agriculture news in Marathi, One thousand crore loss in tur procurement to state, Maharashtra | Page 2 ||| Agrowon

तूर खरेदीत राज्याला एक हजार कोटींचा भुर्दंड

मारुती कंदले
बुधवार, 25 एप्रिल 2018

राज्यातील तूर खरेदी सुरवातीपासूनच संशयाच्या भोवऱ्यात होती. यामागे गैरव्यवहाराचे मोठे षड्‌यंत्र आहे. काही विशिष्ट व्यक्तींच्या फायद्यासाठी तूर विक्रीत जाणीवपूर्वक मोठा घोळ घालण्यात आला. या प्रकरणी आता पणन महासंघाचे महाव्यवस्थापक अनिल देशमुख यांना निलंबित करण्यात आले आहे. मात्र, यातल्या बड्या धेंडांवरही कारवाईची गरज आहे. 
- धनंजय मुंडे, विरोधी पक्षनेता.

मुंबई ः अगदी सुरवातीपासूनच संशयाच्या भोवऱ्यात राहिलेल्या बहुचर्चित तूर प्रकरणात राज्याच्या तिजोरीला किमान आठशे ते एक हजार कोटी रुपयांचा भुर्दंड सोसावा लागण्याची चिन्हे आहेत. २०१६ च्या खरीप हंगामात उत्पादित तुरीपैकी काही साठ्याची शेल्फ लाइफ यापूर्वीच संपली आहे, तर काहीची येत्या महिना-दीड महिन्यात संपणार असल्याने हे नुकसान अटळ असल्याचे या क्षेत्रातील जाणकारांचे म्हणणे आहे. या संपूर्ण प्रकरणात स्वतःच्या आर्थिक लाभाच्या प्रयत्नात संबंधितांनी राज्याच्या तिजोरीच्या नुकसानीकडे साफ दुर्लक्ष केल्याचे दिसून येते. 

गेल्या वर्षी फेब्रवारीपासून जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत राज्यात हमीभावाने तूर खरेदी करण्यात आली. राज्य सरकारच्या वतीने महाराष्ट्र राज्य पणन महासंघाने या खरेदीची प्रक्रिया पार पाडली. येत्या महिना-दीड महिन्यात शेवटच्या तूर खरेदीला वर्ष होईल. त्याआधी झालेल्या खरेदीला एक वर्ष उलटून गेले आहे. तुरीची शेल्फ लाइफ एक वर्ष इतकी सांगितली जाते. त्यापासून डाळ बनविल्यास शेल्फ लाइफ आणखी काहीकाळ वाढते. महत्त्वाचे म्हणजे, २०१६ च्या तूर खरेदी प्रकरणात भारताचे नियंत्रक आणि महालेखापाल (कॅग) यांनी तुरीची शेल्फ लाइफ सहा महिने गृहीत धरली आहे. त्याचा विचार करता राज्य सरकारने खरेदी केलेली ही सगळी तूर आता मातीमोल होण्याच्या वाटेवर आहे. 

खरेदी केलेल्या तुरीपैकी सुमारे ९२ टक्के तुरीचे अद्यापही मिलिंग झालेले नाही. एका विशिष्ट कंपनीला तूर मिलिंगचे कंत्राट देण्यासाठी पणन महासंघाने जो घोळ घातला तो अद्यापही निस्तरलेला नाही. त्यामुळे येत्या काळात कितीही गतीने टेंडर प्रक्रिया पूर्ण करून इतर कंपन्यांकडून तूर मिलिंग करून घेणे केवळ दुरापास्त आहे. तुरीचे चुकारे भागवण्यासाठी पणन महासंघाने शासन हमीवर विविध बँकांकडून सुमारे पंधराशे कोटींचे कर्ज घेतले आहे. त्यापोटी बँकांना सरासरी आठ टक्के व्याज द्यावे लागते.

गेल्या नऊ ते दहा महिन्यांचे व्याजच सुमारे १०० कोटी रुपये इतके होते. गोदामांच्या भाड्यापोटी महिन्याचा दोन कोटींचा खर्च होतो. गेल्या दहा महिन्यांचे भाडेच सुमारे २० कोटींवर गेले आहे. तूर खरेदीचा आतापर्यंतचा हिशेबच सुमारे सोळाशे कोटींहून अधिकवर पोहोचला आहे. येत्या काळात हा खर्च अजूनच वाढणार आहे. 

दुसरीकडे येत्या दोन महिन्यांत राज्यात पावसाला सुरवात होईल. पावसाळ्यात तुरीची देखभाल करणे आणखी कठीण होऊन जाईल. तूर खराब होण्याची शक्यता असून, एका बाजूला देखभाल खर्च वाढत जाताना अपेक्षित उत्पन्न घटत जाणार हे स्पष्ट आहे. शेल्फ लाइफ संपत आल्याने तुरीचा दर्जा राहणार नाही, हे वास्तव माहिती असलेले व्यापारी शासनाच्या तुरीचे भाव पाडतील. परिणामी शासनाने ५,०५० रुपये प्रतिक्विंटल दराने खरेदी केलेली तूर आजच्या घडीला ३,००० ते ३,२०० रुपयांपेक्षा अधिक दराने कुणीही व्यापारी खरेदी करणार नाही, असा दावा या क्षेत्रातील तज्ज्ञ करीत आहेत.

