agriculture news in marathi cultivation of papaya | Agrowon

अशी करा पपईची लागवड

डॉ. बाबासाहेब वाळुंजकर, प्रा. राजेंद्र लिपने
गुरुवार, 16 जानेवारी 2020

पपई लागवड वर्षभर मुख्यत्वे जून-जुलै, सप्टेंबर-ऑक्टोबर आणि जानेवारी-फेब्रुवारी या तीन हंगामात करतात. द्विलिंगी जातीची लागवड केल्यास पपई बागेमध्ये १० टक्के नर झाडांची आवश्यकता असते. उभयलिंगी जातीची लागवड करण्यासाठी प्रत्येक ठिकाणी एकच रोप लावावे.

जमीन

पपई लागवड वर्षभर मुख्यत्वे जून-जुलै, सप्टेंबर-ऑक्टोबर आणि जानेवारी-फेब्रुवारी या तीन हंगामात करतात. द्विलिंगी जातीची लागवड केल्यास पपई बागेमध्ये १० टक्के नर झाडांची आवश्यकता असते. उभयलिंगी जातीची लागवड करण्यासाठी प्रत्येक ठिकाणी एकच रोप लावावे.

जमीन

  • पपई लागवडीसाठी सुपीक, मध्यम काळी रेतीमिश्रित पोयटा जमीन योग्य ठरते. जमीन काळी असल्यास पाण्याचा निचरा होणारी असावी. मुख्य खोडाभोवती कायमस्वरूपी पाणी साठले नाही पाहिजे.
     
  • जमीन मध्यम ते रेतीमिश्रित पोयटायुक्त असल्यास पाणी साठण्याची पात्रता वाढवण्यासाठी योग्य कुजलेल्या सेंद्रिय खतांचा वापर करणे गरजेचे असते.
     
  • पपई पिकाची मुळे नाजूक व उथळ असतात. यामुळे या पिकास उत्कृष्ट निचरा, तसेच भरपूर सेंद्रिय कर्ब असणारी जमीन आवश्‍यक असते. अशी जमीन नसेल तर उंच गादीवाफा व ठिबक सिंचनाचा अवलंब करावा.

हवामान

  • पपईसाठी सरासरी १५-३० अंश सेल्सिअस तापमानाची आवश्यकता असते. पपई पीक उष्ण कटिबंधात वाढणारे आहे. पपई लागवड वर्षभर मुख्यत्वे जून-जुलै, सप्टेंबर-ऑक्टोबर आणि जानेवारी-फेब्रुवारी या तीन हंगामात करतात. कडाक्याची थंडी, जोरात येणारे वारे आणि धुके पपई पिकाला हानिकारक ठरते.
     
  • उष्ण कटिबंधात हे पीक जोमाने वाढते. समशीतोष्ण हवामानातही उत्पादन चांगले होते. पपई पिकास सरासरी तापमान २५ ते ३८ अंश सेल्सिअस आणि वार्षिक पर्जन्यमान १५०० मि. मी. मानवते. पपईची झाडे जास्तीत जास्त ४४ अंश सेल्सिअस तर कमीत कमी १० अंश सेल्सिअस तापमान सहन करू शकतात.
     
  • फळे पिकण्याच्या वेळी कोरडे हवामान लाभदायक असते. दमट हवामानात फळाची प्रत व दर्जा ढासळतो. जास्त पावसाच्या प्रदेशात झाडांची वाढ होते. मात्र पपईचे खोड ठिसूळ असल्याने ते सडते. त्यामुळे झाडांची मर मोठ्या प्रमाणात जाणवते.

जाती

  • साधारणत: १ हेक्टर क्षेत्रावर लागवड करण्यासाठी २५०-३०० ग्रॅम बियांपासून रोपवाटिका तयार करावी. द्विलिंगी जातींची लागवड केल्यास पपई बागेमध्ये १० टक्के नर झाडांची आवश्यकता असते. उदा. वॉशिंग्टन, कोईमतूर-५ कोईमतूर-६ , पुसा डॉर्फ, पुसा नन्हा, पुसा जॉईंट इ. १० टक्के नर झाडे क्षेत्रामध्ये विखुरलेल्या स्वरूपात लावावीत. इतर झाडे उपटून टाकावीत.
     
  • उभयलिंगी जातीची लागवड करण्यासाठी प्रत्येक ठिकाणी एकच रोप लावावे. उदा. कुर्ग, हनी ड्यू, अर्का प्रभात, सनराईज सोलो, पुसा डेलीसियस इ.

रोपवाटिका

  • रोपांसाठी माध्यम तयार करण्यासाठी ५ किलो कोकोपीट, २.५ किलो पोयटा माती व अधिक कुजलेले शेणखत तसेच १०० ग्रॅम ट्रायकोडर्मा, १०० ग्रॅम. १९:१९:१९ खत या प्रमाणात मिश्रण एकजीव करून ते ट्रे किंवा पॉलिथीन बॅगमध्ये भरावे.
     
