Agriculture news in marathi Improved labor work reducing tools | Agrowon

श्रम कमी करणारी सुधारित अवजारे

सौ. रोहिणी भरड, डॉ. सौरभ शर्मा
शुक्रवार, 31 जुलै 2020

महिलांचे शेतीकामातील श्रम लक्षात घेऊन सुधारित अवजारे विकसित करण्यात आली आहेत. या अवजारांचा वापर केल्याने महिलांमधील शारीरिक ताण कमी होतात आणि कामाची गती वाढते.
 

महिलांचे शेतीकामातील श्रम लक्षात घेऊन सुधारित अवजारे विकसित करण्यात आली आहेत. या अवजारांचा वापर केल्याने महिलांमधील शारीरिक ताण कमी होतात आणि कामाची गती वाढते.

जमीन मशागतीपासून ते पीक उत्पादन निघेपर्यंतच्या कामात महिलांचा सहभाग असतो. शेती काम करणाऱ्या महिलांना गुडघे दुखी, पाठीच्या मणक्याचे आजार, त्याच बरोबर हातांना जखमा होणे, त्वचेवर खाज सुटणे असे त्रास उद्भवतात. हे लक्षात घेऊन शेतीकामासाठी सुधारित अवजारे विकसित करण्यात आली आहेत. या अवजारांचा वापर केल्याने महिलांचा शारीरिक ताण कमी होतात. ही अवजारे वापरण्यास सोपी आहेत.

भाजी तोडण्यासाठी जनाई मोजे

  • पारंपरिक पद्धतीने भाजी तोडताना हाताला काटे टोचणे, खाज सुटणे, त्वचेवर पुरळ येणे, जखमा होणे असे त्रास उद्भवतात. हा त्रास कमी व्हावा त्यासाठी महिला उपाय म्हणून बाजारातील रबरी हात मोजे वापरतात किंवा हाताला कपडा गुंडाळतात. परंतु यामुळे हाताला घाम येतो. हाताचे पूर्ण संरक्षण होत नाही.
  • यावर उपाय म्हणून वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठातील कौटुंबिक साधन संपत्ती व्यवस्थापन विभागाने जनाई मोजे विकसित केले आहेत. या मोजामुळे हाताचे संरक्षण होते.
  • या मोज्यामुळे हातांना काटे टोचत नाहीत. बेल्टला वेलक्रोव्हच्या सोयीमुळे मोजा कोणाच्याही हाताला व्यवस्थित बसतो व कामाची कार्यक्षमता वाढते.
  • हा मोजा वांगी, भेंडी, गवार, तसेच सोयाबीन कापणी व मळणीसाठी उपयोगी आहे.

शेवगा काढणी अवजार 

  • पारंपरिक पद्धतीत शेवगा काढण्यासाठी बांबूला आकडा लावून किंवा बांबूने मारून शेवग्याच्या शेंगांची काढणी केली जाते. यामुळे शेंगांना इजा होते तसेच अपरिपक्व शेंगाही खाली पडतात. पारंपरिक पद्धतीने एका तासात साधारण ८-१० किलो शेंगा काढणे शक्य होते. त्यामुळे शेवगा काढणी यंत्र विकसित करण्यात आले आहे.
  • शेवगा काढण्याचे यंत्र महिलांना वापरण्यास आणि वाहतुकीस सोपे आहे. या यंत्राच्या साह्याने हे एका तासात ३० किलो शेंगा काढता येतात. तसेच अपरिपक्व शेंगा व फुले पडत नाहीत.

भेंडी कात्री

  • भेंडी काढणी जरी सोपी वाटत असली तरी हे काम अतिशय त्रासदायक आहे. भेंडीवर असणाऱ्या बारीक लवमुळे हातांना खाज येते. तळहात आणि बोटांना इजाही होते.
  • हे टाळण्यासाठी भेंडी कात्री विकसित करण्यात आली आहे. या कात्रीला दोन रिंग आहेत. त्यातील एका रिंग मध्ये अंगठा व दुसऱ्या रिंगमध्ये शेजारचे बोट घालून थोडे दाबून भेंडी तोडली जाते. या कात्रीने एका तासात ५-१० किलो भेंडी सहज काढणे शक्य होते.

वैभव विळा

  • गवत,ज्वारी,गहू इत्यादी पिकांच्या कापणीसाठी वैभव विळा विकसित करण्यात आला आहे.
  • पारंपरिक विळ्याने १ एकर कापणीसाठी ५० ते ७५ मनुष्य तास लागतात.
  • वैभव विळ्याच्या साहाय्याने १ तासात एका गुंठ्याची कापणी करता येते. हा विळा वजनास हलका आणि अधिक चांगली पकड असल्याने कापणी अगदी सहज होते.
  • विळ्याचे पाते हे दातेरी असल्यामुळे याला धार लावावी लागत नाही.

