agriculture news in Marathi, cane crop damage due to flood in south Maharashtra, Maharashtra | Agrowon

दक्षिण महाराष्ट्रात उसाचे वैभव लयाला
राजकुमार चौगुले/अभिजित डाके
शनिवार, 17 ऑगस्ट 2019

गेल्या अनेक वर्षांत पहिल्यांदाच महापुराने उसाचे मोठे नुकसान होणार आहे. विविध कालावधीत लागवडी झालेल्या सर्वच प्रकारच्या उसाला या पुराचा फटका बसणार आहे. निम्यापेक्षा कमी प्रमाणात जिथे पाणी राहिले आहे. तिथे पन्नास टक्क्यांपर्यंत नुकसान होऊ शकते. परंतु, निम्याहून अधिक वर जर पाणी गेले असेल तर ८० ते १०० टक्क्‍यांपर्यंत उसाचे नुकसान होऊ शकते. 
- डॉ. अशोक पिसाळ,  कृषी विद्यावेत्ता, कृषी महाविद्यालय, कोल्हापूर 

कोल्हापूर/सांगली : पंचगंगा, कृष्णा, वारणा, दूधगंगा नद्यांना आलेल्या महापुराने दक्षिण महाराष्ट्राचे उसाचे वैभव लयाला गेले आहे. पंधरा दिवसांपूर्वी हिरवाईने भरून डौलात उभ्या असणाऱ्या उसाच्या फडांची अवस्था आज न बघविणारी आहे. ऊस उत्पादक म्हणून ऐटीत मिरविणाऱ्या ऊस उत्पादकांचा कणाच नुकत्याच आलेल्या प्रलयकारी महापुराने मोडला. 

दोन्ही जिल्ह्यांचे मिळून सुमारे दीड लाखाहून अधिक हेक्‍टर क्षेत्रातील उसाला महापुराचा दणका बसला. कोट्यवधी रुपयांचे झालेले नुकसान न भरून निघणारे आहे. २००५ नंतर उसाचे एवढ्या मोठ्या प्रमाणात नुकसान होण्याची ही पहिलीच वेळ. बहुतांशी ऊस पूर्णपणे व अधिक काळ पाण्याखाली गेल्याने उसाचे शंभर टक्के नुकसान होणार आहे. अद्याप बरीचशी शेती पाण्याखाली दिसते. जसे पाणी उतरलेल तशी उसाची अवस्था पाहिल्यास यंदा ऊस उत्पादक पूर्णपणे कोलमडणार हे चित्र आताच स्पष्ट होत आहे. याचा गंभीर उसावर आधारित गळीत हंगाम आणि अर्थकारणावर होणार आहे.

महापुराचे पाणी जसे कोल्हापूर, सांगली जिल्ह्यांत पसरू लागले तशी दोन्ही जिल्ह्यांतील ऊस शेती झटकन पाण्यात गेली. कृष्णा, वारणा, पंचंगगा, दुधगंगा आदी महत्त्वाच्या नद्यांबरोबर इतर नद्यांनी दोन्ही जिल्ह्यांतील ऊस शेती गिळंकृत करण्यास सुरवात केली. एक-दोन फूट पाणी शेतात गेले तरी काही फरक पडणार नाही अशी चर्चा असतानाच दोन दिवसांत उसावर कधी पाच ते दहा फूट पाणी आले हे उत्पादकालाही कळले नाही. ज्या वेळी निम्याहून अधिक ऊस बुडला त्याचवेळी नुकसान निश्‍चित झाले. 

पोंग्यात (सुरळीत) पाणी, माती गेल्याने उसाची वाढ थांबून ऊस कुजण्याची प्रक्रीया सुरू झाली. पूर येऊन आठवड्याचा कालावधी उलटून गेला आहे. अद्यापही बहुतांशी उसातील पाणी ओसरले नाही. गावे पुराच्या वेढ्यातून रिकामी होत असली तरी ऊस शेती अद्यापही तशीच पाण्यात आहे. यामुळे यंदाच्या हंगामात शेतकऱ्याच्या हाताला काहीच लागणार नाही अशी स्थिती निर्माण झाली.  

