Agriculture news in marathi Improved labor work reducing tools | Page 2 ||| Agrowon

श्रम कमी करणारी सुधारित अवजारे

सौ. रोहिणी भरड, डॉ. सौरभ शर्मा
शुक्रवार, 31 जुलै 2020

महिलांचे शेतीकामातील श्रम लक्षात घेऊन सुधारित अवजारे विकसित करण्यात आली आहेत. या अवजारांचा वापर केल्याने महिलांमधील शारीरिक ताण कमी होतात आणि कामाची गती वाढते.
 

महिलांचे शेतीकामातील श्रम लक्षात घेऊन सुधारित अवजारे विकसित करण्यात आली आहेत. या अवजारांचा वापर केल्याने महिलांमधील शारीरिक ताण कमी होतात आणि कामाची गती वाढते.

जमीन मशागतीपासून ते पीक उत्पादन निघेपर्यंतच्या कामात महिलांचा सहभाग असतो. शेती काम करणाऱ्या महिलांना गुडघे दुखी, पाठीच्या मणक्याचे आजार, त्याच बरोबर हातांना जखमा होणे, त्वचेवर खाज सुटणे असे त्रास उद्भवतात. हे लक्षात घेऊन शेतीकामासाठी सुधारित अवजारे विकसित करण्यात आली आहेत. या अवजारांचा वापर केल्याने महिलांचा शारीरिक ताण कमी होतात. ही अवजारे वापरण्यास सोपी आहेत.

भाजी तोडण्यासाठी जनाई मोजे

  • पारंपरिक पद्धतीने भाजी तोडताना हाताला काटे टोचणे, खाज सुटणे, त्वचेवर पुरळ येणे, जखमा होणे असे त्रास उद्भवतात. हा त्रास कमी व्हावा त्यासाठी महिला उपाय म्हणून बाजारातील रबरी हात मोजे वापरतात किंवा हाताला कपडा गुंडाळतात. परंतु यामुळे हाताला घाम येतो. हाताचे पूर्ण संरक्षण होत नाही.
  • यावर उपाय म्हणून वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठातील कौटुंबिक साधन संपत्ती व्यवस्थापन विभागाने जनाई मोजे विकसित केले आहेत. या मोजामुळे हाताचे संरक्षण होते.
  • या मोज्यामुळे हातांना काटे टोचत नाहीत. बेल्टला वेलक्रोव्हच्या सोयीमुळे मोजा कोणाच्याही हाताला व्यवस्थित बसतो व कामाची कार्यक्षमता वाढते.
  • हा मोजा वांगी, भेंडी, गवार, तसेच सोयाबीन कापणी व मळणीसाठी उपयोगी आहे.

शेवगा काढणी अवजार 

  • पारंपरिक पद्धतीत शेवगा काढण्यासाठी बांबूला आकडा लावून किंवा बांबूने मारून शेवग्याच्या शेंगांची काढणी केली जाते. यामुळे शेंगांना इजा होते तसेच अपरिपक्व शेंगाही खाली पडतात. पारंपरिक पद्धतीने एका तासात साधारण ८-१० किलो शेंगा काढणे शक्य होते. त्यामुळे शेवगा काढणी यंत्र विकसित करण्यात आले आहे.
  • शेवगा काढण्याचे यंत्र महिलांना वापरण्यास आणि वाहतुकीस सोपे आहे. या यंत्राच्या साह्याने हे एका तासात ३० किलो शेंगा काढता येतात. तसेच अपरिपक्व शेंगा व फुले पडत नाहीत.

भेंडी कात्री

  • भेंडी काढणी जरी सोपी वाटत असली तरी हे काम अतिशय त्रासदायक आहे. भेंडीवर असणाऱ्या बारीक लवमुळे हातांना खाज येते. तळहात आणि बोटांना इजाही होते.
  • हे टाळण्यासाठी भेंडी कात्री विकसित करण्यात आली आहे. या कात्रीला दोन रिंग आहेत. त्यातील एका रिंग मध्ये अंगठा व दुसऱ्या रिंगमध्ये शेजारचे बोट घालून थोडे दाबून भेंडी तोडली जाते. या कात्रीने एका तासात ५-१० किलो भेंडी सहज काढणे शक्य होते.

वैभव विळा

  • गवत,ज्वारी,गहू इत्यादी पिकांच्या कापणीसाठी वैभव विळा विकसित करण्यात आला आहे.
  • पारंपरिक विळ्याने १ एकर कापणीसाठी ५० ते ७५ मनुष्य तास लागतात.
  • वैभव विळ्याच्या साहाय्याने १ तासात एका गुंठ्याची कापणी करता येते. हा विळा वजनास हलका आणि अधिक चांगली पकड असल्याने कापणी अगदी सहज होते.
  • विळ्याचे पाते हे दातेरी असल्यामुळे याला धार लावावी लागत नाही.