सायकल कोळपे

  • खुरप्याच्या साह्याने अवघडलेल्या स्थितीत बसून खुरपणी केल्यामुळे गुडघे व पाठ दुखीचा त्रास होतो. हा त्रास कमी करण्यासाठी सायकल कोळपे विकसित करण्यात आले.
  • कोळप्याचा उपयोग १५ सें.मी. पेक्षा जास्त अंतर असलेल्या पिकात कोळपणी, निंदणी, खुरपणी करण्याकरिता होतो. ५ ते ७ सें.मी. पर्यंत जमिनीत खुरपणी करता येते. एक महिला दिवसाकाठी ०.२ हेक्टर क्षेत्राची निंदणी, खुरपणी सहज करू शकते.
  • कोळपे वापरण्यास अत्यंत सोपे व वजनाने हलके असल्याने वाहतुकीस सुलभ आहे. या यंत्रामुळे शारीरिक कष्ट कमी होऊन रोजगार निर्मिती होते.

संपर्क- सौ. रोहिणी भरड, ८१४९८२६०१३
( कृषि विज्ञान केंद्र बीड-१, अंबाजोगाई, जि. बीड)


फोटो गॅलरी

इतर टेक्नोवन
आले पिकासाठी सुधारित अवजारेवसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाने हळद आणि...
श्रम कमी करणारी सुधारित अवजारेमहिलांचे शेतीकामातील श्रम लक्षात घेऊन सुधारित...
ट्रॅक्टरचलित मडपंपाद्वारे शेणस्लरी...साखर कारखान्यातील मोठ्या पदावरून स्वेच्छानिवृत्ती...
आरोग्यदायी गूळ बनविण्याचे आधुनिक तंत्रदेशामध्ये दर्जेदार आणि आरोग्यदायी गूळ बनविण्याचे...
कांदा प्रक्रियेसाठी आवश्यक यंत्रेकांदा वाळवून कांद्याच्या फ्लेक्स, चिप्स, चकत्या,...
दुचाकीला ट्रॉलीचे जुगाड अन् सुरू झाला...बीड : शेतात सालदार म्हणून काम करणाऱ्या सचिन...
हवामान अनुकूल रुंद वरंबा सरी तंत्रज्ञानबदलत्या हवामानामध्ये राज्यातील प्रमुख पिकांसाठी...
यांत्रिक पद्धतीने भात लागवड ठरतेय...चांदखेड (ता. मावळ जि. पुणे) परिसरातील वाढत्या...
पशुआहारातील घटकांची तपासणी महत्वाचीआपल्याला उपलब्ध झालेला पशुआहार किंवा त्यासाठी...
काजूगर निर्मितीचा स्वयंचलित अत्याधुनिक...रत्नागिरी जिल्ह्यात गव्हाणे येथे रत्नागिरी कृषी...
आंतरमशागतीसाठी अवजारे ठरतात फायदेशीरतण नियंत्रणासाठी दातेरी हात कोळपे, सायकल कोळपे,...
नारळ काढणी, सोलण्यासाठी यंत्रे फायदेशीर नारळ काढणी, झावळ्यांची स्वच्छता, कीडनाशक फवारणी...
कमी खर्चातील सौर ऊर्जा आधारीत...ग्रामीण भागातील लोक पिण्याच्या पाण्यासाठी...
जांभूळ प्रक्रिया उद्योगासाठी आवश्यक...औषधी गुणधर्म असूनही व्यावसायिक तत्त्वावरील लागवड...
यंत्राद्वारे कमी खर्चात भात पेरणी शक्यभाताची रोपवाटिका करणे, जगवणे, रोपांची वाहतूक,...
एका कुटुंबासाठी स्वयंपूर्ण शिवार वसाहतअर्धा एकर शेतजमीन (दोन हजार चौ.मी. सूर्यप्रकाश) व...
कोरडवाहू सोयाबीनसाठी नावीण्यपूर्ण पेरणी...कोरडवाहू परिस्थितीत सोयाबीनच्या लागवडीसाठी जोळओळ...
सुधारीत वाण, एकात्मिक तंत्रज्ञानातून...तेलबियांचे घटते क्षेत्र, उत्पादकतेची समस्या...
यंत्राद्वारे भात रोपांची लावणीभात लावणी यंत्राचे वॉकिंग टाईप आणि रायडींग टाईप...
भात पेरणीसाठी सुधारित यंत्रेभात लागवडीसाठी सुधारित यंत्राचा वापर फायदेशीर...