agriculture news in marathi grapes advisory | Agrowon

जास्तीच्या ओलाव्यामुळे येणाऱ्या समस्यावरील उपाययोजना

डॉ. आर. जी. सोमकुंवर
शुक्रवार, 22 मे 2020

गेल्या आठवड्यात बऱ्याच भागात पाऊस झाला व काही ठिकाणी पावसासोबत गारपीट झाली. या परिस्थितीमुळे बागेत ओलावा जास्त निर्माण झाला, तापमान कमी झाले व आर्द्रता वाढली. यामुळे येत असलेल्या अडचणी व त्यावरील संभावित उपाययोजना पुढीलप्रमाणे...

गेल्या आठवड्यात बऱ्याच भागात पाऊस झाला व काही ठिकाणी पावसासोबत गारपीट झाली. या परिस्थितीमुळे बागेत ओलावा जास्त निर्माण झाला, तापमान कमी झाले व आर्द्रता वाढली. यामुळे येत असलेल्या अडचणी व त्यावरील संभावित उपाययोजना पुढीलप्रमाणे...

सूक्ष्मघड निर्मितीची अवस्था 
या अवस्थेत वेलीची वाढ नियंत्रित असणे गरजेचे असते. ही वाढ नियंत्रणात ठेवण्याकरिता नत्र पूर्णपणे बंद करून पाण्याची मात्रासुद्धा जवळपास अर्ध्यापर्यंत आणली जाते. याचाच परिणाम म्हणजे वेलीत सायटोकायनीनचे प्रमाण वाढते व जिबरेलीनची मात्रा कमी होते. शरीशशास्त्रीय दृष्ट्या वेलीमध्ये सूक्ष्मघड निर्मितीसंदर्भात आवश्यक असलेले न्युक्लिक ॲसिडचे प्रमाण सुद्धा यामुळे वाढते. परिणामी काडीच्या प्रत्येक डोळ्यामध्ये सूक्ष्म घडनिर्मिती होते. या अवस्थेतील बागेमध्ये नुकत्याच झालेल्या पावसामुळे दोन ओळीतील कार्यरत नसलेल्या मुळीसुद्धा पांढरी मुळांच्या रुपातून आता कार्यरत व्हायला लागली. या भागात उपलब्ध असलेले व वापरात न आलेले अन्नद्रव्ये आता या मुळांद्वारे उचलले जाईल. परिणामी वेलीचा जोम वाढताना दिसून येईल.

उपाययोजना 

  • कोणत्याही परिस्थितीत वाढ नियंत्रणात ठेवणे हीच महत्त्वाची उपाययोजना असेल. यासाठी पालाशची उपलब्धता फवारणी तसेच जमिनीतून करणे गरेजेची असेल. आपल्या बागेत पाऊस किती झाला, व या अवस्थेत वेलीचा जोम किती आहे, यावरून पालाशची मात्रा ठरवावी.
  • वेलीमध्ये सायटोकायनीनचे प्रमाण वाढवण्यासाठी संजीवकांचा वापर यावेळी महत्त्वाचा असेल. सबकेन केल्यानंतर निघालेल्या बगलफुटीवरील पाने चारपेक्षा जास्त असली तरी ६ बीए १० पीपीएम व युरासील २५ पीपीएम या प्रमाणात फवारणी यावेळी करून घ्यावी. बरेच बागायतदार या दोन्ही संजीवकांची फवारणी एकत्र करण्याचा प्रयत्न करतात. मात्र, असे न करता दोन फवारणीमध्ये चार ते पाच दिवसाचा फरक आवश्यक असेल.
  • स्फुरदाचा वापर यावेळी महत्त्वाचा असतो. या परिस्थितीत ०-४०-३७ या विद्राव्य खताची २ ते २.५ ग्रॅम प्रती लीटर या प्रमाणे तीन ते चार फवारण्या तीन ते चार दिवसाच्या अंतराने कराव्यात. तसेच ठिबकद्वारे स्फुरदाची उपलब्धता करावयाची झाल्यास २ ते ३.५ किलो प्रती एकर या प्रमाणे दोन ते तीन वेळा तीन दिवसाच्या अंतराने उपलब्धता करावी. जमिनीतील ओलाव्याचे प्रमाण किती आहे, यानुसार किती वेळा खत द्यावयाचे हे ठरवावे.
  • मातीचा व पाण्याचा सामू जास्त असल्यास तसेच पाण्याचा टिडिस (टोटल डिसॉल्वड सॉल्ट्स - एकूण विद्राव्य क्षार) जास्त असलेल्या परिस्थितीतही ०-४०-३७ हे खत चांगल्या प्रकारे काम करत असल्याचे वाचनात आले. अशाच प्रकारे इतर ग्रेड्स उपलब्ध असल्यास वापरता येईल.

