आठवडाभर झालेल्या पावसाने...
आटपाडी तालुक्यात चार वेळा अतिवृष्टीआटपाडी, जि. सांगली : बॅंका, विकास सेवा सोसायट्या...
डहाणू तालुक्यात अनुदानित युरियाचा...मुंबई: डहाणू तालुक्यात अनुदानित युरियाचा जोरदार...
संत्रापट्ट्यासाठी अनुदानाचे निकष बदलाअमरावती : संत्राबाग कीड-रोग रोगमुक्त ठेवण्यासाठी...
अकोल्यात ज्वारीच्या कणसातून निघाले कोंबअकोला ः जिल्ह्यात यंदाच्या हंगामात असमतोल...
जळगावात खपली गहू पेरणी वाढणारजळगाव ः आरोग्यदायी, शेतकऱ्यांना चांगले दर मिळवून...
अकोट येथे उडीद पिकाची प्रतिकात्मक होळीअकोला ः पावसाने पिकांची दाणादाण उडविली आहे....
खानदेशात सोयाबीनचे अनेक शेतकऱ्यांना...जळगाव ः खानदेशात सोयाबीनची पेरणी यंदा बऱ्यापैकी...
शासन शेतकऱ्यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे...नाशिक : ‘‘अवकाळी पावसामुळे शेतकऱ्यांचे...
पुणे जिल्ह्यात पावसाने वाढवली चिंतापुणे ः परतीच्या पावसाने पुन्हा जोर धरला आहे. या...
राज्य शासन खंबीरपणे शेतकऱ्यांच्या...बीड : ‘‘परतीच्या जोरदार पावसांने खरीप पिकांचे...
कर्ज काढू, पण मदत करू ः वडेट्टीवारनांदेड : ‘‘अतिवृष्टीमुळे शेतकऱ्यांचे मोठ्या...
विविध प्रकल्प उभे राहण्यासाठी शेतकरी गट...औरंगाबाद : ‘‘जिल्ह्यामध्ये पोकरा, स्मार्ट, एक...
अधिक उत्पादन देणारे एरंडी, हरभरा पिकवा...नांदेड : ‘‘शेतकऱ्यांनी अधिक उत्पादन देणारे एरंडी...
शेतकऱ्यांना जास्तीत जास्त भरपाईसाठी...सोलापूर ः ‘‘राज्य शासनाकडून जिल्ह्यातील...
नगरमध्ये कांदा आठ हजार रुपये क्विंटलनगर ः नगर जिल्ह्यात कांद्याच्या दरात तेजी कायम...