agriculture news in Marathi, bhusha village long from development, Maharashtra | Page 2 ||| Agrowon

भूषा विकासापासून कोसो दूर

चंद्रकांत जाधव
बुधवार, 24 ऑक्टोबर 2018

भूषा , जि. नंदुरबार ः दिवस सोमवारचा (ता. १ ऑक्‍टोबर). वेळ सकाळी साडेसहाची. युवक, युवती, कच्चा रस्ता तुडवत गावातून येत होते. काही जण पशुधन चराईसाठी घेऊन जाताना दिसले. नर्मदा नदीनजीक एका झोपडीसमोर चिमुकले खेळत होती. त्यांचे कपडे मळके, फाटके. लागलीच बच्चेकंपनी झोपडीत गेली. एक चिमुकली घरातून डोकावून पाहत होती. त्यांच्या हलाखीच्या स्थितीची पदोपदी जाणीव होत होती. अर्थातच भूषा गावची ही स्थिती विकास, डिजिटलायझेशनचे दावे या संदर्भात प्रश्‍नचिन्हच जणू उपस्थित करीत होती. 

भूषा , जि. नंदुरबार ः दिवस सोमवारचा (ता. १ ऑक्‍टोबर). वेळ सकाळी साडेसहाची. युवक, युवती, कच्चा रस्ता तुडवत गावातून येत होते. काही जण पशुधन चराईसाठी घेऊन जाताना दिसले. नर्मदा नदीनजीक एका झोपडीसमोर चिमुकले खेळत होती. त्यांचे कपडे मळके, फाटके. लागलीच बच्चेकंपनी झोपडीत गेली. एक चिमुकली घरातून डोकावून पाहत होती. त्यांच्या हलाखीच्या स्थितीची पदोपदी जाणीव होत होती. अर्थातच भूषा गावची ही स्थिती विकास, डिजिटलायझेशनचे दावे या संदर्भात प्रश्‍नचिन्हच जणू उपस्थित करीत होती. 

आदिवासीबहुल भूषा (ता. धडगाव) नंदुरबारपासून सुमारे १६० किलोमीटवर आहे. गुजरातमधील नर्मदा नदीवरील सरदार सरोवरबाधित गाव असल्याने अनेकांचे स्थलांतर झाले. ज्यांच्या जमिनी बुडीत क्षेत्रात गेल्या, त्यांचे रेवानगर (ता. तळोदा) येथे पुनर्वसन झाले. आता गावात ४० ते ५० जण आहेत. हातपंप व काही सोलर दिवे झोपड्यांसमोर दिसतात. गावाच्या आजूबाजूला सातपुडा पर्वताच्या उत्तुंग रांगा. उदय व नर्मदा नदीचा संगम येथेच आहे. नर्मदा नदीपलीकडे मध्य प्रदेश आहे. मध्य प्रदेशातील अलिराजपूर जिल्ह्यातगल काही गावे नर्मदा नदीच्या पलीकडे आहेत. गावात जेमतेम १२ झोपडीवजा घरे दिसली.

आपापल्या शेतात सर्वांचे वास्तव्य. 
नर्मदेत नाव वल्हवत एक गृहस्थ आला. त्याला मराठी भाषा फारशी समजत नव्हती. जत्या पुट्या पावरा, असे नाव त्याने सांगितले. तो म्हणाला, ‘‘मी सावऱ्या दिगर गावचा. मासेमारी करतो. सात मुले आहेत. शेती दोन एकर. कापसाचीही लागवड करतो. कापूस विकायला शहादा (जि. नंदुरबार) येथे जावे लागते.’’ मग त्याची मासेमारीची लगबग सुरू झाली. तीन जण एक बोट घेऊन नर्मदा नदीकडून आले.  पैकी एकाने आपले नाव वसंत पावरा सांगितले. तो म्हणाला, ‘‘माझी जमीन सरदार सरोवरच्या बुडीत क्षेत्रात गेली. मी भूषा गावचाच रहिवासी. मी स्थलांतर केले नाही. या बोटीवर मला चालक म्हणून शासनाने नेमले आहे. नर्मदेच्या पलीकडे मध्य प्रदेशातील अलिराजपूर जिल्ह्यातील आंबाडा, डुखुडा, सकरजा, अंजनबारा, बिचाडा या गावांमधील काही जण मासेमारीसाठी नर्मदेवर येतात.
जगण्यापुरते कमवून घेतो.’’ 

नर्मदा नदीत महाराष्ट्र शासनाच्या आरोग्य विभागांतर्गत कार्यरत तरंगता दवाखाना दिसला. तो बंद होता. आठवड्यातून दोन-तीनदा हा दवाखाना सुरू असतो. अंगणवाडी सेविका व इतर कर्मचारी या दवाखान्यात भेटतात, असे या कुटुंबीयांनी सांगितले. 

