agriculture news in Marathi, ICAR says, Rationing of underground water, Maharashtra | Agrowon

भूगर्भातील पाण्याचा अतिउपसा नियंत्रित करा: `आयसीएआर`
कोजेन्सिस वृत्तसेवा
शनिवार, 7 सप्टेंबर 2019

पीकपद्धतीत बदल केल्याने देशाच्या अन्नसुरक्षेबाबत तडजोड करण्याची आवश्‍यता नाही. आपल्याकडे जास्त उत्पादन देणाऱ्या गहू आणि भाताचे वाण उपलब्ध आहेत. यातून आपण कमी क्षेत्रातही जास्त उत्पादन घेऊ शकतो.  
- त्रिलोचन महापात्रा, महासंचालक, ‘आयसीएआर’

नवी दिल्ली: जास्त पाणी लागणाऱ्या पिकांसाठी भूगर्भातील पाण्याचा अतिउपसा होत आहे. त्यामुळे सरकारने अतिउपसा थांबविण्यासाठी भूगर्भातील पाण्याच्या वाटपावर नियंत्रण (रेशनिंग) आणावे, अशी शिफारस भारतीय कृषी संशोधन परिषदेने (आयसीएआर) केली आहे. 

`आयसीएआर’चे महासचिव त्रिलोचन महापात्रा म्हणाले, की देशात भात, ऊस आणि गहू पिकांना सिंचनासाठी होणारा भूर्गभातील पाण्याचा अतिउपसा रोखण्याचे मार्ग शोधण्याची आवश्‍यकता आहे. भात, ऊस आणि गहू ही जास्त पाणी लागणारी पिके आहेत. नियंत्रित वितरणामुळे शेतकऱ्यांना भूगर्भातील पाण्याचा अवास्तव वापर करण्यापासून परावृत्त करता येवु शकते. जास्त पाणी लागणारी ही पिके टाळून भरडधान्य आणि तेलबिया ही कमी पाणी लागणीर पिके अधिक सोयीची ठरतील.  

भारत गहू आणि भात उत्पादनात स्वयंपूर्ण झाला आहे. गव्हाला सहा वेळा पाणी द्यावे लागते तर मोहरीला केवळ दोन वेळा पाणी द्यावे लागते. त्यामुळे आता कमी पाणी लागणाऱ्या पिकांचा अवलंब करण्याची वेळ आली आहे. कमी पाणी लागणारी पिके घेतल्याने देशात तेलबिया पिकांचे उत्पादन वाढून राष्ट्रीय खाद्यतेल मिशनला मदत होऊन खाद्यतेल आयातीवरील अवलंबित्व कमी होईल. 

कृषी संशोधन समितीने देशभरात जुलैपासून जवळपास ३७१ मेळावे घेतले आहेत. या मेळाव्यांच्या माध्यमातून १० लाख शेतकऱ्यांपर्यंत संशोधक पोचले आहेत. त्यांनी शेतकऱ्यांना जलशक्ती अभियानांतर्गत सूक्ष्म सिंचन पद्धतीचा वापर करून पाण्याचा न्याय्य वापर कसा करावा याविषयीचे प्रशिक्षण दिले आहे. ‘‘ऑक्टोबरपर्यंत ५०० मेळावे घेऊन पाच ते सहा लाख शेतकऱ्यांना या योजनेतून प्रशिक्षित करण्याचे उद्दिष्ट आहे, असे महापात्रा म्हणाले.  

यंत्रणेची गरज 
कोणतीही संसाधने मोफत उपलब्ध होत असल्यास त्याचा अतिवापर करणे ही मानवी वृत्ती आहे. त्याप्रमाणे देशातील भूर्गभातील पाण्याच्या अतिउपशामुळे पाणीपातळी कमालीची खालावली असून, हरियाना आणि पंजाब राज्यांत धोक्याची घंटा आहे. तर इतर राज्यांमध्ये पाणीतापळी खोल गेल्याने समस्या निर्माण झाली आहे. त्यामुळे पाण्याचा अतिरेकी वापर होत असेल तर हे रोखण्यासाठी यंत्रणेची गरज आहे, असे ‘आयसीएआर’चे महासंचालक त्रिलोचन महापात्रा यांनी स्पष्ट केले.   

