agriculture news in marathi The importance of protected farming | Agrowon

संरक्षित शेतीचे महत्त्व

डॉ. प्रल्हाद जायभाये
गुरुवार, 22 ऑक्टोबर 2020

संरक्षित शेतीमध्ये हरितगृह किंवा शेडनेटगृहाचा समावेश होतो. हरितगृह, शेडनेटगृहाचा उपयोग फुले, भाजीपाला व फळांचे उत्पादन घेणे. रोपवाटिका तयार करणे. उतिसंवर्धन रोपांचे बळकटीकरण करणे. इत्यादींसाठी केला जातो.

संरक्षित शेतीमध्ये हरितगृह किंवा शेडनेटगृहाचा समावेश होतो. हरितगृह, शेडनेटगृहाचा उपयोग फुले, भाजीपाला व फळांचे उत्पादन घेणे. भाजीपाला व शोभिवंत रोपांची रोपवाटिका तयार करणे. उतिसंवर्धन रोपांचे बळकटीकरण करणे. इत्यादींसाठी केला जातो.

संरक्षित शेतीमध्ये हरितगृह किंवा शेडनेटगृहाचा समावेश होतो. हरितगृह, शेडनेटगृहाचा उपयोग खालीलप्रमाणे करता येतो.

  • फुले, भाजीपाला व फळांचे उत्पादन घेणे.
  • भाजीपाला व शोभिवंत रोपांची रोपवाटिका तयार करणे.
  • उतिसंवर्धन रोपांचे बळकटीकरण करणे.
  • भाजीपाला पिकांच्या जाती व बीज उत्पादन घेणे.
  • पिकांचे संशोधन व विकास करणे.
  • गारा, बर्फ या पासून संरक्षण करणे. 

खालील पिकांचे व्यापारी तत्त्वावर  उत्पादन घेता येते.

  • फुलपिके : प्रामुख्याने दांड्याच्या फुलांचे उत्पादन घेतले जाते. 
  • भाजीपाला : रंगीत ढोबळी मिरची, हिरवी ढोबळी मिरची, टोमॅटो, काकडी, कारली, घोसावळीचे उत्पादन घेतले जाते.
  • पालेभाज्या : बिगरहंगामी कोथिंबीर, मेथी, पालक, फुलकोबी, कोबी यांचे उत्पादन घेणे शक्य होते.  
  • परदेशी भाजीपाला : ब्रोकोली, झुकिनि, लेट्युस, लिक, पार्सेली इ.
  • औषधी पिके : हळद, आले, मीट, बसीगिल इ. 
  • फळे : स्ट्रॉबेरी, टरबूज, डाळिंब, द्राक्ष, केळी अशा संवेदनशील पिकांचे उत्पादन घेता येते. 

संरक्षित शेतीअंतर्गत येणाऱ्या आधुनिक शेती पद्धती 

  • व्हर्टिकल फार्मिंग (मजल्याची शेती), 
  • डीप फार्मिंग ‌(भूमिगत व्हर्टिकल फार्मिंग), 
  • हायड्रोपोनिक्स अथवा ॲक्वापॉनिक्स (मातीविना पाण्यावरील शेती) 
  • एअरोपोनिक्स (हवेमध्ये मुळांची वाढ करून केली जाणारी शेती).

या आधुनिक शेतीमध्ये घेतली जाणारी उत्पादने 

  • परदेशी व देशी पालेभाज्या, परदेशी फुले, डच गुलाब, शेवंतीचे विविध प्रकार इ. 
  • जनावरांसाठी हिरवा चारा आणि ताजा चारा मिळण्यासाठी मका, ज्वारी, बाजरी, बार्ली, तसेच काही कडधान्ये उदा. चवळी,  मूग यांचेही चारा उत्पादन घेता येऊ शकते.
  • शहरी भागात कमी जागेमध्येही काही अत्यावश्यक भाज्या व पिकांचे उत्पादन घेण्यासाठी या पद्धती महत्त्वाच्या ठरतात. औषधी किंवा पोषक मानली जाणारे गव्हाचे तृणांकुर, विविध कडधान्यांचे तृणांकुर इ. निर्मितीसाठी हे तंत्र अधिक फायदेशीर आहे.

संपर्क-  डॉ. प्रल्हाद जायभाये - ७९८०६८४१८९
(कृषी हवामान शास्त्रज्ञ व प्राचार्य, कृषी तंत्र विद्यालय, जालना, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ,  परभणी)


इतर शेडनेट पिके
संरक्षित शेतीचे महत्त्वसंरक्षित शेतीमध्ये हरितगृह किंवा शेडनेटगृहाचा...
हरितगृह : बारमाही उत्पन्नाचा आकर्षक...पुणे जिल्ह्यातील तळेगाव दाभाडेपासून केवळ २० किमी...
ढोबळी मिरचीचा मुंबई मार्केटमध्ये वर्षभर...तारगाव हे कोरेगाव तालुक्यातील गाव. या गावशिवारात...
बाजारपेठेनुसार ढोबळी मिरची, काकडीचे...कडबनवाडी (ता. इंदापूर, जि. पुणे) येथील शेतकरी कमी...
शेवंतीच्या दर्जेदार रोपांची करा लागवडशेवंती लागवडीसाठी जमीन चांगली भुसभुशीत करून...
रंगीत शेडनेटच्या वापराने उत्पादन,...सामान्यपणे भाजीपाला, फुलपिके आदींच्या...
नियोजन, सातत्यामुळे शेडनेटमधून वाढवले...शेतकरी ः विक्रम पांढरे गाव ः खुपसंगी, ता....
शेडनेट, पॉलिहाउसने घडविला नवा अध्यायअॅग्रोवन कोकणचा स्मार्ट शेतकरी अॅवॉर्ड  ...
शेडनेटमधील शेती करते आर्थिक प्रगती आर्थिकदृष्ट्या न पडवणाऱ्या पारंपरिक पिकांना...
काकडीच्या गटशेतीचा यशस्वी ‘संकल्प’ प्रतिकूल हवामानाशी सुसंगत अशा संरक्षित शेतीचा...
शेडनेटमधील बीजोत्पादनाने दिली अार्थिक...लोणी (ता. रिसोड जि.वाशीम) येथील रामकृष्ण सानप...
शेडनेटच्या विविध पिकांतील जिद्दी मास्टर...न कळण्याच्या वयात आईचे छत्र हरविले. पण वडिलांचे व...