म्हणजेच, देखभाल खर्चासह सुमारे ६,००० रुपये प्रतिक्विंटलवर गेलेली तूर अर्ध्याइतक्या दरातच शासनाला नाईलाजाने विक्री करावी लागणार असल्याची भीती आहे. एकंदर ही तूर खरेदी प्रक्रिया आतबट्ट्याची ठरून राज्याच्या तिजोरीला किमान आठशे ते एक हजार कोटींचा भुर्दंड सोसावा लागण्याची दाट चिन्हे आहेत. हा आकडा आणखी वाढण्याचीही भीती मंत्रालयातील खात्रिशीर सूत्रांनी व्यक्त केली. 

कंपनीला वाचविण्याचा प्रयत्न?
पणन महासंघाचे निलंबित महाव्यवस्थापक अनिल देशमुख यांनी पणनमंत्री सुभाष देशमुख यांच्या तोंडी आदेशानंतर मे. श्री. सप्तश्रृंगी कंपनीला तुरीचे मिलिंग करण्याचे कंत्राट दिल्याचे पत्रव्यवहारावरून दिसून आले आहे. यासंदर्भात पणन विभागाचे अतिरिक्त मुख्य सचिव विजय कुमार यांनी पणनमंत्र्यांकडून लेखी आदेश का घेतले नाहीत, अशी विचारणा महासंघाशी केलेल्या पत्रव्यवहारात केली आहे. तसेच या सगळ्या घोळाला जबाबदार असलेल्या मे. श्री. सप्तश्रृंगी कंपनीवर गुन्हा दाखल करण्याचे आदेश मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी देऊनही कंपनीवर अद्याप कोणतीही कारवाई झालेली नाही. आर्थिक हितसंबंधातूनच मे. श्री. सप्तश्रृंगी कंपनीला वाचवण्याचा प्रयत्न असल्याचे बोलले जाते. 


इतर अॅग्रो विशेष
साखर कारखान्यांना लवकरच ‘पॅकेज’मुंबई ः राज्यातील आजारी सहकारी साखर कारखान्यांना...
कमी दरात तूर घेऊन विकली हमीभावाने; दोन...यवतमाळ ः गेल्या हंगामात शेतकऱ्यांकडून कमी दरात...
सेंद्रिय भाजीपाल्याला तयार केले ‘...झुलपेवाडी (जि. कोल्हापूर) येथील चिकोत्रा सेंद्रिय...
शेतकरीहितालाच हवे सर्वोच्च प्राधान्यसहकार क्षेत्रात पूर्वीपासूनच काँग्रेस,...
सोशल मीडिया आणि बॅंकिंग जगात आज कोट्यवधी लोक संवाद करणे आणि माहिती...
बीड जिल्ह्यातील चिंचवडगावमध्ये...बीड: थंड प्रदेशात घेतले जाणारे स्ट्रॉबेरीचे...
राज्यातील ५०० कार्यालयांत शेतकरी...मुंबई : शेतकरी बांधवांना अडचणी मांडण्यासाठी,...
ढगाळ हवामानामुळे गारठा कमीचपुणे : उत्तरेकडील थंड वाऱ्यांचा अभाव, ढगाळ...
राज्य खत समितीचा ‘रिमोट’ कोणाकडे?पुणे : शेतकऱ्यांची फसवणूक टाळण्यासाठी ‘...
महारेशीम अभियानांतर्गत पाच हजार एकरची...औरंगाबाद: रेशीम विभागाच्यावतीने राबविल्या जात...
शेतकरी आत्महत्या थांबविण्यासाठी सामूहिक...नाशिक : देशातील कृषी व ऋषी संस्कृतीमध्ये काळ्या...
हार्वेस्टर मालकांकडून ऊस उत्पादकांची...सोलापूर ः ऊसतोडणीसाठी शेतकरी हार्वेस्टर मशिनला...
कुऱ्हा गावाने तयार केली भाजीपाला पिकांत...अमरावती जिल्ह्यातील वरुड, मोर्शी हे तालुके संत्रा...
बदनापूर येथे कडधान्य पिकांचे आदर्श ‘...वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठांतर्गत...
बोराच्या दोनशे झाडांची उत्कृष्ट बागढवळपुरी (जि. नगर) येथील सुखदेव कचरू चितळकर यांनी...
खानदेशात साखर कारखान्यांना भासतोय उसाचा...जळगाव  : खानदेशातील जळगाव, नंदुरबार चार साखर...
हापूस आंब्याची पहिली पेटी कोल्हापूरला...सिंधुदुर्ग ः जिल्ह्यातील कुंभारमाठ (ता. मालवण)...
बाजार समित्यांत शेतकऱ्यांना थेट मतदान...मुंबई : राज्यातील कृषी उत्पन्न बाजार समित्यांच्या...
नीरेपासून साखरनिर्मितीचा रत्नागिरीत...रत्नागिरी ः नारळाच्या झाडातून काढल्या जाणाऱ्या...
परवाना निलंबनातही बिनदिक्कत खतविक्रीपुणे : ‘नियमांची पायमल्ली करून विदेशातून...