Agriculture news in marathi Great demand for mushrooms in the processing industry | Agrowon

प्रक्रिया उद्योगातही मशरूमला मागणी

पल्लवी कांबळे, सोमेश्‍वर खांडेकर
सोमवार, 13 जुलै 2020

वाळवलेल्या मशरूमला बाजारपेठेत चांगली मागणी आणि दरही मिळतो. वाळवलेले मशरूम हवाबंद करून ठेवल्यास टिकवणक्षमता वाढते.

वाळवलेल्या मशरूमला बाजारपेठेत चांगली मागणी आणि दरही मिळतो. वाळवलेले मशरूम हवाबंद करून ठेवल्यास टिकवणक्षमता वाढते.

विशिष्ट मोसमात आणि वर्षभर येणाऱ्या मशरूमला चांगली मागणी असते तसेच दरही चांगला मिळतो. मशरूमपासून लोणचे, पापड, सूप पावडर, हेल्थ पावडर, कॅप्सूल्स, हेल्थ ड्रिंक्स इत्यादी उत्पादने तयार करतात. मशरूमच्या दरामध्ये ऋतुमानानुसार थोडाफार फरक होतो. उन्हाळ्यात चांगला दर मिळतो. वाळवलेल्या मशरूमला ताज्या मशरूम पेक्षा जास्त मागणी आणि चांगला दरही मिळतो. जगभरात मशरूमच्या अंदाजे १४ हजार ते ते २२ हजार प्रजाती आहेत. त्यांपैकी अंदाजे २० ते ३० खाद्य प्रजाती लागवडीच्या आणि १५ वन्य प्रजाती वापरासाठी आहेत.

औषधी गुणधर्म

  • मशरूममध्ये मुबलक प्रमाणात कॅल्शिअम असून ते हाडांच्या मजबुतीसाठी मदत करते. मशरूमचे नियमित सेवन केल्याने ऑस्टिओपोरोसिस, सांधेदुखी आणि हाडांच्या क्षीणतेशी संबंधित इतर आजार होण्याची शक्यता कमी होते.
  • मशरूममध्ये नैसर्गिक प्रतिजैविक आणि अँटी-फंगल गुणधर्म असतात. हे गुणधर्म आपल्याला विविध संक्रमणापासून दूर ठेवण्यास मदत करतात. मशरूममध्ये मुबलक प्रमाणात असणारे जीवनसत्त्व अ, ब आणि क रोगप्रतिकार शक्ती वाढवण्यास मदत करतात.
  • मधुमेह असणाऱ्या लोकांसाठी मशरूम सुपर फूड मानले जाते. यामध्ये कर्बोदकांचे आणि चरबीचे प्रमाण कमी असते. मशरूम क्रोमिअमचा चांगला स्रोत आहे. रक्तातील साखरेची पातळी राखण्यास क्रोमिअम मदत करते.
  • मशरूममध्ये विविध प्रकारचे लेक्टिन असतात. जे कर्करोगाच्या पेशींच्या वाढीस प्रतिबंध करतात.
  • जास्त प्रथिने व कमी ऊर्जा असते.
  • किडणीच्या आजारावर गुणकारी.
  • लठ्ठ व्यक्तींसाठी उत्तम आहार.पचनक्रिया सुरळीत होण्यासाठी मदत.
  • तंतूपदार्थ, प्रथिने, सेलेनियम आणि पोटॅशिअम तसेच जीवनसत्त्वे ब-१, ब-२, ब-१२, क, ड आणि ई यांची उपलब्धता.
  • रोगजंतू विरोधी, मधुमेह विरोधी, बुरशीजन्य विरोधी, दाहक-विरोधी, अँटी-ऑक्सिडंट, परजीवीविरोधी, अँटी-ट्यूमर, अँटी-व्हायरल असे गुणधर्म.

मशरूमचा वापर 

  • औषधी मशरूम द्रव अर्क, पावडर आणि कॅप्सूल यासह अनेक स्वरूपात आहार पूरक.
  • विविध प्रकारच्या खाद्यपदार्थांमध्ये वापर. संपूर्ण ताजे किंवा वाळलेल्या मशरूमपासून चहा देखील बनविला जातो.

मशरूमचे विविध प्रकार

चागा (आयनोटस ओबिलिकस)

  • यास बर्च मशरूम किंवा चागा कॉंक असेही म्हणतात. ही गडद तपकिरी आणि काळी बुरशी असून बहुधा झाडावर वाढते.
  • चागामध्ये आढळणारे घटक अँटी-ऑक्सिडंट, पॉलिफेनोल्स तसेच कॅन्सरविरोधी बेटुलिन आणि बेटुलिनिक ॲसिड यावर प्रभावी ठरू शकतात.

