agriculture news in marathi health Benefits of Gokharu | Agrowon

सांधेदुखी, सूजेवर आरोग्यदायी गोखरू

विनीता कुलकर्णी
रविवार, 25 ऑक्टोबर 2020

गोखरू ही झुडूपवर्गीय वनस्पती आहे. या वनस्पतीला सराटे असेही म्हणतात. याची झुडपे जमिनीवर पसरतात. पाने हरभऱ्याच्या पानांसारखी असतात. या वनस्पतीमध्ये अनेक औषधी गुणधर्म असतात.

गोखरू ही झुडूपवर्गीय वनस्पती आहे. या वनस्पतीला सराटे असेही म्हणतात. याची झुडपे जमिनीवर पसरतात. पाने हरभऱ्याच्या पानांसारखी असतात. या वनस्पतीमध्ये अनेक औषधी गुणधर्म असतात.

  • बऱ्याच लोकांना उन्हाळ्यामध्ये उष्णता वाढणे, ऑक्‍टोबर हीटचा जाणवतो. त्यामुळे मूत्रविसर्जनावेळी जळजळ होणे, थेंब-थेंब स्वरूपात होणे असे त्रास जाणवतात. अशावेळी धने आणि गोखरू समभाग पाव चमचा या प्रमाणात घेऊन १ कप पाण्यात उकळून काढा करावा. दिवसातून किमान १-२ वेळा हा काढा घ्यावा. मेडिकलमध्ये गोखरू काढा स्वरूपात उपलब्ध असतो.
  • गोखरू पावडरचा वापर करून रसायन चूर्ण तयार केले जाते. हे चूर्ण शक्तिवर्धक म्हणून उत्तम काम करते. मात्र चूर्ण घेण्यापूर्वी अजीर्ण, अपचन यासारख्या तक्रारी दूर कराव्यात. रसायन चूर्ण म्हणजेच गोखरू, आवळा आणि गुळवेल यांचे समभाग चूर्ण होय. हे चूर्ण अर्धा ते १ चमचा प्रमाणात पाणी किंवा तुपासह सेवन करावे.
  • स्त्रियांना बऱ्याचदा अशक्तपणामुळे अंगावरून पांढरे जाते. अशावेळी तूप आणि खडीसाखरेसोबत गोखरू पावडरचे सेवन करावे.
  • कमी प्रमाणात आणि वेदना होऊन लघवीला होत असल्यास, गोसूर चूर्णासह गोसुरादी घृत (तूप) दिल्यास आराम मिळतो.
  • बऱ्याच दिवसांपासून लघवीचा त्रास असेल तर गोखरू काढा नियमितपणे घ्यावा.
  • गर्भवती महिलांच्या पोटातील बाळाचे पोषण नीट होण्यासाठी गोखरू, शतावरी, अश्‍वगंधा, ज्येष्ठमध एकत्र करून दुधासह घ्यावे.
  • मूतखड्याचा त्रासामुळे ओटीपोटात आणि कमरेच्या बाजूला वेदना होतात. लघवीला साफ न झाल्याने ओटीपोट जड होऊन दुखते. अशावेळी गोसुरादी गुग्गुळ उत्तम कार्य करते. पण त्याची मात्रा तज्ज्ञांना विचारून ठरवावी.
  • सांधेदुखी, सूज, सांध्यात वेदना अशी लक्षणे असतील तर गोखरू आणि सुंठ यांचा काढा दिवसातून एकदा घ्यावा.

पथ्य 

  • कोरडा आहार (फक्त पोळी चटणी) तिखट, ठेचा, सिमला मिरची यांचे सेवन कमी करावे.
  • पाणी भरपूर प्यावे.

काळजी 

  • मूतखडा, लघवीला सतत त्रास होत असल्यास, अंगावर काढू नये. डॉक्टरांच्या सल्ल्याने सोनोग्राफी करून खड्याचा आकार तपासून घ्यावा. तज्ज्ञांचा सल्ला घेऊन नियमित औषधे घ्यावीत.
  • लघवीला आग, ताप, पाय दुखणे अशी लक्षणे असतील तर लघवीची तपासणी करून घ्यावी.
  • नारळपाणी, सरबत आणि पाणी भरपूर प्यावे.

संपर्क ः डॉ. विनीता कुलकर्णी, ९४२२३१०३७७


इतर औषधी वनस्पती
भूक मंदावण्यावर सुंठ, जिरे, ओवा उपयुक्तजनावरांनी खाद्य न खाणे, त्याचे पोट गच्च होणे,...
गुणकारी अन् औषधी हरभरासाधारणपणे हिवाळ्यात कोवळा हरभरा येतो. हरभऱ्याचे...
वातदोषावर उपाय ः हादग्याची फुले, शेंगाआयुर्वेदानुसार त्रिदोषांपैकी वातदोष कमी...
आरोग्यदायी आले आल्यामध्ये मोठ्या प्रमाणात जीवनसत्वे आणि खनिजे...
जाणून घ्या पळसाचे आरोग्यदायी गुणधर्मआपल्या सर्वांना पळस ही वनस्पती परिचित आहे....
आरोग्यदायी आवळाआवळा हे फळ प्रक्रिया केल्यास आपल्याला वर्षभर औषध...
हळदीचे औषधी गुणधर्महळद ही अत्यंत गुणकारी असून, त्यातील जंतूनाशक...
गुणकारी वाळावाळा म्हटले की उन्हाळ्याच्या दिवस आठवतात. माठ...
सांधेदुखी, सूजेवर आरोग्यदायी गोखरूगोखरू ही झुडूपवर्गीय वनस्पती आहे. या वनस्पतीला...
सब्जा बियांचे आरोग्यदायी फायदे सब्जामध्ये प्रथिने तसेच आरोग्याच्या दृष्टीने...
महौषधी ओवास्वयंपाकघरातील महत्त्वाचा पदार्थ म्हणजे ओवा! अनेक...
आरोग्यदायी विड्याचे पानकोणत्याही धार्मिक कार्यात, पूजेच्या ठिकाणी...
वातविकारांवर गुणकारी एरंडएरंड ही वनस्पती सगळ्यांना सुपरिचित आहे. घरातील...
आरोग्यदायी सुरणसुरण एक कंद पीक आहे. सुरणचे दोन भाग ...
केसांच्या आरोग्यासाठी गुणकारी माका ​माका सगळीकडे अगदी सहज मुबलक प्रमाणात उपलब्ध होतो...
मळमळ, पित्तावर आमसूल फायदेशीरआमसूल महिलावर्गामध्ये अधिक लोकप्रिय आहे....
डाळिंबाचे औषधी गुणधर्म डाळिंबाची मधुर चव, बियांचा आकर्षक नैसर्गिक लाल...
आरोग्यदायी तुतीची फळेतामिळनाडू राज्यातील रेशीम संशोधन व जर्मप्लाझम...
खोकला, अशक्तपणावर गुणकारी काळा मनुकालहान मुलांपासून मोठ्यांपर्यंत काळा मनुका सर्वांना...
आरोग्यदायी आघाडा,भोकर,पेंढारीनिसर्गामध्ये उपलब्ध असणाऱ्या रानभाज्या आणि फळे...