agriculture news in marathi dal production process | Agrowon

..अशी आहे डाळनिर्मितीची प्रक्रिया

राजेंद्र वारे
शनिवार, 25 जानेवारी 2020

मागील भागात मिनी डाळ मिल व त्या माध्यमातून डाळ मिल निर्मितीची प्रक्रिया आपण पाहिली. ही प्रक्रिया कशी होते ते या भागात ग्राफिकच्या माध्यमातून समजावून घेऊया.

मिनी डाळच्या माध्यमातून कडधान्यांवर प्रक्रिया करून डाळी निर्मितीचा उद्योग शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर ठरू शकतो. मागील भागात आपण डाळींचे महत्त्व, बाजारपेठा, प्रक्रियेविषयी अधिक माहिती घेतली. या भागात डाळ निर्मितीची प्रक्रिया ग्राफिकच्या माध्यमातून समजावून घेऊया.

डाळ निर्मिती

मागील भागात मिनी डाळ मिल व त्या माध्यमातून डाळ मिल निर्मितीची प्रक्रिया आपण पाहिली. ही प्रक्रिया कशी होते ते या भागात ग्राफिकच्या माध्यमातून समजावून घेऊया.

मिनी डाळच्या माध्यमातून कडधान्यांवर प्रक्रिया करून डाळी निर्मितीचा उद्योग शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर ठरू शकतो. मागील भागात आपण डाळींचे महत्त्व, बाजारपेठा, प्रक्रियेविषयी अधिक माहिती घेतली. या भागात डाळ निर्मितीची प्रक्रिया ग्राफिकच्या माध्यमातून समजावून घेऊया.

डाळ निर्मिती

कच्चा माल
      l
क्लिनिंग----(काडी, दगड, माती)
      l
प्रतवारी (ग्रेडिंग)
      l
अंशतः पाण्यामध्ये भिजविणे (वॉटर सोकिंग) (३ ते ४ तास)
     l
रेड पावडर (रेड अर्थ) सोबत मिक्सिंग (५ टक्के)----(चांगला पिवळा रंग येण्यासाठी आणि
डाळीवरचे काळे डाग काढण्यासाठी) 
     l
रात्रभर कंडिशनसाठी ठेवणे
     l
उन्हामध्ये वाळवणे (३-४ दिवस)
     l 
चाळणीद्वारे रेड पावडर वेगळी करणे (सिविंग)
     l 
द्विदल धान्य वेगळे करणे (डिहस्किंग, स्प्लिटिंग)---(हस्क आणि पावडर)
     l
चाळणी (सिविंग)---- हस्क आणि पावडर वेगळी करणे
     l
  डाळ
    l
चकाकी/पॉलिशिंग--- (बेल्टचा वापर करून )
     l
(पाणी/जवस तेल) ५% (कमी अधिक प्रमाण)
     l
  पॅकिंग

आवश्‍यक यंत्रसामग्री

  • ऑटोमॅटिक डाळ मिल
     
  • छिलका काढण्याचे यंत्र
     
  • डाळ पॉलिशिंग
     
  • स्टोरेज टॅंक
     
  • तेलाचा वापर करण्याचे यंत्र
     
  • ऑटोमॅटिक पॅकिंग
     
  • वजन काटा
     
  • अन्य उपकरणे
     
  • उद्योगासाठी लागणारे मनुष्यबळ- ४ ते ५
     
  • वीज- १५ किलोवॉट

उद्योगासाठी लागणारे लाइसेन्स

  • स्थानिक संस्थेचे संमती पत्र/सटिफिकेट
     
  • उद्योग आधार
     
  • एफएसएसएआय अर्थात ‘फूट सेफ्टी’विषयक संस्थेकडे नोंदणीकरण
     
  • पॅकिंग लाइसेन्स
     
  • ब्रँड रजिस्ट्रेशन (गरज असल्यास)

अनुदान

या व्यवसायासाठी सरकारी अनुदानाचा लाभ घेता येतो. कृषी विभागामार्फत प्रकल्प अहवाल सादर
करून मान्यता घ्यावी लागते. या योजनेत प्रकल्प अहवालात दर्शवलेल्या किमतीच्या २५ टक्के किंवा ५० लाख प्रति प्रकल्प असे जे कमी असेल ते अनुदान मिळू शकते. योजनेनुसार अनुदानाची किंमत बदलू शकते. अन्य मोठ्या क्षमतेच्या प्रकल्पांसाठी खालील संस्थांकडून अनुदान मिळवता येऊ शकते.