कॉर्डिसेप्स (ऑपिओयोकार्डिसेप्स सायनेन्सिस)

  • तांत्रिकदृष्ट्या मशरूम नसले तरी कॉर्डीसेप्स ही एक दुर्मीळ बुरशी आहे. ही केवळ ईशान्य भारतातील सिक्कीमच्या उंच प्रदेशात वाढते.
  • यामध्ये कर्करोगविरोगी गुणधर्म असतात. कोलेस्ट्रॉल आणि ह्रदयरोगावरील उपचारासाठी उपयोगी.

ऑयस्टर (प्लायरोटस)

  • ऑयस्टर मशरूम हा बुरशीचा एक प्रकार.
  • हे मशरूम जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि ॲटींऑक्सीडंट ने परिपूर्ण.
  • फुप्फुस आणि स्तनाच्या कर्करोगावर फायदेशीर. यामध्ये अनेक दाहक-विरोधी आणि वेदनाशामक घटक.

शिताके (लेन्टिन्युला एडोड्स)
कर्करोगापासून संरक्षण आणि कोलेस्ट्रेरॉल कमी करण्यास प्रभावी. यामधील लेन्टीनन नावाचा घटक कर्करोगविरोधी असून त्याचा वापर हिपॅटायटीस सी आणि एचपीव्ही सारख्या आजारांच्या उपचारासाठी करतात.

टर्की टेल (कॉरिओलस व्हर्सीकलर)

  • - या मशरूमवर तपकिरी रंगाची रिंग असते. हे मशरूम वेगवेगळ्या आकारात आणि रंगात येते.
  • - संसर्गजन्य आजार, कर्करोग आणि एड्स सारख्या आजारांच्या उपचारासाठी वापर.

संपर्क -  सोमेश्‍वर खांडेकर, ८४५९५९०४८३
(आदित्य अन्नतंत्रज्ञान महाविद्यालय, बीड)


फोटो गॅलरी

इतर कृषी प्रक्रिया
आहारात समाविष्ट करा पौष्टिक पदार्थरोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी आहारात पौष्टिक...
ड्रॅगन फ्रूट प्रक्रियेतील संधीशरीरातील कोलेस्टेरॉल नियंत्रित ठेवण्यासाठी आणि...
प्रक्रियेद्वारे आल्याचे मूल्यवर्धनआले हे महत्त्वाच्या मसाला पिकांपैकी एक आहे....
टोमॅटोपासून केचअप, सूप, प्यूरीटोमॅटो अत्यंत नाशवंत फळभाजी असून काढणीनंतर लगेच...
आरोग्यदायी व्हर्जीन कोकोनट ऑइलव्हर्जीन कोकोनट ऑइल तेल उत्कृष्ट पौष्टिक पदार्थ...
अंड्यापासून जॅम, पनीर निर्मितीसर्वांत स्वस्त, उत्तम पोषणतत्त्वे असणारा पदार्थ...
बहुगुणी राळाराळा साधारणपणे हलक्या पिवळसर रंगाचे आणि मोहरीच्या...
लसणापासून लोणचे, जेली, चटणीलसूण हा आपल्या सर्वांना परिचित आहे. लसणाचा उपयोग...
लिंबू प्रक्रियेतील संधी लिंबाच्या रसात जंतुनाशकता व रोगप्रतिकारकता...
अळिंबी स्पॉन निर्मिती तंत्रज्ञानअळिंबी लागवडीसाठी योग्य प्रकारचे स्पॉन आणि त्याची...
जवस एक सुपरफूडअलीकडच्या काळात जवस एक सुपरफूड म्हणून उदयास येत...
खरबुजापासून पावडर, सरबतखरबुजाचे  मूल्यवर्धन वेगवेगळ्या स्वरूपात...
आरोग्यवर्धक लसूण लसणाचा उपयोग स्वयंपाकात अन्न स्वादिष्ट होण्यासाठी...
अळिंबीची मूल्यवर्धित उत्पादनेपारंपरिक पदार्थांमध्ये वाळलेल्या आणि पावडर धिंगरी...
शास्त्रोक्त पद्धतीने हळद बियाण्याची...निर्यातक्षम व गुणवत्तापूर्ण हळदीच्या उत्पादनासाठी...
चिंचेपासून प्रक्रिया केलेले पदार्थचिंच चवीला आंबट, तुरट व थोडीशी गोडसर असते. विविध...
आरोग्यदायी किवी फळकिवी  हे हिरवट चॉकलेटी रंगाचे केसाळ आंबट-गोड...
बेलफळाच्या प्रक्रिया उद्योगाला संधीबेलापासून जेली, जॅम, सरबत निर्मिती करता येते. या...
अळिंबीपासून केचअप, कॅण्डी, मुरंबाअळिंबीमध्ये जास्त आर्द्रता असल्यामुळे अळिंबीचा...
आरोग्यदायी हळद मिश्रित दूधहळदीचा वापर औषधोपचारामध्ये चांगल्या प्रकारे होते...