agriculture news in Marathi nilmani AAmari in satouda Maharashtra | Agrowon

दुर्मीळ निलमणी आमरीचे सातपुड्यात अस्तित्व   

टीम अॅग्रोवन
मंगळवार, 14 जुलै 2020

जिल्ह्यातील सातपुडा पर्वतरांगा या अनेक प्रकारच्या दुर्मीळ वनस्पती व प्राणी यांनी समृद्ध आहे. सातपुड्यात पश्‍चिम घाटातील प्रदेशनिष्ठ समजल्या जाणाऱ्या अनेक पक्षी, प्राणी व वनस्पती प्रजाती आढळून येतात.

जळगाव ः जिल्ह्यातील सातपुडा पर्वतरांगा या अनेक प्रकारच्या दुर्मीळ वनस्पती व प्राणी यांनी समृद्ध आहे. सातपुड्यात पश्‍चिम घाटातील प्रदेशनिष्ठ समजल्या जाणाऱ्या अनेक पक्षी, प्राणी व वनस्पती प्रजाती आढळून येतात. यात आता पश्‍चिम घाटातील आर्द्र पानझडी व शुष्क पानझडी जंगलामधील प्रदेशनिष्ठ समजली जाणारी निलमणी आमरी ही वनस्पती सातपुड्याच्या पर्वतरांगांमध्ये वन्यजीव संरक्षण संस्थेच्या वनस्पती अभ्यासकांनी शोधून काढली.
 

जळगांव जिल्ह्याला लाभलेल्या सातपुड्याचे वनस्पती वैभव व ते वाचवण्यासाठी वनविभाग करत असलेले अथक प्रयत्न पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले आहेत. वन्यजीव संस्थेने यापूर्वी वनविभागाच्या सहकार्याने अनेक दुर्मीळ वनस्पती, वन्यजीव, सरीसृप, पक्षी नोंदवले आहेत. यात अजून एका दुर्मीळ वनस्पतीची भर पडली आहे.

यामध्ये पश्‍चिम घाटातील आर्द्र पानझडी व शुष्क पानझडी जंगलामधील प्रदेशनिष्ठ समजली जाणारी निलमणी आमरी (Dendrobium peguanum) ही दुर्मिळ आमरी सातपुड्यात शोधण्यात वन्यजीव संरक्षण संस्थेचे राहुल सोनवणे व प्रसाद सोनवणे या वनस्पती अभ्यासक जोडीला यश आले आहे. 

संशोधनातून वनस्पती फक्त पश्‍चिम घाटातच नाही; तर सातपुड्यात देखील अस्तित्वात असल्याचे सिद्ध केले आहे. त्यांचा या वनस्पती विषयीचा शोधनिबंध नुकताच बायोइन्फोलेट या विज्ञान पत्रिकेत प्रसिद्ध झाला आहे. संशोधन कार्यात प्रा. डॉ. आर. जी. खोसे (अहमदनगर), प्रा. डॉ. सुधाकर कुऱ्हाडे यांचे मार्गदर्शन व अमन गुजर, बाळकृष्ण देवरे, संस्था अध्यक्ष रविंद्र फालक, सतीश कांबळे, रवींद्र सोनवणे, वासुदेव वाढे , गौरव शिंदे ,चेतन भावसार यांचे सहकार्य लाभले. 

निलमणी आमरी ही आमरी कुळातील अतिशय छोटेखानी वनस्पती असून ती पुंजक्‍यात वाढते. अत्यंत छोटी असल्यामुळे तिचे अस्तित्व अनेकांच्या लक्षातही येत नाही. ही वनस्पती मुख्यत्वे साग वृक्षावर वाढते. फुलण्याच्या काळात ही आमरी पर्णहीन होते. फुले अतिशय छोटी असून मनमोहक असतात. या दुर्मीळ वनस्पतीचे संवर्धन करण्यासाठी साग वृक्षांचे संवर्धन करणे आवश्‍यक आहे.

