Agriculture news in marathi Demand for lemon grass in the processing industry | Agrowon

प्रक्रिया उद्योगात गवती चहाला मागणी

सुचित्रा बोचरे, डॉ. प्रा. आर.बी. क्षीरसागर
सोमवार, 22 जून 2020

गवती चहामध्ये अत्यावश्यक तेल असते. हे तेल सुगंधीत आणि सौंदय प्रसाधने निर्मितीमध्ये वापरतात.ऊर्ध्वपातन पद्धतीने पानांतील तेल काढले जाते. या तेलात सिट्रल,सिट्रोनॉलॉल, मिरसीन आणि निरोल हे घटक आहेत.सूप, सॉस, वाईन, शीतपेये, मिठाई तसेच मासे इत्यादी अन्नपदार्थाची चव वाढवण्यासाठी गवती चहा वापरतात.
 

गवती चहामध्ये अत्यावश्यक तेल असते. हे तेल सुगंधीत आणि सौंदय प्रसाधने निर्मितीमध्ये वापरतात.ऊर्ध्वपातन पद्धतीने पानांतील तेल काढले जाते. या तेलात सिट्रल,सिट्रोनॉलॉल, मिरसीन आणि निरोल हे घटक आहेत.सूप, सॉस, वाईन, शीतपेये, मिठाई तसेच मासे इत्यादी अन्नपदार्थाची चव वाढवण्यासाठी गवती चहा वापरतात.

गवती चहा ही सुगंधी आणि औषधी वनस्पती आहे. भारतामध्ये केरळ, कर्नाटक, उत्तर प्रदेश आणि आसाम राज्यात याची मोठी लागवड आहे. गवती चहाला एक विशिष्ट सुगंध असतो. रोजच्या चहामध्ये गवती चहाची पाने वापरतात. तसेच औषधे निर्मितीमध्ये याचा वापर केला जातो. गवती चहामध्ये फेनॉल्स आणि फ्लेवोनॉइड्स ही फायटोकेमिकल्स असतात. केरळमध्ये गवती चहाच्या पानापासून तेल काढण्याचा उद्योग विकसित झाला आहे.

औद्योगिक फायदे

  • गवती चहामध्ये अत्यावश्यक तेल असते. हे तेल सुगंधीत आणि सौंदय प्रसाधने निर्मितीमध्ये वापरतात.
  • सूप, सॉस, वाईन, शीतपेये, मिठाई तसेच मासे इत्यादी अन्नपदार्थाची चव वाढवण्यासाठी गवती चहा वापरतात.
  • साठवण्याच्या धान्यांमध्ये कीटकनाशक म्हणून पानांचा वापर करतात.
  • तेल काढलेल्या पानांच्या चोथ्यापासून कागद निर्मिती करता येते.
  • गवती चहाची पावडर जनावरांच्या खाद्यात वापरल्यास जनावारांची रवंथ करण्याची क्षमता वाढते.

गवती चहाचा काढा 

  • गवती चहाची पाने स्वच्छ धुवून छोटे छोटे तकडे करावेत.
  • पानांचे तुकडे पाण्यात १० मिनिटे उकळून घ्यावेत. हा काढा गाळून घ्यावा.
  • गवती चहा, लवंग, आले, काळीमिरी आणि दालचिनी यांचा एकत्र काढा सर्दी, खोकल्यावर गुणकारी आहे.
  • काढा थंड झाल्यास तो शितपेयामध्ये सद्धा वापरू शकतो. यामुळे शितपेयाला विशेष चव येते.
  • पानांचा काढा घाम आणणारा आणि ज्वरनाशक आहे.

