agriculture news in Marathi, fiber industry increased continuously, Maharashtra | Page 2 ||| Agrowon

कापड, सूत उत्पादनाचा आलेख चढताच
चंद्रकांत जाधव
सोमवार, 6 ऑगस्ट 2018

परकीय चलन मिळविण्यासंबंधी स्वीकारलेल्या खुल्या अर्थव्यवस्थेत कापड उद्योग हा खासगी क्षेत्राकडे राहिला. इतर प्रमुख उद्योग मात्र सार्वजनिक क्षेत्रात अंतर्भूत झाले. खासगी क्षेत्र, मध्यंतरीचे औद्योगिक प्रोत्साहन आणि कापसाची चांगली उपलब्धता हे वस्त्रोद्योगाच्या वृद्घीमागील प्रमुख कारण आहे. 
- दीपकभाई पाटील, संचालक, अखिल भारतीय सहकारी वस्त्रोद्योग संघ

जळगाव ः स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतर देशातील वस्त्रोद्योगाशी संबंधित उत्पादनांचा आलेख चढताच राहीला आहे. या उद्योगाने नजरेत भरणारी कामगिरी सतत केली असून, सर्वात मोठा उद्योग म्हणून या ओळख कायम ठेवली आहे. जगात भारतीय वस्त्रोद्योग आघाडीवर असल्याचेही जाणकारांनी सांगितले. 

जागतिक वस्त्रोद्योग परिषदेने प्रसिद्ध केलेल्या स्मरणिकेनुसार स्वातंत्र्यप्राप्तीच्या वेळेस देशात दोन लाख लूम व सुमारे अडीच लाख हातमाग होते. या माध्यमातून तेव्हा वर्षाकाठी चार हजार दशलक्ष मीटर एवढ्या कापडाचे उत्पादन होत होते. तत्कालीन कापड गिरण्या किंवा वस्त्रोद्योगात सात लाख मजूर, कर्मचारी काम करायचे. रोजगार देणारा मोठा उद्योग म्हणून वस्त्रोद्योगाची तेव्हा ओळख होती.ती आजही कायम असून, शेतीनंतर सर्वाधिक २२ कोटी जणांना या उद्योगात रोजगार आहे. 

देशाच्या अर्थव्यवस्थेत वस्त्रोद्योगाचा वाटाही मोठा असून, यंत्रमागांच्या संख्येत देशात वर्षागणिक वाढ झाली. १९९०-९१ मध्ये कापड उत्पादनात देशातील मिल क्षेत्राचा वाटा ११.१० टक्के होता. दोन हजार ५८९ चौरस मीटर कापड उत्पादन झाले. यंत्रमाग क्षेत्राचा वाटा ५७.२१ टक्के होता (१३ हजार ३४८ चौरस मीटर कापड उत्पादन). नंतर यंत्रमाग क्षेत्राचा देशातील कापड उत्पादनातील वाटा वाढतच गेला असून, २०१०-११ मध्ये मिल क्षेत्राचा वाटा ३.६ टक्के राहिला. तर यंत्रमाग क्षेत्राचा वाटा हा ८० टक्‍क्‍यांवर गेला. मागील सहा वर्षांतही यंत्रमागांचा कापड उत्पादनातील वाटा चांगला राहिला आहे. 

वस्त्रोद्योग आयुक्तालयाच्या माहितीनुसार, १९८५ मध्ये सहा लाख ३८ हजार ७६४ यंत्रमाग होते. १९९५ मध्ये १३ लाख ६५ हजार २८४, सन २००० मध्ये १६ लाख ५६ हजार ३६७, २००६ मध्ये १९ लाख ६८ हजार ७४ आणि अलीकडे यंत्रमागांची संख्या २२ लाखांवर पोचली आहे. यंत्रमागात रोजगाराची संधीही वाढत असून, सुमारे साडेपाच कोटी जणांना रोजगार या क्षेत्रात मिळत आहे. 

आशिया खंडात भारतीय वस्त्रोद्योग आघाडीवर पोचत आहे. जवळच्या बांगलादेशलाही मोठी मदत देशांतर्गत वस्त्रोद्योगाच्या धोरणाने झाली आहे. 

