agriculture news in marathi dal production process | Agrowon

..अशी आहे डाळनिर्मितीची प्रक्रिया

राजेंद्र वारे
शनिवार, 25 जानेवारी 2020

मागील भागात मिनी डाळ मिल व त्या माध्यमातून डाळ मिल निर्मितीची प्रक्रिया आपण पाहिली. ही प्रक्रिया कशी होते ते या भागात ग्राफिकच्या माध्यमातून समजावून घेऊया.

मिनी डाळच्या माध्यमातून कडधान्यांवर प्रक्रिया करून डाळी निर्मितीचा उद्योग शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर ठरू शकतो. मागील भागात आपण डाळींचे महत्त्व, बाजारपेठा, प्रक्रियेविषयी अधिक माहिती घेतली. या भागात डाळ निर्मितीची प्रक्रिया ग्राफिकच्या माध्यमातून समजावून घेऊया.

डाळ निर्मिती

मागील भागात मिनी डाळ मिल व त्या माध्यमातून डाळ मिल निर्मितीची प्रक्रिया आपण पाहिली. ही प्रक्रिया कशी होते ते या भागात ग्राफिकच्या माध्यमातून समजावून घेऊया.

मिनी डाळच्या माध्यमातून कडधान्यांवर प्रक्रिया करून डाळी निर्मितीचा उद्योग शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर ठरू शकतो. मागील भागात आपण डाळींचे महत्त्व, बाजारपेठा, प्रक्रियेविषयी अधिक माहिती घेतली. या भागात डाळ निर्मितीची प्रक्रिया ग्राफिकच्या माध्यमातून समजावून घेऊया.

डाळ निर्मिती

कच्चा माल
      l
क्लिनिंग----(काडी, दगड, माती)
      l
प्रतवारी (ग्रेडिंग)
      l
अंशतः पाण्यामध्ये भिजविणे (वॉटर सोकिंग) (३ ते ४ तास)
     l
रेड पावडर (रेड अर्थ) सोबत मिक्सिंग (५ टक्के)----(चांगला पिवळा रंग येण्यासाठी आणि
डाळीवरचे काळे डाग काढण्यासाठी) 
     l
रात्रभर कंडिशनसाठी ठेवणे
     l
उन्हामध्ये वाळवणे (३-४ दिवस)
     l 
चाळणीद्वारे रेड पावडर वेगळी करणे (सिविंग)
     l 
द्विदल धान्य वेगळे करणे (डिहस्किंग, स्प्लिटिंग)---(हस्क आणि पावडर)
     l
चाळणी (सिविंग)---- हस्क आणि पावडर वेगळी करणे
     l
  डाळ
    l
चकाकी/पॉलिशिंग--- (बेल्टचा वापर करून )
     l
(पाणी/जवस तेल) ५% (कमी अधिक प्रमाण)
     l
  पॅकिंग

आवश्‍यक यंत्रसामग्री

  • ऑटोमॅटिक डाळ मिल
     
  • छिलका काढण्याचे यंत्र
     
  • डाळ पॉलिशिंग
     
  • स्टोरेज टॅंक
     
  • तेलाचा वापर करण्याचे यंत्र
     
  • ऑटोमॅटिक पॅकिंग
     
  • वजन काटा
     
  • अन्य उपकरणे
     
  • उद्योगासाठी लागणारे मनुष्यबळ- ४ ते ५
     
  • वीज- १५ किलोवॉट

उद्योगासाठी लागणारे लाइसेन्स

  • स्थानिक संस्थेचे संमती पत्र/सटिफिकेट
     
  • उद्योग आधार
     
  • एफएसएसएआय अर्थात ‘फूट सेफ्टी’विषयक संस्थेकडे नोंदणीकरण
     
  • पॅकिंग लाइसेन्स
     
  • ब्रँड रजिस्ट्रेशन (गरज असल्यास)

अनुदान

या व्यवसायासाठी सरकारी अनुदानाचा लाभ घेता येतो. कृषी विभागामार्फत प्रकल्प अहवाल सादर
करून मान्यता घ्यावी लागते. या योजनेत प्रकल्प अहवालात दर्शवलेल्या किमतीच्या २५ टक्के किंवा ५० लाख प्रति प्रकल्प असे जे कमी असेल ते अनुदान मिळू शकते. योजनेनुसार अनुदानाची किंमत बदलू शकते. अन्य मोठ्या क्षमतेच्या प्रकल्पांसाठी खालील संस्थांकडून अनुदान मिळवता येऊ शकते.

