Agriculture news in marathi health benefits of jeshthamadh | Agrowon

आरोग्यदायी ज्येष्ठमध

डॉ. विनीता कुलकर्णी
रविवार, 31 मे 2020

समस्त महिलावर्गासाठी ज्येष्ठमध काही नवीन नाही.  मुखशुद्धीकर म्हणून सुपारी तयार करताना, लहान बाळाच्या गुटीत उगाळून चाटण करताना जेष्ठमधाचा वापर केला जातो. जेष्ठमधाच्या काड्या किंवा पावडर बाजारात उपलब्ध होते. उगाळून द्यायचे असल्यास काडीचा उपयोग केला जातो.
 

समस्त महिलावर्गासाठी ज्येष्ठमध काही नवीन नाही.  मुखशुद्धीकर म्हणून सुपारी तयार करताना, लहान बाळाच्या गुटीत उगाळून चाटण करताना जेष्ठमधाचा वापर केला जातो. जेष्ठमधाच्या काड्या किंवा पावडर बाजारात उपलब्ध होते. उगाळून द्यायचे असल्यास काडीचा उपयोग केला जातो.

कोणत्याही काष्ठौषधीच्या दुकानात जेष्ठमध काढा मिळतो. आयुर्वेदिक मेडिकल स्टोअर मध्ये पावडर सहज उपलब्ध होते. प्रत्येक घरात जेष्ठमध पावडर असायलाच पाहिजे  इतके आरोग्यदायी गुणधर्म जेष्ठमधात असतात.

  • आवाज बसला असेल किंवा घसा दुखत असेल तर जेष्ठमध पावडर १/४ चमचा या प्रमाणात  चघळावी आणि गरम पाणी प्यावे.
  • कोरडा खोकला आणि रात्री ढास लागत असेल तर सितोपलादी चूर्ण आणि जेष्ठमध पावडर प्रत्येकी १/४ चमचा या प्रमाणात एकत्र करून मधासह घ्यावी. खोकला कमी होतो. खूपच कोरडी ढास असेल तर तुपासह चाटण करून सेवन करावे.
  • नवजात बाळासाठी ज्येष्ठमधाची काडी मधामध्ये उगाळून चाटवल्यास फायदा होतो.मात्र याची मात्रा  तज्ञांना विचारून ठरवावी.
  • खूप तिखट चमचमीत अन्न सेवन केल्यास उष्णता वाढून तोंड येते. अशावेळी जेष्ठमध पावडर तुपात मिसळून लावावी. यामुळे  आग कमी होते.
  • अनेकांना  मूळव्याधीचा त्रास असतो. शौचाच्या वेळी  आग होणे, रक्त पडणे अशा तक्रारी दिसतात. यासाठी नियमित औषधे आणि पथ्य पालन करणे आवश्‍यक आहे. तसेच यासोबत अर्धा चमचा जेष्ठमध पावडर तुपासह जेवणाआधी घेतल्यास आग कमी होण्यास मदत होते. जोडीला नागकेशर, चंद्रकला वटी यांचा तज्ञांच्या सल्ल्याने उपयोग केल्यास फायदा होतो. 
  • उन्हात काम केल्याने, पाणी कमी सेवन केल्याने उन्हाळे लागतात आणि मूत्र विसर्जनावेळी आग होते.  अशावेळी जेष्ठमध खडीसाखर आणि तूप एकत्र करून चाटण घ्यावे.   पाणी भरपूर प्यावे. तज्ञांच्या सल्ल्याने योग्य औषधोपचार करावा.
  • उष्णतेमुळे शौचाच्या जागी आग होत असल्यास, ज्येष्ठमध चूर्ण तुपात किंवा लोण्यात घालून त्याजागी लावावे.

पथ्य 
जास्त तिखट, तळलेले, मिरची, पापड अशा पदार्थांचे सेवन केल्याने उष्णता वाढते. त्यामुळे त्यांचे सेवन करणे टाळावे.  आंबट थंड ताक, दही, दही अधिक काकडी,  दूध अधिक केळी,  थंड पाणी यामुळे कफ वाढतो. म्हणून अशा गोष्टींचे सेवन करणे वर्ज्य करावे.

