agriculture news in Marathi, medicinal use of Miliusa tomentosa | Agrowon

अशक्तपणावर उपयुक्त हुम्भ

अश्विनी चोथे
शनिवार, 22 जून 2019
  • स्थानिक नाव    :   हुम्भ, हुंब, ठोस्का         
  •    शास्त्रीय नाव    :  Miliusa  tomentosa (Roxb.) Sinclair       
  •    कूळ    :     Annonaceae       
  •    इंग्रजी नाव     :  Tomentose Miliusa, Hoom    
  •    उपयोगी भाग    :  कोवळी पाने, फुले, पिकलेली फळे 
  •    उपलब्धीचा काळ    :  कोवळी पाने:- मार्च-एप्रिल,  फुले:- एप्रिल-मे, 
  •    पिकलेली फळे :- मे-जुलै        
  •    झाडाचा प्रकार    : झाड        
  •    अभिवृद्धी     : बिया       
  •    वापर    : पिकलेली फळे 

 

आढळ

  • स्थानिक नाव    :   हुम्भ, हुंब, ठोस्का         
  •    शास्त्रीय नाव    :  Miliusa  tomentosa (Roxb.) Sinclair       
  •    कूळ    :     Annonaceae       
  •    इंग्रजी नाव     :  Tomentose Miliusa, Hoom    
  •    उपयोगी भाग    :  कोवळी पाने, फुले, पिकलेली फळे 
  •    उपलब्धीचा काळ    :  कोवळी पाने:- मार्च-एप्रिल,  फुले:- एप्रिल-मे, 
  •    पिकलेली फळे :- मे-जुलै        
  •    झाडाचा प्रकार    : झाड        
  •    अभिवृद्धी     : बिया       
  •    वापर    : पिकलेली फळे 

 

आढळ

  •    हुम्भची पानझडी झाडे संपूर्ण राज्यात आढळतात. डोंगराळ भागातील घनदाट जंगलात तसेच शेताच्या बांधावर, रस्त्याच्या कडेला व देवराईच्या भागात हुम्भची झाडे मोठ्या प्रमाणात वाढतात.  
  • वनस्पतीची ओळख 
  •    पानझडी झाडे साधारण १५ ते २० सें.मी. उंच वाढतात. झाडाची साल गडद करड्या रंगाची असून, उभ्या भेगायुक्त असते.
  •    कोवळ्या सालीवर बारीक, तपकिरी रंगाची लव असते. पाने जाड, गडद हिरव्या रंगाची, अंडाकृती आकाराची असून, ५ ते १० सें. मी. लांब व २ ते ५ सें. मी. रुंद, वरून मऊ   खालून बारीक लवयुक्त व टोकाशी बोथट किंवा टोकदार, पानाच्या कडा दातेरी  असतात.
  •    पाने कोवळी असताना लवदार व कालांतराने गुळगुळीत होतात. पानाचे देठ मजबूत ०.२ ते ०.६ सें. मी.  लांबीचे असते.
  •    फुले द्विलिंगी, पानाच्या किंवा फांदीच्या बगलेतून एकाकी किंवा २ ते ३ येणारी व खाली लोंबकळणारी, हिरवट पिवळ्या रंगाची. पाकळ्या ६ व प्रत्येक पाकळीत एक चॉकलेटी रंगाची रेष असते. फुले गडद तपकिरी रंगाच्या लवयुक्त असतात.
  •    फुलांचे देठ ५ ते ७ सें. मी. लांब. फळे ३ ते ४ घोसात येणारी असतात. फळे गोल, हिरव्या रंगाची ५ ते १० एकत्रित घोसात येणारी, ४ ते ५ सें. मी. व्यासाची, फळांचे देठ १ ते १.५ सें. मी. लांब असते. पिकल्यावर गडद जांभळ्या रंगाच्या बिया होतात. 
  •    फेब्रुवारी-मार्चमध्ये झाडाची पूर्ण पाने गळून जातात. फुले एप्रिल ते मेमध्ये येतात. फळे मे ते जुलैदरम्यान तयार होतात. 

औषधी उपयोग 

  • बाळंतपणानंतर अंगावरील सूज कमी करण्यासाठी कच्च्या वाळलेल्या हुम्भच्या फळांची जाडसर पावडर करून त्याचा वाफेरा दिवसातून एकवेळा बाळंतिणीला शेकण्यासाठी देतात. 
  • सालीपासून तयार केलेला काढा हगवणीपासून आराम पडण्यासाठी उपयुक्त आहे.
  • अशक्तपणा कमी करण्यासाठी लहान मुलांना ताजी फळे खाण्यासाठी दिली जातात.

