agriculture news in Marathi permission important for agriculture weather variation research center Maharashtra | Page 2 ||| Agrowon

कृषी हवामान बदल संशोधन केंद्रस्थापनेस मंजुरीची गरज

माणिक रासवे
सोमवार, 23 मार्च 2020

बदल संशोधन केंद्र स्थापनेसाठी तीन वर्षांपूर्वी प्रस्ताव सादर केलेला आहे. बदलत्या हवामान परिस्थितीत तग धरू शकणारी पिके, फळपिके, भाजीपाला पिके यांवरील संशोधन कीड, रोग व्यवस्थापन तसेच हवामान सल्ला गावपातळीवरील शेतकऱ्यांपर्यंत पोचविण्यासाठी परभणी हवामान बदल संशोधन केंद्र स्थापन होणे आवश्यक आहे. या केंद्राचा अन्य विभागांतील शेतकऱ्यांनादेखील फायदा होईल.
- डॉ. कैलास डाखोरे, मुख्य नोडल अधिकारी, ग्रामीण कृषी मोसम सेवा प्रकल्प, ‘वनामकृवि, परभणी

परभणी ः अतिवृष्टी, गारपीट आदी संकटांमुळे (अजैविक ताण) पिकांवर कीड, रोगाचा प्रादुर्भाव (जैविक ताण) आढळून येत आहे. हवामान बदलामुळे शेती व्यवसायापुढे विविध आव्हाने निर्माण झाली आहेत. जिरायतीबहुल क्षेत्र असलेल्या मराठवाड्यातील शेतकरी संकटात सापडले आहेत.

याचे संशोधन करून गावपातळीवरील शेतकऱ्यांपर्यंत वेळेवर हवामान सल्ला पोचविण्यासाठी सध्याची संशोधन, शिक्षण आणि विस्तार कार्य यंत्रणा अतिशय तोकडी आहे. त्यामुळे मराठवाडा विभागासाठी स्वतंत्र कृषी हवामान संशोधन केंद्राची नितांत गरज लक्षात घेऊन वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाने परभणी येथे कृषी हवामान बदल संशोधन केंद्र स्थापन करण्यासाठी प्रस्ताव सादर केला आहे. परंतु मराठवाड्यातील शेतकरी आणि शेती यांच्या हिताचा गांभीर्याने विचार केला जात नसल्यामुळे हा प्रस्ताव अनेक वर्षांपासून शासन दरबारी हा पडून आहे.

सध्या वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठात चार लहान कृषी हवामान प्रकल्प आहेत. त्यात हैदराबाद येथील केंद्रीय कोरडवाहू कृषी संशोधन संस्थेअंतर्गतच्या अखिल भारतीय कृषी हवामान समन्वित प्रकल्प आणि राष्ट्रीय संवेदनक्षम वातावरण बदल समरसता प्रकल्प यांचा समावेश आहे. या प्रकल्पाअंतर्गत अल्प प्रमाणात कृषी हवामान संशोधनाचे काम चालते.

भारतीय हवामान विभागाअंतर्गत दोन लहान कृषी हवामान संबंधित प्रकल्प सुरू आहेत. त्यात ग्रामीण कृषी हवामान सेवा आणि पीक उत्पादनाचा अंदाज वर्तविणे (फसल) यांचा समावेश आहे. ग्रामीण कृषी हवामान सेवा प्रकल्पाअंतर्गत ढोबळमानाने जिल्हा स्तरावर कृषी हवामान सल्ला दिला जातो. परंतु हा सल्ला मंडळ आणि गाव स्तरावर उपयोगाचा ठरत नाही. पीक प्रकल्पाअंतर्गत जिल्हा स्तरावर मुख्य पिकांचा उत्पादन अंदाज काढला जातो. परंतु हा प्रकल्प गेल्या सात-आठ वर्षापासून प्रायोगिक स्थितीत सुरू आहे. 

मराठवाड्यातील शेतकरी आणि शेती व्यवसायाला संकटातून बाहेर काढण्यासाठी वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठातील कृषी हवामानशास्त्र विभागाच्या परभणी येथील वेधशाळेच्या परिसरात कृषी हवामान बदल संशोधन केंद्र स्थापन करण्याची नितांत आवश्यकता आहे. त्यामुळे शासनाने आवश्यक तेवढ्या मनुष्यबळासह या कृषी हवामान संशोधन केंद्रास तत्काळ मंजुरी देण्याची गरज आहे.