आरोग्यदायी फायदे

  • गवती चहामध्ये असलेल्या या फायटोकेमिकल्समुळे शरीरातील फ्री रॅडिकल्स काढून टाकण्यास मदत होते.
  • ऊर्ध्वपातन पद्धतीने पानांतील तेल काढले जाते. या तेलात सिट्रल,सिट्रोनॉलॉल, मिरसीन आणि निरोल हे घटक आहेत. तेल सारक, उत्तेजक, शामक असल्यामुळे जंतूनाशक, रेचक, उपदंशी, त्वचाविकार, कुष्ठरोग, अपस्मार, पोटातील वात वगैरे विकारांवर उपयुक्त आहे.
  • सर्दी, खोकला, पोटदखी, डोकेदखी आणि तणावग्रस्त परिस्थिती वर प्रभावी पारंपारीक औषधी म्हणून उपयोगात येते.
  • शारीरिक थकवा किंवा डोकेदुखी यावर उपाय म्हणून गवती चहा उपयोगी आहे. संधीवात झालेल्या व्यक्तीसाठी हा चहा पिणे योग्य ठरते.
  • गवती चहा अर्क लठ्ठपणा, दाह, आणि अतिरक्त दाब कमी करण्यास मदत करते.
  • गवती चहामधील अत्यावश्यक तेल आतड्याची सूज, हिरड्याची सूज, घशातील सूज, विषाणूच्या संसर्गामुळे होणारा जठराचा व आतड्याचा दाह, श्वासोश्वासाचा संसर्ग रोग आणि घश्याचे दुखणे यांच्या लक्षणांपासून आराम देते.
  • गवती चहाच्या तेलाचे २ ते ३ थेंब गरम पाण्यात टाकून वापरल्याने जठराचा त्रास कमी होतो.
  • यामध्ये अ जीवनसत्त्व भरपूर प्रमाणात असल्याने त्वचेसाठी फायदेशीर ठरते.

संपर्क- सुचित्रा बोचरे, ९३७०९३५५३८
(अन्नतंत्र महाविद्यालय, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी)


इतर कृषी प्रक्रिया
प्रक्रिया उद्योगातही मशरूमला मागणीवाळवलेल्या मशरूमला बाजारपेठेत चांगली मागणी आणि...
शेळीच्या दुधापासून दही, लोणी, चीज, मलईशेळीचे दूध पचनास हलके असते. शेळीच्या दुधापासून...
श्रीवर्धनी सुपारीचे संवर्धन आवश्यकसुपारी हे परपरागीकरण होणारे झाड असल्याने...
फणसामध्ये आहे प्रक्रिया उद्योगाची संधीफणसातील गरे तसेच बिया खाण्यायोग्य असून गरापासून...
फणसापासून तयार करा खाकरा, केक अन् लोणचेविविध पदार्थांचे पोषणमूल्य वाढविण्यासाठी फणस बी...
प्रक्रिया उद्योगात गवती चहाला मागणीगवती चहामध्ये अत्यावश्यक तेल असते. हे तेल सुगंधीत...
बहुगुणी शेवग्याचे मूल्यवर्धित पदार्थशेवग्यामध्ये उच्च पौष्टिक आणि औषधी मूल्य आहेत....
प्रक्रिया अन् आरोग्यासाठी शेवगाशेवग्याचे मूळ, फूल, पाने व साल यांचा वापर...
प्रक्रिया उद्योगाला चालना देणारे मेगा...शेतकरी, प्रक्रिया करणारे आणि किरकोळ विक्रेत्यांना...
कोकमपासून प्रक्रियायुक्त पदार्थकोकम फळ कच्चे असताना व पिकून लाल रंगाचे झाल्यावर...
करवंदापासून बनवा चटणी,जॅम, लोणचेकरवंद प्रक्रियेसाठी मोठ्या भांडवली गुंतवणुकीची...
कलिंगडापासून तयार करा विविध...कलिंगड फळ खाण्याने किंवा ताजा रस पिल्याने...
जांभळापासून स्क्वॅश,जॅम,जेलीमे महिन्याच्या शेवटी व जून, जुलै महिन्यात...
राईसमिल, पोहे निर्मितीतून व्यवसायवृद्धीवेहेळे (ता. चिपळूण, जि. रत्नागिरी) येथे शंकर जाधव...
काजू बोंडापासून प्रक्रियायुक्त पदार्थमहाराष्ट्रात विशेषतः कोकणात काजूपासून बी व काजू...
आरोग्यदायी कलिंगडकलिंगडात जीवनसत्त्व अ आणि क भरपूर प्रमाणात असून...
फळे व पालेभाज्यांचे कॅनिंगफळे व पालेभाज्या प्रक्रिया आणि निर्जंतुकीकरण...
बचतगटाच्या महिलांनी नव्या ग्राहकांसह...कोरोनाच्या नव्याने उद्भवलेल्या परिस्थितीमुळे...
अन्नधान्य साठवणुकीच्या पद्धतीशेतीमालाच्या साठवणुकीच्या काही पारंपरिक पद्धती या...
फळे आणि भाज्या निर्जलीकरणाच्या विविध...मागील भागात आपण छोट्या प्रमाणावर उद्योग करणाऱ्या...