agriculture news in marathi identify adulterantation in milk | Agrowon

..अशी ओळखा दुधातील भेसळ

डॉ. अरविंद सावते, सुग्रीव शिंदे
रविवार, 26 जानेवारी 2020

वाढत्या महागाईमुळे अनेकदा अन्नपदार्थांमध्ये भेसळ केली जाते किंवा त्याच्या दर्जा कमी केला जातो. अशा भेसळयुक्त पदार्थांचे सेवन केल्यामुळे आपल्या शरीराला नुकसान होते. त्या दृष्टिने काळजी घ्यावी.

वाढत्या महागाईमुळे अनेकदा अन्नपदार्थांमध्ये भेसळ केली जाते किंवा त्याच्या दर्जा कमी केला जातो. अशा भेसळयुक्त पदार्थांचे सेवन केल्यामुळे आपल्या शरीराला नुकसान होते. त्या दृष्टिने काळजी घ्यावी.

भारतीय अन्नसुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाच्या (एफएसएसएआय) मते, भारतात विकले जाणारे जवळपास १० टक्के दूध आरोग्यासाठी हानिकारक आहे. या १० टक्क्यांमध्ये ४० टक्के प्रमाण हे पिशवीबंद दुधाचे आहे. भेसळयुक्त पदार्थांचे सेवन करणाऱ्या लोकांना आतड्यांचे विकार, यकृत आणि किडनीसंबंधी आजार होण्याचा धोका संभावतो.
 
दुधातील पाण्याचे निदान 

  • एका पॉलिश केलेल्या फरशीवर दुधाचे काही थेंब टाका. दुधात पाणी असेल तर ते लगेच पुढे सरकेल व कोणतेही डाग दिसणार नाहीत. मात्र दुधात पाणी मिसळले नसल्यास, ते पटकन पुढे किंवा मागे सरकणार नाही व त्याजागी पांढरे डाग पडतात.

युरियाची भेसळ 

  • एका परीक्षा नळीमध्ये ५ मिलि दूध घेऊन त्यात ब्रोमोथायलॉन या निळ्या औषधाचे २ थेंब टाकून दहा मिनिटे ठेवावे. युरियाची भेसळ असल्यास, द्रावणास निळा रंग येईल.

डिटर्जंटची भेसळ 

  • ५ ते १० मिलि दूध चांगले हालवून घ्यावे. दुधाला फेस किंवा फेसाप्रमाणे जाड थर तयार झाल्यास, भेसळ आहे असे समजावे.

स्टार्चची भेसळ

  • दुधात २ ते ३ थेंब टिंक्चर आयोडीन टाकावे. भेसळ असल्यास निळा रंग येईल.

पनीर आणि खव्यातील स्टार्चची भेसळ 

  • पनीर अथवा खव्याचा थोडा नमुना पाण्यात उकळून घ्यावा. मिश्रण थंड करून त्यात आयोडीनचे २ ते ३ थेंब टाकावे. स्टार्चची भेसळ असल्यास, निळा रंग येतो.

तुपामध्ये बटाटे किंवा रताळ्याचा गर आणि इतर स्टार्चची भेसळ 

  • अर्धा चमचा तूप एका पारदर्शक वाटीत घ्यावे. त्यात दोन ते तीन थेंब आयोडिन घालावे. भेसळ असल्यास, तुपाला निळा रंग येतो.

तुपामध्ये वनस्पती तुपाची भेसळ 

  • एका छोट्या वाटीत चमचाभर तूप किंवा लोणी गरम करून घ्यावे. त्यात चमचाभर हायड्रोक्लोरिक आम्ल आणि चिमूटभर साखर टाकून मिश्रण थोडे हालवून नंतर ५ मिनिटे स्थिर ठेवावे. वनस्पती तुपाची भेसळ असल्यास, मिश्रणाच्या तळाला नारिंगी थर दिसेल.

आइस्क्रीममध्ये डिटर्जंटची भेसळ

  • भेसळयुक्त आइस्क्रीममध्ये लिंबाचे काही थेंब टाकल्यास बुडबुडे येतात. याउलट भेसळ नसल्यास बुडबुडे येत नाहीत.

आइस्क्रीममध्ये सॅकॅरिनची भेसळ 

  • आइस्क्रीममधील सॅकॅरिनची भेसळ चवीवरून ओळखता येते. सॅकॅरिनची गोड चव जिभेवर जास्त वेळ राहून नंतर कडवट चव तयार होते.

संपर्कः डॉ. अरविंद सावते, ९४२२१७६३५४
(अन्नतंत्र महाविद्यालय, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी)


इतर कृषी शिक्षण
आरोग्यदायी ज्येष्ठमधसमस्त महिलावर्गासाठी ज्येष्ठमध काही नवीन नाही....
कृषी पदवीच्या परीक्षांचा कृती आराखडा...अकोला/नाशिक ः कोरोनाचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी...
पीक कर्जावरील व्याज आकारणीवेळेत परतफेड करणाऱ्या अशा शेतकऱ्यांना वर्षाकाठी ३...
आरोग्यदायी हळदस्वयंपाकात तसेच कोणत्याही धार्मिक कार्यात हळद फार...
औषधी, आरोग्यवर्धित द्राक्षद्राक्षाचे आरोग्यदायी दृष्टीने अनेक फायदे आहेत....
आरोग्यदायी लसूणआपल्या स्वयंपाकघरातील महत्त्वाचा घटक म्हणजेच लसूण...
पीक अवस्थेनुसार जाणून घ्या तापमानमहाराष्ट्र राज्य हे भौगोलिक क्षेत्रानुसार देशात...
पाण्याचे महत्त्व जाणून संवर्धनासाठी...जागतिक हवामान संघटनेने २०२० हे वर्ष ‘जागतिक...
पूर्व विदर्भ, पश्‍चिम महाराष्ट्रात...महाराष्ट्रासह संपूर्ण भारतावरील हवेचा दाब कमी होत...
दुधापासून व्होडका होतेय अमेरिकेत...दूध हे तुलनेने फारच कमी काळासाठी टिकवून ठेवता...
नत्रयुक्त खतांचा वापर व्हावा अधिक...पर्यावरण आणि हरितगृह वायू म्हटले की आपल्याला...
आहारातील अंड्याचे महत्त्व..मानवी आहारामध्ये हजारो वर्षांपासून अंड्यांचा...
बहुगुणी नारळपूजाअर्चा, सणवार, लग्नकार्य, बारसे, डोहाळेजेवण...
मिथेन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी दक्ष...गेल्या भागामध्ये विविध हरितगृह वायू कोठून येतात,...
ऊर्जेशिवाय शीतकरणाचे तंत्रकोणत्याही ऊर्जेच्या वापराशिवाय शीतकरणाची एक...
हरितगृह परिणाम म्हणजे काय..पर्यावरणाचा विषय आला की, हरितगृह वायू किंवा...
..अशी ओळखा दुधातील भेसळवाढत्या महागाईमुळे अनेकदा अन्नपदार्थांमध्ये भेसळ...
एल निनो म्हणजे नेमके काय ?हवामानाविषयी माहितीमध्ये सातत्याने ऐकू येणाऱ्या...
भविष्यात मोबाईल बनतील ‘शेतीचे डॉक्टर’ पुणेः शेतातील कीड-रोग-हवामान-माती यातील बदलत्या...
तणनिर्मूलनाचा थोडक्यात इतिहास माणसाने शेतीला सुरवात केल्यानंतर काही काळात अन्य...