इतर उपयोग 

  • पिकलेली आंबट गोड फळे खाण्यासाठी वापरतात. 
  •  लाकूड अतिशय कडक व मजबूत असल्यामुळे त्याचा वापर घरातील साहित्य, दरवाजे व खिडक्या, छपराचे वासे बनविण्यासाठी, तसेच शेतीची अवजारे बनविण्यासाठी केला जातो.

 

पाककृती 

कोवळ्या पानाची व फुलांची भाजी  
   साहित्य : २ ते ३ वाट्या हुम्भची कोवळी पाने किंवा फुले, १ मोठा बारीक कापलेला कांदा, १ ते दीड चमचा हिरवी मिरची व लसूण पेस्ट किंवा २ कापलेल्या हिरव्या मिरच्या, चिमूटभर हिंग, जिरे, मोहरी, तेल, चवीपुरते मीठ.
   कृती : कोवळी पाने/ फुले निवडून स्वच्छ धुऊन कापून घ्यावी. फुलांची फक्त देठे काढून घ्यावीत. एका पातेल्यात पाणी गरम करून पाला/फुले वाफवून व पिळून घ्यावी. एका कढाईत तेल गरम करून जिरे, मोहरी, हिंगाची फोडणी द्यावी, बारीक चिरलेला कांदा, हिरवी मिरची-लसूण पेस्ट परतून घ्यावी. नंतर त्यात वाफवून पिळून घेतलेली पाने/फुले मोकळी करून चांगले परतवून घ्यावे. पाच मिनिटे झाकण ठेवून भाजी शिजवून घ्यावी. चवीनुसार मीठ  मिसळावे.

 इमेल - ashwinichothe7@gmail.com
(क. का. वाघ उद्यानविद्या महाविद्यालय, नाशिक)

टॅग्स

फोटो गॅलरी

इतर ताज्या घडामोडी
असे करा जनावरांतील पोटफुगीला प्रतिबंधसर्वच मोसमामध्ये चांगल्या प्रतीचा चारा मिळेल अशी...
खानदेशात बाजरीचे क्षेत्र वाढणारजळगाव ः खानदेशात बाजरीचे क्षेत्र यंदा सुमारे...
बुलडाणा जिल्हा संपन्न करण्यासाठी...बुलडाणा  ः ‘‘जिल्ह्याच्या सर्वांगिण...
शेतकऱ्यांचे प्रश्न सोडविण्यासाठी शासन...नाशिक  : शेतकऱ्याला तातडीची मदत मिळावी,...
शरद पवार हेदेखील पंतप्रधान होऊ शकतात :...नाशिक : केंद्राने सूडबुद्धीने शरद पवार यांना...
रत्नागिरी जिल्हा परिषदेत रिक्तपदांमुळे...रत्नागिरी : मंजूर पदांपेक्षा रिक्त पदांची संख्या...
मराठवाड्यात ज्वारीवर चिकटा, मावा;...औरंगाबाद :  औरंगाबाद, जालना व बीड या...
शिवभोजन थाळी योजनेचे पुण्यात उद्‌घाटन पुणे : शासनाच्या अन्न, नागरीपुरवठा व ग्राहक...
शेतकऱ्यांच्या विकासासाठी सरकार कटिबद्ध...नगर  ः  शेतकरी केंद्रबिंदू मानून राज्य...
पुणे बाजार समितीत भाजीपाल्याचे दर स्थिरपुणे  ः पुणे बाजार समितीच्या शनिवार (ता. २५...
सातारा जिल्ह्यातील प्रलंबित सिंचन...सातारा  : प्रलंबित असलेले जिल्ह्यातील सिंचन...
बाजार समिती निवडणुकीत शेतकऱ्यांना ...नाशिक  : कृषी उत्पन्न बाजार समित्यांच्या...
पीकविमा योजना प्रभावीपणे राबविण्यासाठी...मुंबई : अडचणीत असलेल्या शेतकऱ्यांना...
पुण्यात कृषी आयटीआय संस्था सुरू करणार...पुणे : कृषी, सहकार, उद्योग विभागाला चालना...
मराठवाड्यातील पाणीप्रश्नाबाबत...औरंगाबाद  : कुणावर आक्षेप घेण्यासाठी नव्हे;...
पद्मश्री जाहीर होताच हिवरेबाजारमध्ये...नगर ः आदर्श गाव संकल्प व प्रकल्प समितीचे...
हिवाळी हंगामात पौष्टिक चाऱ्यासाठी करा...बरसीम (शास्त्रीय नावः ट्रायफोलियम...
नगरमध्ये गवार, लसणाच्या दरांत सुधारणा...नगर ः नगर कृषी उत्पन्न बाजार समितीत लसूण,...
सोलापुरात हिरवी मिरची, वांगी,...सोलापूर ः सोलापूर कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या...
पुणे जिल्हा परिषदेचा ‘एक पुस्तक' पॅटर्न...पुणे : विद्यार्थ्यांच्या दप्तराचे ओझे कमी...