वस्त्रोद्योगाची स्थिती
                           

घटक     १९५१    १९८०  १९९६ २००७ २०११ २०१७
सूतगिरण्या १९३    ७१९ १२९४   १८२२   १९०८ २४०० 
चात्यांची संख्या (कोटींमध्ये)  ०.११    २.५७      ३.११       ४.१३    ५.००   ६.००
रोटर्सची संख्या (लाखांत)   २२८० -  २२६०२८

६५६७००० 

७३६९००० -
मागांची संख्या (लाखांत)   १.९५  १५.०८ २३.०३   २८.०३ ३२.०१ -
सूताचे उत्पादन  (कोटी किलोग्रॅममध्ये)    ५९.१  १२५.३ १८८.८       ३२३.९   ४०१.०३ ६०० 
कापड उत्पादन  (कोटी चौरस मीटरमध्ये) ३७.३६  ४७.३ १७२.१३   १४०१६ १७१२३  २०१२५ 

 

इतर अॅग्रो विशेष
कोकण कृषी विद्याठाकडून बांबूच्या २६...दाभोळ, जि. रत्नागिरी  : कोकणात व्यावसायिक...
नगर जिल्ह्यात तागावर स्पोडोप्टेरा अळीचा...नगर ः मक्यावर अमेरिकन लष्करी अळीने (स्पोडोप्टेरा...
पावसामुळे खानदेशात उडदाचे नुकसानजळगाव  ः सततच्या पावसामुळे खानदेशात उडदाचे...
नागपूर विभागात तीन गावे लष्करी अळीच्या...नागपूर ः राज्यभरात मक्‍यावरील अमेरिकन लष्करी...
राज्यात अनेक ठिकाणी हलक्या ते मध्यम सरीपुणे ः  कमी दाबाच्या क्षेत्रामुळे राज्यातील...
श्रमशक्तीच्या जागरातून घडवूया समृद्ध...कितीही प्रगती झाली तरी मानवी जीवन, निसर्ग आणि...
शेतकऱ्यांच्या ‘महारोषा’चे काय?मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखालील...
खानदेशात लष्करी अळीकडून ४० टक्के मका...जळगाव  ः खानदेशात मका पिकावर अमेरिकन लष्करी...
नाशिक जिल्ह्यात मका लष्करी अळीच्या...नाशिक  : जिल्ह्यात यंदा अमेरिकन लष्करी अळीचा...
शेतकऱ्यांसाठी 'इर्मा' लागू करण्याचा...पुणे : राज्यात शेतकऱ्यांसाठी इर्मा अर्थात ‘‘इनकम...
दसरा-दिवाळीपर्यंत अभूतपूर्व 'कांदाटंचाई'पुणे : राज्यातील बाजार समित्यांत दोन दिवसांत...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात जोरदार पावसाची...पुणे : कर्नाटक, गोवा, अरबी समुद्र, कोकण आणि...
ठिकठिकाणी पावसाची हजेरीपुणे ः कमी दाबाचे क्षेत्र सक्रिय झाल्याने...
पाच कीटकनाशकांवर अमरावती विभागात दोन...मुंबई : कीटकनाशकांच्या वापरामुळे शेतकरी व...
मज चंद्र हवास्थळ बंगळूर, सात सप्टेंबरची मध्यरात्र, वेळ १...
विविधतेतच एकताहिंदी भाषा दिनानिमित्त केंद्रीय गृहमंत्री अमित...
एकत्रित प्रयत्नांमधून झाले लष्करी अळी...नाशिक येथील के. के. वाघ कृषी महाविद्यालयाने...
पुरंदर, सासवडच्या सीताफळांची परराज्यात...पुणे जिल्ह्यातील पुरंदर, सासवडचे नाव काढताच...
कापडे, हळनोर, कांबळे यांना यंदाचा ‘डॉ....पुणे ः ‘सकाळ माध्यम समूहा’तील ‘ॲग्रोवन’चे...
जल ‘अ’नीतीया वर्षी महापूर आणि दुष्काळ या दोन्ही समस्यांचा...