  • बिया १.५ सें.मी खोलीवर टोकाव्यात. बियाणे टाकल्यानंतर अलगद झाकून टाकावे व झारीच्या साहाय्याने पाणी द्यावे. बिया टोकलेल्या पिशव्या, ट्रे सावलीत ठेवावेत.

लागवड पद्धत

४५ बाय ४५ बाय ४५ सेंमी आकाराचे खड्डे खोदून घ्यावेत व लागवडीसाठी दीड दोन महिन्यांची रोपे वापरावीत.

खत व्यवस्थापन

शक्यतो सेंद्रिय खतांचा वापर करावा. सेंद्रिय खतांचा वापर केल्यामुळे पपई उच्च दर्जाची व मधुर स्वादाची तयार होते. आवश्यकतेनुसार रासायनिक खते मिश्रखताच्या स्वरूपात द्यावीत. खत देताना झाडाच्या मुळ्या तुटणार नाहीत याची दक्षता घ्यावी.

पाणी व्यवस्थापन

पपईत ठिबक सिंचनाची सोय सुरुवातीपासून करणे आवश्यक आहे. ठिबक असल्यास उत्पादनात वाढ होते.

आंतरपिके

पपई बागेत मूग, उडीद, चवळी, वाटाणा, श्रावण घेवडा, सोयाबीन, भुईमूग अशी पिके घेता येतात.

संपर्कः प्रा. राजेंद्र लिपने, ९७६७०८५६६३
(कृषी महाविद्यालय सोनई, जि. नगर)


इतर ताज्या घडामोडी
नरनाळा किल्ला पर्यटन विकासासाठी...अकोला  : अकोला जिल्ह्याच्या सर्वसाधारण...
पीक फेरपालटातून रोगांचा प्रादुर्भाव...येत्या हवामान बदलाच्या काळामध्ये कीड आणि रोगांचा...
मंगळवेढ्यात डाळिंबाच्या सौद्यांना...मंगळवेढा, जि. सोलापूर : मंगळवेढा कृषी उत्पन्न...
अकोला जिल्ह्यातील सात गावे झाली ‘...अकोला  ः जिल्ह्यातील सात गावांची राज्य...
वाशीम जिल्ह्यात ७७७ कोटींंची कर्जमुक्ती...वाशीम : राज्याचे मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे...
शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीसाठी कृषी...नाशिक : ग्रामीण भागातील गरीब शेतकऱ्यांचे उत्पन्न...
सांगलीत ‘माणगंगा’वर ताब्याच्या...सांगली : आटपाडीतील माणगंगा सहकारी साखर...
सोलापूर जिल्हा नियोजन आराखड्यात ७४.४५...सोलापूर : जिल्ह्याच्या सन २०२०-२०२१ च्या जिल्हा...
सूक्ष्म सिंचन साधनांमुळे आदिवासी शेतकरी...हिंगोली : ‘‘वसंतराव नाईक मराठावाडा कृषी...
मोर्शी येथे ‘कामदार’ कार्यालयाचे उद्‌...अमरावती  ः शेतकरी, कष्टकऱ्यांचे प्रश्‍न...
प्राप्त निधी वेळेत खर्च करा : भुजबळ नाशिक : ‘जिल्हा वार्षिक योजनेंतर्गत प्राप्त...
सोलापूरजिल्ह्याच्या ३४९.८७ कोटींच्या...सोलापूर : जिल्ह्यासाठी २०२०-२१ या आर्थिक...
खानदेशात रब्बीचे क्षेत्र दुप्पटजळगाव ः खानदेशात रब्बी हंगामाची स्थिती...
वाघाच्या बंदोबस्तासाठी गावकऱ्यांचा...भंडारा  ः वाघाच्या दहशतीमुळे शेतीकामे...
मराठवाड्यातील पाणीसाठ्यात झपाट्याने घटऔरंगाबाद : ऑक्‍टोबरमध्ये हिटऐवजी पावसाचे आगमन...
'युरियावरील लिकिंग रोखा'अंमळनेर, जि. जळगाव  ः सध्या रब्बी हंगाम...
थकीत ऊसबिलाप्रश्नी नांदेडमध्ये ...नांदेड ः परभणी जिल्ह्यातील सोनपेठ तालुक्यातील...
संपूर्ण कर्जमाफीच्या मागणीसाठी भाजपचा...कोल्हापूर  ः महाविकास आघाडीने जाहीर केलेली...
सीताफळ लागवडीची संपूर्ण माहिती शासनाने...अकोला  ः सीताफळ लागवडीची संपूर्ण माहिती...
केंद्र सरकारकडे प्रलंबित प्रश्नांच्या ...मुंबई  ः ‘‘महाराष्ट्राच्या हिताचे प्रश्न...