agriculture news in Marathi, Devastated horticulture crops without inspection, Maharashtra | Agrowon

मराठवाड्यातील उद्ध्वस्त बागा पंचनाम्याविना
संतोष मुंढे
गुरुवार, 27 जून 2019

मोसंबीची दीडशे झाडं होती. दुष्काळात पदरमोड करून जवळपास दीड लाखाचं पाणी इकत आणून बागेला घातलं. पुढे पाणीच न मिळाल्यानं बाग सोडून द्यावी लागली. जवळपास दहा वर्षं सांभाळलेली झाडं गेली, त्याचा पंचनामा नाही. दुष्काळ निधीत दहा हजार पाचशे रुपये मिळाले तेवढेच.
- डिगांबर ढाकणे, शेतकरी, देवगाव, 

औरंगाबाद ः सततच्या दुष्काळानं मराठवाड्यातील बहुवार्षिक फळपीकधारकांची अवस्था बिकट झाली आहे. यंदा तरी उत्पन्न मिळेल या आशेने खर्च केलेल्या अन्‌ वाळलेल्या झाडांशिवाय काहीच हाती न उरलेल्या फळबागधारकांना यंदा फळबागा डोळ्यांदेखत उद्‌ध्‌वस्त होताना पाहण्याची वेळ आली. त्यामुळे वाळलेल्या बागांच्या पंचनाम्याचे आदेश देऊन प्रत्येक फळपिकांचे उत्पादनक्षम क्षेत्र वाचले किती, हे दाखवून फळबागधारकांना उभारी देण्याचे काम निदान येत्या काळात शासन करेल का? असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. 

कागदावरील आकड्यांनुसार मराठवाड्यातील मोसंबी, आंबा, डाळिंब, सीताफळासह इतर फळपिकांच्या बागा मोठ्या प्रमाणात दिसतात. परंतु २०१२ पासून आजपर्यंतच्या सात वर्षांच्या कार्यकाळात आलेल्या दुष्काळाच्या संकटांनी किती बागा गेल्या, किती बचावल्या, नव्याने लागवड केल्यानंतर टिकण्याऐवजी आलेल्या दुष्काळाच्या संकटानं संपल्या, आदी सर्व गोळाबेरीज करून पीकनिहाय बागांचे नेमके क्षेत्र किती याचे उत्तर कुणाकडेच मिळत नसल्याची स्थिती आहे.

फळबागांचे क्षेत्र नेमके किती याचा मागमूस घेण्याचा प्रयत्न केला, तर यंत्रणेकडून जुनीच आकडेवारी पुढे केली जाते. यंदा तर दुष्काळाचं संकट आजवरच्या संकटात सर्वांत मोठं असतानाही ना बागा वाचविण्यासाठी २०१२ प्रमाणे ना मदत झाली, ना दुष्काळानं संपलेल्या बागांचे पंचनामे झाले. इतर पिकांप्रमाणे फळबागधारकांना दुष्काळ निधी स्वरूपात दोन हेक्‍टरच्या मर्यादेत हेक्‍टरी जवळपास अठरा हजारांप्रमाणे मदत मिळाल्याचे शेतकरी सांगतात; परंतु आशेनं बागा वाचविण्यासाठी विकतच्या पाण्यावर लाखो खर्च झाले, तरीही बाग गेली. शिवाय महत्‌प्रयासाने बचावलेल्या बागांना आता पडणाऱ्या पावसामुळे धोका होऊ शकतो. त्यामुळे मिळालेला दुष्काळ निधी तुटपुंजाच म्हणावा लागेल. त्यामुळे शासनाने अनेक वर्षं बागा सांभाळल्यानंतरही त्या गेलेल्या शेतकऱ्यांना पुन्हा फळबागा उभ्या करण्यासाठी भक्‍कम आधार देण्याची अपेक्षा फळबागधारकांना आहे.

आजवर गेलेल्या बागांच्या पंचनाम्याची तसदी न घेणारे शासन व त्याची अंमलबजावणी करणारे प्रशासन किती तत्परतेने व गांभीर्याने शेतकऱ्यांच्या अपेक्षेकडे लक्ष देईल, हा खरा प्रश्न आहे. 

शासनाचे दुर्लक्ष
लाखो खर्चत घोट..घोट... पाणी पाजून बागा जगविण्याचा प्रयत्न केला; पण पाण्याअभावी डोळ्यांदेखत बागा उद्ध्वस्त होताना पाहण्याची वेळ आली. अजूनही अपेक्षित पाऊस नसल्याने उरलीसुरली झाडंही जाण्याच्या मार्गावर आहेत. प्रयत्नाची पराकाष्ठा करूनही बागा वाचविता आल्या नाहीत. बागा वाचविण्यासाठी धडपडताना पाणी उपलब्ध करून देण्याची मागणी केली त्याकडे दुर्लक्ष केले गेले. थेट मुख्यमंत्र्यांना त्यांनी दिलेल्या क्रमांकावर सूचनेनुसार व्हॉट्‌सॲपने कळवूनही उपयोग झाला नाही. पुन्हा स्मरण देऊनही पदरी निराशाच आली. त्यामुळे आता याविषयी मंगळवारी (ता. २५) विभागीय आयुक्‍त सुनील केंद्रेकर यांच्याकडे निवेदन सादर केले आहे, असे ॲग्रोव्हिजन गटशेती संघाचे प्रमुख संजय मोरे पाटील यांनी सांगितले. दुष्काळानं संपलेल्या फळबागांचे तत्काळ पंचनामे व बहुवार्षिक फळपिकांना प्रतिझाड किमान एक हजार रुपये मदत देण्याची मागणी केली आहे. शिवाय पारदर्शकतेची जबाबदारी झटकण्यासाठी आलेली ''ड्रॉ'' पद्धत न वापरता अनेक वर्षांच्या बागा गेलेल्यांना फळबाग लागवड योजनेसाठी प्राधान्य देण्याची मागणी संजय मोरे यांनी निवेदनातून केली आहे. 