  • सेंट्रल स्पॉन्सरड स्कीम (सीएसएस)
     
  • नॅशनल मिशन फूड प्रोसेसिंग (एनएमएफपी)
     
  • स्मॉल इंडस्ट्रीज डेव्हलपमेंट बँक ऑफ इंडिया (सिडबी)
     
  • नॅशनल हॉर्टिकल्चर बोर्ड (एनएचबी)
     
  • मिनिस्ट्री ऑफ फूड प्रोसेसिंग इंडस्ट्रीज

संपर्कः राजेंद्र वारे, ९८८१४९५१४७
लेखक प्रकल्प उभारणी, तंत्रज्ञान, विक्री व्यवस्थापन व कायदेशीर बाबी इ. विषयांतील तज्ञ आहेत.


इतर टेक्नोवन
अचूक सिंचनासाठी स्वयंचलित यंत्रणास्वयंचलित सूक्ष्म सिंचन यंत्रणेद्वारे (ऑटोमेशन)...
इंधनबचतीसाठी पर्यावरणपूरक सौर चूलसौरऊर्जेच्या साह्याने रोजच्या जेवणातील सर्व...
तयार खाद्यपदार्थ, पूर्वमिश्रणे...सध्याच्या घाईगडबडीच्या युगामध्ये लोक तयार...
ऊस शेतीसाठी आवश्यक यंत्रेऊस उत्पादनात केवळ मजुरीवर ३५ ते ४० टक्के खर्च...
जलशुद्धीकरणासाठी सौर शुद्धजल संयंत्रदुर्गम भागांत तसेच समुद्रकिनाऱ्यावर पिण्यायोग्य...
शून्य ऊर्जेवर आधारित शीतकक्षशून्य ऊर्जेवर आधारित शीतकक्षाची उभारणी कमी खर्चात...
ऊर्जेशिवाय शीतकरणाचे तंत्रकोणत्याही ऊर्जेच्या वापराशिवाय शीतकरणाची एक...
जास्त अन्न शिजविण्यासाठी शेफलर सौरचूल...शेफलर सौर चूल पेटी सौरचूल आणि पॅराबोलिक...
...ही आहेत आंतरमशागतीसाठी अवजारेशेती मशागतीमध्ये आता ट्रॅक्टर, पॉवर टिलर अशी...
बटाटा प्रक्रिया उद्योगासाठी यंत्रेतळलेल्या पदार्थामध्ये बटाट्याचे चिप्स किंवा...
मेथी वाळवण्याचे तंत्रभारतामध्ये मेथी (शा. नाव - ट्रिगोनेला फीनम -...
फ्राइम्स प्रक्रिया उद्योगातील यंत्रेतळलेल्या पदार्थांच्या बाजारपेठेमध्ये फ्राइम्स...
..अशी आहे डाळनिर्मितीची प्रक्रियामागील भागात मिनी डाळ मिल व त्या माध्यमातून डाळ...
सौर ऊर्जा उपकरणाचे उपयोग, फायदेभविष्यात ऊर्जेचे पर्याय शोधणे महत्त्वाचे ठरणार...
फळप्रक्रिया उद्योगासाठी उपयुक्त यंत्रेकोणत्याही अन्नप्रक्रिया उद्योगामध्ये येणाऱ्या...
नत्रयुक्त खतांच्या वापराशिवाय उत्पादन...कडधान्याच्या मुळावरील गाठीमध्ये वसाहती करणाऱ्या...
सौर ऊर्जेवर आधारीत उपकरणांचा वापरपारंपरिक ऊर्जास्त्रोतांच्या तुटवड्यामुळे व जास्त...
किफायतशीर बैलचलित अवजारेबैलचलित बहूपीक टोकण यंत्रामध्ये पिकानुसार...
सोयादूध, पनीर बनवण्याची यंत्रेसोयाबीनपासून दूध आणि त्याचे पनीर ही उत्पादने...
जवसापासून जेल, कुरकुरीत पदार्थविविध आजारांवरील उपचारामध्ये जवस उपयुक्त असूनही...