वनांचे संवर्धन महत्त्वाचे
गेल्या काही वर्षापूर्वी जंगलात शेती करण्यासाठी सातपुड्यातील सागाचे घनदाट आच्छादन प्रचंड वृक्षतोडीमुळे विरळ झाले होते. परंतु गेल्या ६- ७ वर्षांपासून सातपुड्याचे गतवैभव प्राप्त होत आहे. सागवान जंगल परत उभे राहताना दिसून येत आहे. वनांचे संवर्धन योग्यरीत्या झाल्यास निसर्ग देखील पूर्वीची जैवविविधता पुनःस्थापित करतो. वरील संशोधन हे त्याचेच प्रतीक आहे. सातपुड्याच्या कुशीत अनेक रहस्य दडलेले आहेत. वन्यजीव संरक्षण संस्था वनविभागाच्या मार्गदर्शनात लोकसहभागातून येथील जैवविविधता संशोधनासोबतच संवर्धनाचे प्रयत्न करत असल्याचे वनस्पती अभ्यासक राहुल सोनवणे यांनी सांगितले.


इतर अॅग्रो विशेष
पावसाची सर्वदूर संततधार; धरणसाठ्यात वाढपुणे : गेल्या दोन दिवसापासून राज्यातील बहुतांशी...
राज्यात आज आणि उद्या पाऊस जोर धरणारपुणे :  गेल्या तीन ते चार दिवसापासून...
`सक्ती’चे होईल स्वागतयुरिया विकत घेताना सोबत जैविक (जीवाणू) खते...
देशाला स्वातंत्र्य मिळाले पण...शेतमालाचेच भाव का कोसळतात? कांदा, टोमॅटो ...
नवी बाजार व्यवस्था नवी आव्हानेसध्यातरी बाजार समितीचा कर नाही म्हणून व्यापारी...
आकडे, आरोग्य अन् आयातखाद्यतेलावरील आयातशुल्कात वाढ करून आयातीवर...
पंतप्रधान किसान ट्रॅक्टर योजना... पुणे : ‘पंतप्रधान किसान ट्रॅक्टर योजना...
द्राक्ष पीककर्ज कर्जमाफीत बसेना आणि...नाशिक : द्राक्षासाठी घेतलेले पीककर्ज  ...
कर्जमाफीसाठी दीड हजार कोटीमुंबई: महात्मा जोतिराव फुले शेतकरी कर्जमुक्ती...
जैविक खतांचा वापर सक्तीचा होणार पुणे: युरिया विकत घेताना जैविक खते देखील विकत...
राज्यातील पंधरा जिल्हा बँकांना ...लातूर ः राज्यातील अनेक जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी...
राज्यात पावसाची रिपरिप सुरुच पुणे ः कोकण व मध्य महाराष्ट्रात रिमझिम असून...
निकृष्ट बियाणेप्रकरणी ४० न्यायालयीन खटलेवाशीम ः यंदाच्या हंगामात निकृष्ट बियाण्यामुळे...
चांदोली धरणग्रस्त विस्थापीतांनी केली २५...मांगले, जि. सांगली ः  चांदोली धरणग्रस्तामधील...
लोकसहभागातून शेती अन् ग्रामविकासाला...उंबरीवाडी (ता.जावली,जि.सातारा) हे लहानसे गाव....
जलसंधारण मोहिमेतून पाणी टंचाईवर मातआजही माण, खटाव हे  दुष्काळी तालुका म्हणून...
पावसाचा जोर कायम राहणार पुणे: गुजरातच्या दक्षिण भागात चक्राकार...
कृषी अधीक्षक, उपसंचालकांच्या बदल्यापुणे : कोविड १९ रोगाच्या पार्श्वभूमीवर कार्यरत...
मका विक्रीचे चुकारे ४० दिवसांनंतरही थकितजळगाव ः जिल्ह्यातील सुमारे साडेतीन हजार मका...
कोकणात मुसळधारेचा अंदाजपुणे ः  उत्तर प्रदेशचा नैऋत्य भाग ते...