  • सेंट्रल स्पॉन्सरड स्कीम (सीएसएस)
     
  • नॅशनल मिशन फूड प्रोसेसिंग (एनएमएफपी)
     
  • स्मॉल इंडस्ट्रीज डेव्हलपमेंट बँक ऑफ इंडिया (सिडबी)
     
  • नॅशनल हॉर्टिकल्चर बोर्ड (एनएचबी)
     
  • मिनिस्ट्री ऑफ फूड प्रोसेसिंग इंडस्ट्रीज

संपर्कः राजेंद्र वारे, ९८८१४९५१४७
लेखक प्रकल्प उभारणी, तंत्रज्ञान, विक्री व्यवस्थापन व कायदेशीर बाबी इ. विषयांतील तज्ञ आहेत.


इतर टेक्नोवन
सीताफळातील गर, बिया वेगळे करण्यासाठी...सीताफळ हे फळ पिकल्यानंतर फार काळ साठवणे शक्य होत...
दर्जेदार रोपनिर्मिती पेपरपॉट, पीट मॉसचा...रोपनिर्मिती चांगल्या प्रकारे होण्यासाठी...
आवळा प्रक्रियेसाठी आवश्यक यंत्रेआपल्या गुणकारी, औषधी गुणधर्मामुळे अनेक आयुर्वेदीय...
वितरणासाठी ड्रोन तंत्रज्ञानाला गोदाम...सध्या केवळ ड्रोनच्या वापरातून उत्पादने...
अत्याधुनिक लायसीमीटर आधारित सिंचन...पिकाच्या सिंचनाची कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी...
दूध काढण्यासाठी फिरती घडवंची, तिपाईदुग्ध व्यावसायिकांच्या अडचणी लक्षात घेऊन अखिल...
प्रकाश संश्लेषण प्रक्रियेतील...हिरव्या वनस्पती किंवा पिकांद्वारे सूर्यप्रकाशाचे...
हायड्रोपोनिक्स पद्धतीने मिळवा चाराहायड्रोपोनिक्स म्हणजे माती विरहित किंवा केवळ...
चाऱ्यासाठी कमी किमतीचे हायड्रोपोनिक्स...अल्प भूधारक पशुपालकांना हिरव्या चाऱ्याची उपलब्धता...
अपारंपरिक ऊर्जा स्रोतांचा वापर...अक्षय ऊर्जा स्रोतांमध्ये सूर्यप्रकाश, वारा,...
स्वयंचलित ठिबकासह ९० एकरांत यांत्रिकी...परभणी जिल्ह्यातील सिंगणापूर येथील कृषी पदवीधर व...
सुपारी प्रक्रियेसाठी आवश्यक यंत्रेसुपारी हे कोकणातील व्यावसायिक दृष्ट्या महत्त्वाचे...
पिकातील सूक्ष्महवामान मोजणारी उपकरणेया वर्षी महाराष्ट्राच्या अनेक विभागात...
यांत्रिक पद्धतीने भात रोपलागवडीचा...सांगे (जि. पालघर) येथील कृषिभूषण व अभ्यासू शेतकरी...
विरळणी, तण काढणी करा झोपून!अत्यंत आरामदायी स्थितीमध्ये तणनियंत्रणासारखी काम...
अकरा ‘सेन्सर्स’ सह ‘वेदर स्टेशन’ द्वारे...वडाळी नजीक (ता.निफाड, जि. नाशिक) येथील रोशन...
योग्य प्रकारे करा ट्रॅक्टर,अवजारांचा...ट्रॅक्‍टरची सर्व निगा व देखभाल केल्यास सुगीमध्ये...
आले पिकासाठी सुधारित अवजारेवसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाने हळद आणि...
श्रम कमी करणारी सुधारित अवजारेमहिलांचे शेतीकामातील श्रम लक्षात घेऊन सुधारित...
ट्रॅक्टरचलित मडपंपाद्वारे शेणस्लरी...साखर कारखान्यातील मोठ्या पदावरून स्वेच्छानिवृत्ती...