संशोधकांनी सुचविलेली पीक पद्धती योजना राबवा
कमी सिंचन लागणाऱ्या, दुष्काळ सहनशील आणि उच्च उत्पादकता भरडधान्य आणि तेलबिया पिकांचा समावेश असलेल्या पीक पध्दतीचा अवलंब करण्यासाठी विशेष योजनेची आवश्‍यकता असल्याचे कृषी संशोधन समितीनेही म्हटले आहे. या पीक पध्दतीत जास्त पाणी लागणाऱ्या पिकांची लागवड ही त्या पिकाची मागणी, पुरवठा, पाणी उपलब्धता आणि पर्यावरण यावर ठरविली जावी, असे सुचविले आहे. ही पीक पध्दती योजना वर्षभरात तयार होईल. या योजनेतून शेतकऱ्यांना पिकांचे अनेक वाण आणि नविन उत्पादन पद्धतींची माहिती मिळेल आणि त्याचा वापर उत्पादकता वाढीसाठी करता येईल, असे ‘आयसीएआर’ने म्हटले आहे. 

इतर अॅग्रो विशेष
आज, उद्या पावसाचा अंदाज कायमपुणे : अरबी समुद्रात कमी दाबाच्या क्षेत्राचे...
थंडीचे आगमन लांबणारपुणे   : राज्यात मॉन्सूनोत्तर पाऊस पडत...
राज्यात सुगीची वेळ, अन्‌ पावसाचा खेळपुणे  : अरबी समुद्रात कमी दाबाचे क्षेत्र...
मराठवाड्यातील ३३५ मंडळांत पाऊस; खरीप...औरंगाबाद, परभणी : परतीच्या पावसाने मराठवाड्यातील...
फळबागांनी बहरलेला कॅलिफोर्नियाकोकणात जशा समुद्राच्या खाड्या आहेत तशाच पद्धतीने...
कांदळवन पर्यटन, संवर्धनातून ‘स्वामिनी’...वेंगुर्ला (जि. सिंधुदुर्ग) येथील स्वामिनी महिला...
दुष्काळग्रस्तांना सावरणारे धोरण हवेगेल्या दशकात सातत्याने दुष्काळाचे संकट ओढवताना...
कृषी निर्यातीला धोरणात्मक पाठबळ हवे :...जागतिक स्तरावर कृषी निर्यातीत भरपूर संधी आहे,...
शेतकऱ्यांसाठी निवडणुका फक्त...देशात असो किंवा राज्यात ज्या वर्षात निवडणुका...
शेण पावडरपासून कलात्मक वस्तूंची...सुमारे ३८ देशी गायींचे संगोपन करीत नागपूर येथील...
‘मिरॅकल बीन’चा लुप्त होतोय चमत्कारदोन दिवसांपासून ढगाने व्यापलेल्या आकाशाने...
स्वस्त थाळी शेतकऱ्यांना पडू शकते महागातशिवसेनेच्या जाहीरनाम्यातील, त्यांच्या शब्दात ''...
नारळ, सुपारीत फुलली दर्जेदार काळी मिरीरत्नागिरी जिल्ह्यात पावसापासून काही अंतरावरील...
नागपूरच्या बाजारात भाव खाणारी सावळीची...बुलडाणा जिल्ह्यातील शेतकरी सातत्याने विविध...
संपूर्ण शेतमाल नियमनमुक्तीच्या हालचालीपुणे : बाजार समित्यांच्या जोखडातून शेतीमालाची...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात मुसळधार पावसाचा...पुणे: अरबी समुद्रात लक्षद्वीप बेटे आणि परिसरावर...
‘ॲग्रोवन’च्या दिवाळी अंकाचे थाटात...सोलापूर : ‘सकाळ ॲग्रोवन’च्या यंदाच्या दिवाळी...
२०१९ पशूगणना : गायींची संख्या १८...पुणे ः देशात २०१२ मध्ये ५१२ दशलक्ष पशुधन होते....
कर्जमाफीच्या गोंधळामुळे सोसायट्या संकटातसांगली ः कर्जमाफीचा तिढा अद्यापही सुटलेला नाही....
मुद्रांक शुल्कात आठशे कोटींनी घटसोलापूर : मुद्रांक शुल्कातून २७ हजार कोटींच्या...