सुरु, पूर्व हंगामी लागवड अधिक प्रभावित
महापुरामुळे सर्वाधिक फटका हा सुरु व पूर्व हंगामी लागवडींना बसला आहे. या हंगामात लागवड केलेला ऊस पन्नास टक्क्‍यांहून अधिक प्रमाणात बुडाला आहे. गेल्या वर्षीच्या आडसाली लागवडीचा ऊस सध्या पंधरा ते अठरा कांड्यावर आहे. यामुळे शेंड्यापर्यंत पाणी न गेल्यास आडसालीचे नुकसान काहीसे कमी होऊ शकते. परंतु, सुरु व पूर्व हंगामी ऊस मात्र धोक्‍यात आहे. साखर कारखान्याचा हंगाम या दोन हंगामावरच सुरू होत असल्याने याचा मोठा फटका यंदाच्या हंगामालाही बसणार आहे. यंदा लागवड केलेल्या आडसाली उसाचे मात्र शंभर टक्के नुकसान होणार आहे.  

तातडीने पुनर्लागवड अशक्‍य
अजूनही ऊस शेतीत पाणी आहे. पाणी ओसरून वाफसा स्थिती येण्यास दोन महिन्यांपर्यंतचा कालावधी लागणार आहे. पुढील एक महिन्यातही पुन्हा पाऊस होऊ शकतो. यामुळे दोन महिन्यांपर्यंत वाफसा स्थिती येणे अशक्‍य आहे. कुजलेला ऊस बाजूला काढणे, शेत स्वच्छ करणे, बियाणांची उपलब्धता करणे व पुन्हा लागवड करणे या सगळ्या बाबी खर्चिक आहेत. यामुळे शेतकऱ्याच्या हातात पैसा नसल्याने शेतकरी लवकर पुन्हा ऊस लवकर लावण्याचे धाडस करणार नाहीत अशीच शक्‍यता सध्या आहे. शेतकऱ्याचे नियोजन पूर्णपणे कोलमडल्याने आता मातब्बर शेतकरीही धास्तावले आहेत. 

ऊस शेतीला फटका बसलेले प्रमुख तालुके
कोल्हापूर - हातकणंगले, शिरोळ, करवीर, गडहिंग्लज, आजरा, राधानगरी, पन्हाळा, शाहूवाडी, कागल, गगनबावडा
सांगली - मिरज, वाळवा, पलूस, शिराळा 

असे आहे क्षेत्र
कोल्हापूर जिल्ह्यात १ लाख ५५ हजार तर सांगली जिल्ह्यात ९५ हजार हेक्‍टर क्षेत्र उसाचे आहे. तोडणी हंगामाध्ये साधारणत: ६० टक्के लावण तर ४० टक्के खोडवा असे क्षेत्र असते. साठ टक्के क्षेत्रामधील तीस टक्के क्षेत्र सुरू हंगामाचे (जानेवारी/फेब्रुवारी लागवड), वीस टक्के क्षेत्र पूर्व हंगामाचे (ऑक्‍टोबर/नोव्हेंबर लागवड) तर दहा टक्के क्षेत्र आडसाली लागवडीचे (जून/जुलै लागवड) आहे. 

अशा पद्धतीने नुकसान शक्‍य

  • उसाच्या शेंड्यात तसेच पानावर गाळमिश्रित ओल्या चिखलाचा थर बसल्याने शेंडा कुजून पाने वाळू लागतात. 
  • शेंड्याची वाढ खुंटते; ऊस शेंड्याकडून खाली वाळत जातो.
  • पाण्यात बुडालेल्या कांड्यांना मुळ्या फुटतात.
  • उसाला पांगशा फुटू लागतात
  • पांगशा फुटलेल्या उसाला दशी (पोकळी) होण्याचे प्रमाण वाढते. 
  • पुराच्या पाण्यात आठ ते दहा दिवसांच्या कालावधीसाठी पूर्ण बुडालेल्या ऊस पिकाचे नुकसान ८० ते १०० टक्क्‍यांपर्यंत होऊ शकते. 