सायकल कोळपे

  • खुरप्याच्या साह्याने अवघडलेल्या स्थितीत बसून खुरपणी केल्यामुळे गुडघे व पाठ दुखीचा त्रास होतो. हा त्रास कमी करण्यासाठी सायकल कोळपे विकसित करण्यात आले.
  • कोळप्याचा उपयोग १५ सें.मी. पेक्षा जास्त अंतर असलेल्या पिकात कोळपणी, निंदणी, खुरपणी करण्याकरिता होतो. ५ ते ७ सें.मी. पर्यंत जमिनीत खुरपणी करता येते. एक महिला दिवसाकाठी ०.२ हेक्टर क्षेत्राची निंदणी, खुरपणी सहज करू शकते.
  • कोळपे वापरण्यास अत्यंत सोपे व वजनाने हलके असल्याने वाहतुकीस सुलभ आहे. या यंत्रामुळे शारीरिक कष्ट कमी होऊन रोजगार निर्मिती होते.

संपर्क- सौ. रोहिणी भरड, ८१४९८२६०१३
( कृषि विज्ञान केंद्र बीड-१, अंबाजोगाई, जि. बीड)


फोटो गॅलरी

इतर टेक्नोवन
पेरणी यंत्राद्वारे पेरणी करताना...प्रशिक्षित ट्रॅक्‍टरचालक हवा    ...
जनावरांतील निदानासाठी क्ष-किरण तपासणीक्ष-किरण तपासणीद्वारे जनावरांतील जठराचा दाह,...
कामाच्या स्वरूपानुसार करा ट्रॅक्टरची...आज बाजारामध्ये वेगवेगळ्या कंपनीचे व क्षमतेचे...
रासायनिक खतातील भेसळ कशी ओळखाल?खरीप हंगामातील पेरणीला सुरवात होणार असून, शेतकरी...
‘शनेश्‍वर’ शेतकरी कंपनीने उभारली अवजारे...राघोहिवरे (ता. पाथर्डी, जि. नगर)) या दुष्काळी...
पीक व्यवस्थापनामध्ये ड्रोन...पीक व्यवस्थापन, कीडनाशकांची फवारणी, सिंचन,...
काजूबोंडावरील प्रक्रियेसाठी आवश्यक...काजू हे कोकणातील मुख्य पीक आहे. कोकणात काजूपासून...
आव्हाने जाणून उतरा गूळ उद्योगातगुळाची मागणी गेल्या काही वर्षामध्ये वाढू लागली...
स्प्रेअरची निवड करताना राहा जागरूकपारंपरिक पाठीवरील पंपापासून अत्याधुनिक स्प्रेअरचा...
नेमकेपणाने फवारणी करण्यासाठी यंत्रमानव...सध्या पुणे येथील टाटा टेक्नॉलॉजी या संस्थेमध्ये...
कृषी उत्पादनांच्या विक्रीसाठी सामाजिक...छोट्या उद्योगापासून बहुराष्ट्रीय कंपन्यापर्यंत...
लसूण प्रक्रिया उद्योगासाठी पेस्ट अन्‌...हाताने लसूण सोलण्यासाठी वेळखाऊ व कष्टदायक ठरू...
लसूण प्रक्रियेसाठी यंत्राचा वापर...लसणाच्या योग्य साठवणीबरोबरच लसणापासून प्रक्रिया...
आंबा प्रक्रिया उद्योगासाठी आवश्यक यंत्रेअलीकडे कोकणाबरोबर मराठवाडा व पश्चिम...
यंत्रांमध्ये वायूरुप इंधनाचा वापर होईल...सध्या बहुतांश वाहने व कृषी यंत्रासाठी खनिज...
मशागतीसाठी सबसॉयलर, मोल नांगराचा वापरपृष्ठभागाखाली तयार झालेला घट्ट थर फोडण्यासाठी...
शेळ्यांच्या सुलभ प्रजननासाठी...सुलभ प्रजनन व्यवस्थापन होण्यासाठी शेळीच्या प्रजनन...
हरितगृह, शेडनेटमधील पीक व्यवस्थापनकोरोना प्रादुर्भावाच्या पार्श्वभूमीवर सध्या...
चिंच प्रक्रियेसाठी बहुपयोगी यंत्रेचिंच गर काढण्यासाठी पुर्णपणे स्वयंचलीत यंत्र...
खाद्यपदार्थ पॅकेजिंग, लेबलींगचे नियमएफ.एस.एस.ए.आय. २००६ च्या कायदे व नियमाअंतर्गत...