काळजी

  • वारंवार शौचाद्वारे रक्त पडणे, तोंड येणे अशा तक्रारी सतत होत असल्यास डॉक्टारांच्या सल्याने योग्य औषधोपचार घ्यावा.
  • कफ जास्त असेल,  ताप असेल, श्‍वास घेण्यास त्रास होत असेल, आडवे झोपल्यावर कप अधिक वाढत असेल तर तज्ञांच्या सल्ल्यानुसार योग्य त्या तपासण्या करून उपचार घ्यावेत.

(टीप - जेष्ठमधाचा उपयोग तज्ञांच्या सल्ल्यानेच करावा.)

संपर्क - डॉ. विनीता कुलकर्णी, ९९२२३१०३३७


इतर महिला
आरोग्यदायी चंदनलेप लावण्यासाठी रक्तचंदन उगाळून वापरले जाते....
महौषधी ओवास्वयंपाकघरातील महत्त्वाचा पदार्थ म्हणजे ओवा! अनेक...
महिला गट बनवितो ३० प्रकारचे मसालेइटकरे (ता.वाळवा,जि.सांगली) येथील उपक्रमशील महिला...
दूध, अंडी ः मानवी आहारासाठी उपयुक्तआपल्या शरीराला लागणारी ऊर्जा आहारातून मिळते...
मानवी आहारासाठी पोषणयुक्त जैवसंपृक्त वाणजैवसंपृक्त पिकांची लागवड केल्यास पौष्टिक व...
आरोग्यदायी विड्याचे पानकोणत्याही धार्मिक कार्यात, पूजेच्या ठिकाणी...
नाचणी, भाजीपाला लागवडीतून महिला गट झाला...गावातील ७५ टक्के जमीन कातळाची, उरलेला भाग डोंगराळ...
गृह उद्योगाच्या माध्यमातून महिलांना...कुटुंबाचा उदरनिर्वाह चालविण्याची क्षमता प्रत्येक...
शाश्वत ग्राम, शेती अन कौशल्य विकासावर भरशाश्वत ग्रामविकास, शेती, आरोग्य, शिक्षण आणि...
वातविकारांवर गुणकारी एरंडएरंड ही वनस्पती सगळ्यांना सुपरिचित आहे. घरातील...
आरोग्यदायी सुरणसुरण एक कंद पीक आहे. सुरणचे दोन भाग ...
केसांच्या आरोग्यासाठी गुणकारी माका ​माका सगळीकडे अगदी सहज मुबलक प्रमाणात उपलब्ध होतो...
मळमळ, पित्तावर आमसूल फायदेशीरआमसूल महिलावर्गामध्ये अधिक लोकप्रिय आहे....
महिला शेतकरी कंपनीने दिली शेती, ग्राम...शेती आणि पूरक उद्योगांना चालना देण्यासाठी रिहे (...
खोकला, अशक्तपणावर गुणकारी काळा मनुकालहान मुलांपासून मोठ्यांपर्यंत काळा मनुका सर्वांना...
काथ्या, काजू प्रक्रिया उद्योगात...कठोर परिश्रम आणि संकटांना ताकदीने तोंड देत इळये (...
ग्लूटेनमुक्त आहार फायदेशीरग्लूटेन हा गहू, राई आणि बार्ली यांसारख्या ठरावीक...
आरोग्यदायी आघाडा,भोकर,पेंढारीनिसर्गामध्ये उपलब्ध असणाऱ्या रानभाज्या आणि फळे...
उमाताईंनी मिळवली आयुष्याची भाकरी गाडीवर फिरून ज्वारीच्या कडक भाकरीची विक्री करत...
अपचन, खोकला, कफावर गुणकारी पिंपळी पावडर आपल्या घरातील ज्येष्ठ मंडळींना पिंपळी नक्कीच...