agriculture news in Marathi cane productivity should increase at 250 ton Maharashtra | Agrowon

ऊस उत्पादकता २५० टनांपर्यंत न्यावीच लागेल : डॉ. हापसे

टीम अॅग्रोवन
शुक्रवार, 21 फेब्रुवारी 2020

पुणे : देशातील ऊस उत्पादकता एकरी शंभर टन करण्यासाठी आम्ही दोन दशकांपूर्वी प्रचाराला लागलो होतो. त्यात शेतकरी यशस्वीही झालेत. पाण्याची गंभीर स्थिती बघता भविष्यात उसाला पाणी मिळणार नाही. त्यामुळे एकरी उत्पादकता अडीचशे टनापर्यंत नेण्याची तयारी आतापासूनच करावी लागेल; अन्यथा साखर उद्योगाचे भवितव्य अंधारात आहे, असा इशारा माजी कुलगुरू व प्रख्यात ऊस शास्त्रज्ञ डॉ. ज्ञानदेव हापसे यांनी दिला.

पुणे : देशातील ऊस उत्पादकता एकरी शंभर टन करण्यासाठी आम्ही दोन दशकांपूर्वी प्रचाराला लागलो होतो. त्यात शेतकरी यशस्वीही झालेत. पाण्याची गंभीर स्थिती बघता भविष्यात उसाला पाणी मिळणार नाही. त्यामुळे एकरी उत्पादकता अडीचशे टनापर्यंत नेण्याची तयारी आतापासूनच करावी लागेल; अन्यथा साखर उद्योगाचे भवितव्य अंधारात आहे, असा इशारा माजी कुलगुरू व प्रख्यात ऊस शास्त्रज्ञ डॉ. ज्ञानदेव हापसे यांनी दिला.

‘‘ऊस पिकाची उत्पादकता सुधारणा व दर्जेदार किफायतशीर लागवड’’ या विषयावरील कार्यशाळेत डॉ. हापसे बोलत होते. संजीवनी साखर कारखान्याचे अध्यक्ष बिपीन कोल्हे, साखर संघाचे व्यवस्थापकीय संचालक संजय खताळ पाटील, विस्माचे कार्यकारी संचालक अजित चौगुले, शास्त्रज्ञ डॉ. विनायक बावस्कर, उत्तर प्रदेशातील शास्त्रज्ञ धर्मेंद्र सिंग, बिहारमधील ऊस शास्त्रज्ञ वसंतकुमार बचपन, युरोपात कृषी शास्त्रज्ञ आशिष लेले व्यासपीठावर होते.

कष्टाला परतावा ३० पैसे मिळतो
डॉ. हापसे म्हणाले, ‘‘ऊस उत्पादक शेतकरी मेटाकुटीला आला आहे. त्याला खर्चाच्या तुलनेत नफा मिळत नाही. शेतकरी एक रुपया खर्च करतात आणि कष्टाला परतावा फक्त ३० पैसे घेतात. त्यांना किमान सहा रुपये मिळायला हवेत. त्यासाठी सिंचन, खत आणि मशागतीची पद्धत बदलावी लागेल. राज्याला कृषी सुवर्णकाळ दाखविणारा ऊस आणि साखर उद्योगाची आता झपाट्याने पीछेहाट होते आहे. याउलट उत्तर प्रदेश पुढे जात आहे. त्यामुळे कारखान्यांची भूमिका मोलाची बनली आहे.’’
‘‘जगभर डॉ. हापसे यांच्या ज्ञानाचा उपयोग करून घेत असताना दुर्दैवाने महाराष्ट्रात त्यांचा उपयोग करून घेतला जात नाही,’’ अशी खंत श्री. कोल्हे यांनी व्यक्त केली.

१०० एकरचा ऊस आठ एकरवर पिकेल
ऊस उद्योगाने प्रयोगशील व्हावे. भविष्यातील शेतीचा वेध घ्यावा. युरोपात मी बाजरीचे पीक नेले आणि त्याचे क्षेत्र हंगेरीत आता दोन हजार एकर झाले आहे. भविष्यात ऊस साडेतीन फुटांचे राहील. तो मांडी इतका जाडीचा असेल. १०० एकरचा ऊस आठ एकरवर येईल. आपण नवे तंत्रज्ञान स्वीकारले नाही, तर आपण नष्ट होऊ, असा इशारा कृषी शास्त्रज्ञ आशिष लेले यांनी दिला.

डीएसटीएचे अध्यक्ष श्रीपाद गंगावती म्हणाले, ‘‘डॉ. ज्ञानदेव हापसे हे कृषी वैज्ञानिक नसून कृषी शास्त्रज्ञांचे गुरू आहे. त्यांची तळमळ आणि कष्ट राज्याच्या ऊस शेतीला दिशादर्शक ठरले आहेत. मात्र, त्यांच्या ज्ञानाचा लाभ साखर उद्योगाने घेतला पाहिजे.’’

‘‘ऊस पीक पाण्यामुळे बदनाम झाले; पण त्याला ठिबक तंत्र पर्याय आहे. ठिबकचा प्रसार आणि उच्च तंत्रज्ञानाच्या जाती असलेले बियाणे बदल केल्यास या उद्योगाचा ऱ्हास थांबेल,’’ असे श्री. खताळ यांनी स्पष्ट केले.