रस्ता आणि वीज पोचली नाही 
मग नर्मदा काठावर वास्तव्यास असलेल्या एका कुटुंबातील सदस्यांची भेट घेतली. महिलांना मराठी समजत नव्हती. त्या आपल्या मायबोलीत (आदिवासी बोली) बोलत होत्या. त्यांचे घर कौलारू.  युवकाला मराठी बऱ्यापैकी समजत होती. त्याने आपले नाव सागर सांगितले. तो म्हणाला, गावात अजून पक्का (डांबरी) रस्ता नाही. आम्ही  नदीतूनच पाणी आणतो. दोन एकर शेती आहे. आम्हाला जमिनीचा पट्टा मिळाला नाही.  त्याचे वडील रेवान्या टिड्या पावरा. त्यांनाही मराठीतून फारसे कळत नव्हते. ते म्हणाले, ‘‘आमच्या  गावात वीज आलेली नाही. आमची कोरडवाहू शेती आहे. ज्वारी, मका, तूर ही पिके घेतो. पशुधन आहे. पावसाळ्यातच पिके येतात. जमिनीमुळे गाव सोडत नाही.’’ 

ना रेंज ना मोबाईल
गावात एका टेकडीवर आरोग्य केंद्र आहे. त्याची दैनावस्था झालेली. गावात एकच किराणा दुकान. संचालक जितेंद्र म्हणाला, ‘‘मी माळ या गावचा. १२ वीत शिक्षण घेत आहे. येथे व्यवसाय करतो. सायंकाळी निघून जातो.’’ मग विनोद वसावा भेटले. म्हणाले, ‘‘मी नर्मदा विकास प्राधिकरणच्या बोटवर चालक आहे. जेव्हा साहेब येतात तेव्हा त्यांना घेऊन नर्मदा नदीत जातो.  ते केव्हा येतात याची मला माहिती नसते. कोणत्याच दूरसंचार कंपनीचे नेटवर्क नाही. माझ्याकडे मोबाईल आहे, पण त्याचा उपयोग नाही. मी मूळचा गुजरातमधील राजपिपला (जि. नर्मदा) गावचा.


इतर अॅग्रो विशेष
सिंधुदुर्गच्या पूर्व पट्ट्यात आंब्याला...सिंधुदुर्ग: फेब्रुवारी महिना संपत आला तरी...
पशुधनाचे मार्चमध्ये होणार लसीकरणपुणे ः गाई, म्हशी, शेळ्या, कालवडी आजारी पडू नये...
निर्धारित निर्यातीनंतरच बफर स्टॉकवरील...नवी दिल्ली: देशातील ज्या साखर कारखान्यांनी...
खारपाण पट्ट्यातील येऊलखेड बनले कृषी...अकोला: विदर्भाची पंढरी शेगाव हे संपूर्ण...
जळगाव ः कापसाच्या खेडा खरेदीला कमी...जळगाव ः कापसाची खेडा खरेदी मागील आठवड्यात...
इंडोनेशियात कच्च्या साखरेची जादा...कोल्हापूर : भारताच्या दृष्टीने साखर निर्यातीसाठी...
चांगदेव यात्रेला प्रारंभ; दिंड्या दाखलचांगदेव, जि. जळगाव ः सिद्धेश्वर योगिराज चांगदेव...
सर्व्हर डाउनच्या गोंधळामुळे द्राक्ष...नाशिक : केंद्रीय अप्रत्यक्ष कर आणि सीमा शुल्क...
विदर्भात पावसाला पोषक हवामान पुणे: राज्याच्या कमाल आणि किमान तापमानात वाढ...
चारशे अधिकाऱ्यांच्या कृषी विभागात...पुणे ः कृषी विभागात गेल्या दोन ते तीन दिवसांत ३९९...
परराज्यापर्यंत विस्तारला ऊसरोपे...मुखई (जि. पुणे) येथील अभिजित धुमाळ या तरुण...
केळी ‘रायपनिंग चेंबर’चा यशस्वी केला...कोल्हापूर जिल्ह्यातील ऊसबहुल क्षेत्रात केळी...
शेतकऱ्यांवर अन्यायकारक करार नकोचअमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आपल्या...
ऐच्छिक पीकविम्याचे इंगितकें द्र सरकारने पीकविमा योजना शेतकऱ्यांसाठी...
नैसर्गिक नव्हे, सेंद्रिय शेतीची धरा काससुभाष पाळेकरांच्या पद्धतीनुसार बाह्य निविष्ठा...
जलयुक्त फेल, पुढे काय?उद्धव ठाकरे यांनी मुख्यमंत्रिपदाची सूत्रे हाती...
ऊस उत्पादकता २५० टनांपर्यंत न्यावीच...पुणे : देशातील ऊस उत्पादकता एकरी शंभर टन...
कर्जमाफीसाठी आकस्मिकता निधीतून दहा हजार...मुंबई : शेतकऱ्यांच्या कर्जमाफीसाठी राज्य सरकारने...
पीकविमा हप्त्यापोटी पाचशे कोटी वितरणास...मुंबई ः पंतप्रधान पीकविमा योजना खरीप हंगाम २०१९...
मोसंबी क्लटरमध्ये शाश्‍वत उत्पादन,...औरंगाबाद : मोसंबी उत्पादकांसाठी उत्पन्नाची...