‘अन्नदाता’ने घेतली कृषी राज्यमंत्र्यांची भेट
अन्नदाता शेतकरी संघटनेचे अध्यक्ष जयाजीराव सूर्यवंशी यांनी उद्ध्वस्त झालेल्या फळबागधारकांच्या प्रश्नावर मंगळवारी (ता. २५) कृषी राज्यमंत्री सदाभाऊ खोत यांची भेट घेतली. दुष्काळानं फळबाग गेलेल्या शेतकऱ्यांना एकरी किमान १ लाखाची मदत करा, अनेक वर्षांची बाग गेल्यानंतर पुन्हा नव्याने फळबाग लावू इच्छिणाऱ्या शेतकऱ्यांचा प्राधान्यक्रमाने पांडुरंग फुंडकर फळबाग लागवड योजनेत समावेश करण्याची मागणी त्यांनी केली. 

इतर अॅग्रो विशेष
सरकारला एवढी कसली घाई?विविध मंत्रालयांसाठी अर्थसंकल्पात केल्या जाणाऱ्या...
एक पाऊल पोषणक्रांतीच्या दिशेनेशे तकऱ्यांचे कष्ट, शास्त्रज्ञांचे प्रयत्न आणि...
आधुनिक तंत्रासह काटेकोर धोरणाने अमेरिकन...पुणेः विविध जागतिक संस्थांनी एकत्र येऊन आफ्रिकी,...
मक्याच्या तुटवड्यामुळे अंडी आणि चिकन...पुणे : दक्षिण भारतासह महाराष्ट्र व मध्य प्रदेशात...
लष्करी अळीमुळे राज्यभरातील शेतकरी त्रस्तपुणेः गेल्या वर्षी भीषण दुष्काळाचा सामना करणाऱ्या...
लष्करी अळी नियंत्रणाचे जागतिक प्रयत्नपुणे : स्पोडोप्टेरा फ्रुगीपर्डा म्हणजेच...
मक्यावरील अमेरिकन लष्करी अळीचे आव्हान...पुणे ः गेल्या हंगामातील दुष्काळाच्या चटक्यानंतर...
राज्यात सर्वदूर पावसाचा अंदाजपुणे : मॉन्सून पुन्हा सक्रिय झाल्याने राज्यात...
शेतकरी कंपन्या स्थापन करण्यासाठी करारपुणे ः नाबार्डच्या कंपनी विकास फंडातून...
कर्नाटकात गुऱ्हाळघरातून थेट व्यापार...सांगली ः कर्नाटकमध्ये हमाली आणि अडत कमी असल्याने...
पीकविम्याचे ३२५ कोटी कंपन्यांना वितरितमुंबई ः गेल्यावर्षीच्या खरिपातील पीकविमा योजनेचा...
ग्रामविकासावर खर्च झालेल्या निधीची...मुंबई: आपल्या ग्रामपंचायतीला गावातील...
दुष्काळातही कडवंचीत शेतीतून ७२ कोटींचे...जालना : ‘महाराष्ट्राचे इस्राईल’ म्हणून नावलौकिक...
राज्यात सहामाहित तेराशे शेतकऱ्यांची...मुंबई ः सततची दुष्काळी स्थिती, नैसर्गिक संकटे,...
कोकण, मध्य महाराष्ट्र, मराठवाड्यात...पुणे : मॉन्सून पुन्हा सक्रीय झाल्याने...
परीक्षा शुल्क परतीचा खर्च सात लाख रुपयेयवतमाळ ः परीक्षा रद्द झाल्यानंतर उमेदवारांचे पैसे...
दुबार पेरणीसाठी सरकारची तयारीः डाॅ....पुणे: पावसाचा काही प्रमाणात खंड पडला आहे....
डोणगावात होणार खजूर लागवडअकोला ः पारंपरिक पिकांना पर्याय शोधण्यासाठी...
रक्तक्षय दूर करण्यासाठी लोहयुक्त तांदूळनाशिक : दैनंदिन आहारातून अत्यल्प प्रमाणात लोह...
असंमत बियाणे लागवडीला बोंडअळी कारणीभूत...नवी दिल्ली : देशात २०१८ मध्ये गुलाबी...