उत्तर प्रदेशात प्रत्येक गावात ऊस
‘‘ज्वारीसारखा बारीक ऊस आधी उत्तर प्रदेशात होता. उतारा फक्त ७ टक्के होता. आता प्रत्येक गावात ऊस दिसतोय. १२ टक्के उतारा झाला आहे. डॉ. हापसे यांनी आम्हाला ऊस पिकाशी बोलणं शिकविल्याने हा चमत्कार घडला," असे शास्त्रज्ञ धर्मेंद्र सिंग यांनी सांगितले. ‘‘मुळात उत्तर प्रदेशात सीओ २३८ हे नवे ऊस वाण २००३ मध्ये आले होते. पण डॉ. हापसे तंत्रज्ञान आल्यानंतर आमचा भाग देशात आघाडीवर आला,’’ असे जागतिक दर्जाचे साखर उद्योग सल्लागार  डॉ. वसंतकुमार बचपन यांनी सांगितले.

उसाला भविष्यात पाणी मिळणार नाही
देशाची लोकसंख्या पुढील तीन दशकाचा विचार करता ३७५ लाख टनांपर्यंत जाईल. तथापि, ऊस लागवड आणि क्षेत्र कमी होत जाईल. उसाला पाणी दिले जाणार नाही. त्यामुळे ऊस उत्पादकता वाढविणे हाच एकमेव मार्ग राहील. उत्पादन २५० टनांपर्यंत न्यावे लागेल. अर्थात, डॉ. हापसे यांच्यासारखे अभ्यासू शास्त्रज्ञ आपल्याकडे असल्याने ही उत्पादन वाढ सहज शक्य आहे, असे डीएसटीएचे अध्यक्ष डॉ. श्रीपाद गंगावती यांनी स्पष्ट केले.  

अडीचशे टनासाठी काय करावे लागेल?

  • पाचट काढून आच्छादन करा व जागेवर कुजवा.
  • पीक संरक्षण अचूक हवे; अन्नद्रव्य पुरवठा उत्तम हवा.
  •  ऊस लोळू नये यासाठी रान व ऊस बांधणी. पीएसएपीचा वापर अत्यावश्यक.
  • कारखान्यांनी विभागवार प्रात्यक्षिके द्यावीत.
  • मजूर मिळत नाहीत. मात्र मजुरांना न हटविता त्यांची कार्यक्षमता वाढवावा. तसेच छोटी यंत्रे वापरा.
  • सेंद्रिय कर्ब व उपयुक्त जिवाणू वाढवा, १ टक्क्यापेक्षा जास्त सेंद्रिय कर्ब असल्यास अन्नद्रव्ये व सिंचन व्यवस्थापन यशस्वी होते. 
  • सहकारी व खासगी कारखाने आणि संस्थांनी एकत्र येऊन विस्तार कार्यक्रम घ्यावेत.

इतर अॅग्रो विशेष
दिग्गज प्रस्थापितांमध्ये रंगणार ‘गोकुळ’...कोल्हापूर : कोल्हापूर जिल्हा दूध उत्पादक संघाच्या...
‘शेती’वरही निर्बंध; दुकाने फक्त 'या'...पुणे : कोरोना विषाणूच्या जीवघेण्या साथीला पायबंद...
मोसंबीच्या वाण निवडीसाठी संशोधन...औरंगाबाद : राज्यातील शेतकऱ्यांना सध्या अस्तित्वात...
जगाची ‘फळांची करंडी’ होण्याची...पुणे ः ‘घरी ज्याच्या फळांची करंडी तोची असे खरा...
कोकणात बांधावरच्या पिकांची होणार...पुणे : कोकणातील दुर्लक्षित परंतु येत्या काळात...
विदर्भात आजपासून पावसाची शक्यतापुणे : विदर्भाच्या अनेक भागांत अंशतः ढगाळ...
राज्यात अद्याप ३६ कारखान्यांचा हंगाम...कोल्हापूर : यंदाच्या हंगामात हुपरी (ता. हातकणंगले...
विदर्भात उद्यापासून वादळी पावसाचा इशारा पुणे : विदर्भासह संपूर्ण राज्यात उन्हाचा चटका...
गटशेतीच्या पायावर ‘एफपीसी’चा कळस पुणे : राज्यात अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतक-यांना...
तोडणीला परवडेना टोमॅटो औरंगाबाद : जिल्ह्यातील गंगापूर, कन्नड तालुक्यातील...
महाराष्ट्राला साखर वाहतूक अनुदान...कोल्हापूर : महाराष्ट्रातील साखर कारखान्यांना...
संत्रा प्रक्रियेतून शेतकरी कंपनीची...वरुड (जि. अमरावती) येथील श्रमजीवी नागपुरी संत्रा...
तीन पूरक व्यवसायांचा शेतीला भक्कम आधारखरपुडी (ता.. जि.जालना ) येथील अल्पभूधारक शेतकरी...
कांदा काढणीच्या खर्चात २५ टक्क्यांवर...नाशिक : चालूवर्षी कोरोनाच्या पार्श्‍वभूमीवर मागील...
उपाशी पोटाला लॉकडाउन करता येत न्हाय...! रोपळे बुद्रुक, जि. सोलापूर : कोरोनाच लय भ्या...
कर्ज परतफेडीला मुदतवाढ मिळावी गोंदिया ः गेल्या हंगामात देण्यात आलेल्या...
परभणी, हिंगोलीत २० हजार क्विंटल हरभरा...परभणी ः किमान आधारभूत किंमत खरेदी योजनेअंतर्गत...
लासलगावला कांदा लिलावात सहभागी होण्यास...नाशिक : सध्या कोरोना विषाणूचा प्रादुर्भाव मोठ्या...
विदर्भात मेघगर्जनेसह पूर्वमोसमी पावसाची...पुणे : झारखंड ते उत्तर कर्नाटक, छत्तीसगड आणि...
हापूसचा दराचा गोडवा टिकून रत्नागिरी ः वातावरणातील अनियमितेचा परिणाम यंदा...