बगलफुटी वाढण्याची समस्या
बागेमध्ये वाढलेल्या ओलाव्यामुळे व कार्यक्षम मुळीची संख्या जास्त झाल्यामुळे पाणी व अन्नद्रव्यांची उचल वाढेल. या उपलब्ध आर्द्रता व ओलाव्यामुळे वेलीची रस तयार होण्याची व वहनाची क्रिया तितक्याचे जोमाने वाढेल. परिणामी वेलीच्या कॅनोपीवर दाब निर्माण होईल. यामुळे फक्त शेंड्याकडील फूट वाढणार नाही, तर कधी न निघणाऱ्या बगलफूटीही तितक्याच जोमाने वाढताना दिसतील. ज्या बागेत ५-६ दिवसापूर्वी सबकेन करिती काडीचे पिंचिंग केले होते, अशा ठिकाणी तयार होत असलेला मुख्य डोळा (टायगर बड) आधी फुटताना दिसेल. बरेच बागायातदार अशा परिस्थितीत बगलफुटी काढतात, त्यामुळे हा डोळ्याला वाढण्याकरिता पूर्ण वाव मिळतो.

उपाययोजना

  • पुढील एक आठवड्याकरिता बगलफुटींची आहे तशीच वाढ होऊ देणे. या वाढीस उत्तेजन देण्याकरिता युरिया २ ते ३ ग्रॅम प्रती लीटर पाणी या प्रमाणे फवारणीसुद्धा घेता येईल. शेंड्याकडील वाढ जितकी जोरात गेली, तितका मागचा डोळा (टायगर बड) फुटायचा थांबेल.
  • संजीवकांचा विशेषतः वाढविरोधकांचा वापर व पालाशचा वापर या कालावधीत टाळणे महत्त्वाचे असेल.

गारपीटमुळे तुटलेल्या काड्या
नुकत्याच झालेल्या गारपीटमुळे मालकाडी तयारहोत असलेल्या बागेत बऱ्यापैकी नुकसान झालेले दिसते. या ठिकाणी काडी कोवळी असल्यामुळे गारांचा मार बसला. काही परिस्थितीत काडीवर जखम झाली तर काही ठिकाणी काडी पूर्णपणे मोडली. ओलांड्याची ककाडी जुनी होत असल्यामुळे त्यावर गारांचा मार बसून कमी ते जास्त प्रमाणात जखमा झालेल्या दिसून येतात. या परिस्थितीत बागायतदार ओलांडा कट करण्याचा विचार करत आहेत. मात्र, ओलांडा कट करणे या वेळी हिताचे नसेल.

उपाययोजना

  • गारपीट झालेल्या बागेत त्वरीत कॉपर ऑक्सिक्लोराईड २ ग्रॅम प्रती लीटरप्रमाणे फवारणी करून घ्यावी. तिसऱ्या दिवशी ट्रायकोडर्मा ५ मि.लि. प्रती लीटर पाणी या प्रमाणे एक फवारणी करावी. यामुळे काडीवर झालेली जखम पुढील काळात पसरण्याची शक्यता कमी होईल.
  • तुटलेली काडी एक डोळा खाली येऊन कट करून घ्यावी. ज्यामुळे नवीन फूट लवकर निघण्यास मदत होईल. काडीवर जास्त प्रमाणात जखम झाली असेल, अशा परिस्थितीमध्येच काडीचा पुन्हा रिकट घेता येईल. परंतू जखम जास्त नसल्यास शक्यतोवर एक डोळा खाली जाऊन कट करावे. त्यातून वाढ करून घ्यावी.
  • ज्या ठिकाणी कॅनोपी पूर्ण होती, अशा ठिकाणी काडीवर जखम कमी झाली असेल, मात्र बगलफुटींवर मार बसला असावा. अशा परिस्थितीत बगलफुटीचा एक ते दोन पान राखून शेंडा मारून घ्यावा. यानंतर निघालेल्या एक पान अवस्थेत स्फुरद व पालाशयुक्त खतांची एखादी फवारणी करून घ्यावी. ( उदा. ०-४०-३७ हे विद्राव्य खत एक ते दीड ग्रॅम प्रती लीटर पाणी.)
  • ज्या बागेत जोम वाढत आहे, अशा ठिकाणी पालाश २.५ ते ३ ग्रॅम प्रति लीटरप्रमाणे फवारणी करता येईल.