खरिप पिकांचे नुकसान (अंदाजे)

तालुका   गावे  क्षेत्र (हे.)
करवीर    ५६  १४६००
कागल   ३५  ८०५०
राधानगरी    २१  ७२८१
गगनबावडा २     २८२५
शिरोळ   ४२  ३०७७५
हातकणंगले  २३  १४०९३
पन्हाळा    ४४  १०८८१
शाहूवाडी २४  ५२४०
गडहिंग्लज    १५  ३९४४
आजरा   २४ २१३०

 

प्रतिक्रिया
आम्ही आडसाली लागवड केली होती. इतके पाणी येईल असे वाटले नव्हते. परंतु, अचानक पाण्याची पातळी वाढली आणि आमची पाच एकरांहून अधिक ऊस शेती पाण्याली गेली आहे. आता नुकसान अटळ आहे. या नुकसानीतून कोणताही दिलासा मिळण्याची शक्‍यता कमी आहे. या पुराच्या पाण्याने आम्ही हबकून गेलो आहोत.
- प्रसाद सभासद, भडगाव, जि. कोल्हापूर
 

इतर अॅग्रो विशेष
महाराष्ट्राप्रमाणे आम्हालाही विकसित...पुणे : महाराष्ट्रातील शेतकरी पीक उत्पादन...
कांदा खाणाऱ्यांचा विचार करता, मग...नाशिक : कांद्यातील भाववाढीला आळा घालण्यासाठी...
द्राक्षपंढरीत गोड्या छाटण्यांना सुरवातनाशिक : चालू वर्षीच्या द्राक्ष हंगामाला सुरवात...
युरियाशिवाय शेती विचार रुजला तरच...नागपूर ः सेंद्रिय शेतीचा विचार गेल्या अनेक...
...अखेर ऊसतोड कामगार महामंडळ स्थापनमुंबई ः गेल्या अनेक वर्षांपासून प्रलंबित असलेल्या...
जलसमृद्धी बक्षीस योजनेतील चौथ्या आणि...पुणे : ॲग्रोवन जलसमृद्धी बक्षीस योजनेची सोडत...
नागपूर जिल्हा बॅंक घोटाळा निकाली...नागपूर ः नागपूर जिल्हा मध्यवर्ती बॅंकेतील...
शेतकरी कंपन्यांकडून हमीभावाने खरेदीची...पुणे : किमान हमीभाव खरेदीच्या कार्यक्रमात शेतकरी...
राज्यात उद्यापासून पावसाची शक्यतापुणे : राज्यात पावसासाठी पोषक हवामान होत असल्याने...
राज्यात नवे जलधोरणपुणे : राज्याच्या जुनाट जलधोरणाला अखेर मूठमाती...
कृषी विभाग उभारणार गाव पातळीवर शेतकरी...नागपूर ः ग्रामपंचायत कार्यालयात कृषी सहायकांकरिता...
अनुदान अर्जांना १०० टक्के पूर्वसंमती...पुणे : कृषी विभागाच्या विविध योजनांमधील...
गुरुवारपासून पावसाचा जोर वाढणारपुणे : काहीशी विश्रांती घेतल्यानंतर अरबी...
कीडनाशके विक्री पात्रतेचा तिढा सुटलापुणे : देशात कीडनाशके विक्रीसाठी शैक्षणिक...
‘अमूल’कडून राज्यात कडवे आव्हानपुणे : राज्याच्या दूध उद्योगात ‘अमूल’चा होत...
मॉन्सूनचा मुक्काम लांबणारपुणे : निम्मा सप्टेंबर उलटूनही परतीच्या...
अकोला जिल्ह्यात हजारो हेक्टर शेती नापेरअकोला ः अनियमित पावसाचा यंदा खरिपाला मोठा फटका...
नाशवंत शेतमालाचे नुकसान टाळण्यासाठी...पुणे : राज्यातील नाशवंत शेतमालाचे काढणीपश्‍चात...
शेतमाल प्रक्रिया उद्योगातून मिळाला...नांदेड जिल्ह्यातील बहाद्दरपुरा (ता. कंधार) येथील...
कुक्कुटपालनातून मिळाली स्वयंपूर्णतापरिसरातील बाजारपेठेची मागणी लक्षात घेऊन वळके...