संपर्क- डॉ. आर. जी. सोमकुंवर, ९४२२०३२९८८
(संचालक, राष्ट्रीय द्राक्ष संशोधन केंद्र, मांजरी, जि. पुणे.)


इतर फळबाग
आंब्यावरील कीड, रोग नियंत्रण व्यवस्थापनकोकणातील हवामानाची सद्यःस्थिती जाणून घेता काही...
तापमानात घट होण्याच्या स्थितीत...सध्याच्या परिस्थितीत निवार चक्रीवादळ तमिळनाडू व...
ढगाळ, पावसाळी वातावरणात करावयाच्या...सध्याच्या परिस्थितीत ठिकठिकाणी ढगाळ वातावरण असून...
हिवरेबाजार शिवारात सीताफळांचा गोडवाआदर्श गाव हिवरेबाजार (ता.जि. नगर) गावासह...
थंडीमध्ये केळी बागेची घ्यावयाची काळजीसद्यःस्थितीत खानदेश व महाराष्ट्रातील अन्य भागात...
कीड रोगांच्या नियंत्रणासाठी आतापासूनच...कोकण विभागातील उष्ण व दमट हवामान आंबा पिकावर...
पावसाळी वातावरण, ओलाव्याचे बागेतील...गेल्या आठवड्यात बऱ्याच ठिकाणी पावसाळी वातावरण...
केळी पिकावरील मर रोगाचे व्यवस्थापनझाडावरील जुन्या पानांच्या देठाकडील तळभागी फिकट...
डाळिंबातील बुरशीजन्य मर रोगाचे...फळ तोडणीनंतर ताणावर असताना किंवा पिकाच्या...
डाळिंब फळबागेचे हंगामनिहाय नियोजनतेलकट डागासाठी, पिठ्या ढेकूण किंवा बागेतील...
द्राक्ष पीक : पावसामुळे उद्भवलेल्या...सध्याच्या परिस्थितीचा विचार करता, सर्व द्राक्ष...
काजूसाठी हवामान आधारित फळपीक विमा योजना...ही योजना काजू पीक विम्यासाठी अधिसूचित कोल्हापूर,...
नारळावरील चक्राकार पांढरी माशीरुगोज चक्राकार पांढरी माशीच्या प्रादुर्भावामुळे...
द्राक्ष फळछाटणीनंतरचे अन्नद्रव्य...द्राक्ष वेलीची उत्पादकता ही प्रामुख्याने...
सीताफळावरील पिठ्या ढेकूण नियंत्रण...पिठ्या ढेकूण (मिलीबग)ही कीड झाडाच्या सालीच्या...
केळी पिकावरील कुकुंबर मोझॅक व्हायरसचे...यवतमाळ जिल्ह्यामध्ये महागाव तालुका केळी...
द्राक्ष फळछाटणीनंतरची कार्यवाहीसध्याच्या परिस्थितीत पावसाळी वातावरण संपत आल्याचे...
केळी पिकातील कंद कुजव्या रोगाचे...कंदकुजव्या रोगाचा प्राथमिक प्रसार रोगट कंदापासून...
डाळिंब फळपिकातील तेलकट डाग व्यवस्थापनसोलापूर, सांगली, नाशिक आणि नगर यासारख्या...
फळबाग लागवडीसाठी जमिनीची निवड महत्त्वाचीसामान्यपणे फळबागा अयशस्वी होण्यामध्ये किंवा...