कृषी हवामान बदल संशोधन केंद्राची उद्दिष्टे

  • मराठवाड्यातील प्रत्येक जिल्ह्यात स्थानिक पातळीवर (तालुका-मंडळ) हवामानाचा अभ्यास करण्यासाठी भू-हवामान वेधशाळा आणि स्वयंचलित हवामान वेधशाळा कार्यान्वित करणे
  • प्रत्येक जिल्ह्यातील हवामान, हवामानातील बदलांचा अभ्यास करणे. मराठवाड्यातील सर्व जिल्ह्यांत सूक्ष्म वातावरणीय विभागवार अथवा स्थानिक पातळीवर (तालुका-मंडळ) पीक पद्धती विकसित करणे. दुष्काळप्रवण क्षेत्राचे निकष गावपातळीवर तपासणे, त्यांची नव्याने मांडणी करणे, आपत्कालीन पीक नियोजन सुचविणे, हवामान पीक कॅलेंडर तयार करणे.
  • मराठवाड्यातील स्थानिकरीत्या पाण्याचे बाष्पीभवन, बाष्पोत्सर्जन काढणे त्यावर आधारित मुख्य पिकांकरिता पीक वाढीच्या अवस्थेनुसार पाण्याची गरज काढणे, शेतकऱ्यांना हवामान बदलानुसार पीक पाणी व्यवस्थापन वेळापत्रक देणे.
  • मराठवाड्यातील प्रत्येक गावात कृषी हवामान सल्ला पत्रिका पोचवणे.
  • बदलत्या हवामानात त्यात दुष्काळ, पावसाचा खंड, अतिवृष्टी, गारपीट, वादळ, धुके, तापमान, उष्णतेची लाट, थंडीची लाट या परिस्थितीत सहनशील पिकांच्या वाणाची चाचणी, शिफारस, नवीन वाणांची निर्मिती, पीक व्यवस्थापन पद्धती शेतकऱ्यांना उपलब्ध करून देणे.
  • कीड व रोग अनुमान प्रारुप काढणे, स्थानिक पातळीवर पीकनिहाय कीड व रोगाचे अनुमान काढणे, मुख्य पिकांचा उत्पादन अंदाज देणे.
  • हवामान आधारित पीक, फळपीक विमा यासाठी उपयुक्त माहिती शासनास उपलब्ध करून देणे.
  • शेतीपूरक व्यवसाय, प्रक्रिया उद्योग यांना सूक्ष्म हवामान विभागानुसार मार्गदर्शन करून रोजगार निर्मितीसाठी हातभार लावणे.
  • धुके, गारपीट, पावसाचा खंड, उष्णतेची लाट, थंडीची लाट यांसारख्या नैसर्गिक संकटाची तीव्रता कमी करण्यासाठी संशोधन, सयंत्रे उपलब्ध करून देणे.
  • वरील उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी शिक्षण, प्रशिक्षण, विस्तार कार्य करणे.
     

इतर अॅग्रो विशेष
`अमूल`कडून शेतकऱ्यांना मंदीतही २००...पुणे : राज्यातील डेअरी उद्योग सध्या अतिशय बिकट...
राज्यात कोरोना रुग्णसंख्या ७४८;...मुंबई : राज्यातील कोरोनाचा विळखा वाढत चालला...
केंद्र सरकारकडून रासायनिक खत अनुदानात...पुणे: ऐन लॉकडाऊनच्या गोंधळात केंद्र सरकारने...
शेतकरी कंपन्यांची संकलन केंद्रे...पुणे:  ‘ई-नाम’ प्रणालीत गेल्या दोन...
कोरोनामुळे हापूस अडचणीत; मुंबई बाजार...मुंबई : मुंबई कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या वाशी...
कोरोनामुळे ‘टोमॅटो बेल्ट’ लॉकडाऊन; पुणे...पुणेः गेल्या काही वर्षात जिल्‍ह्यातील जुन्नर, खेड...
कोल्हापूर कृषी महाविद्यालयाकडून...कोल्हापूर : येथील कोल्हापूर कृषी महाविद्यालयाच्या...
राज्यात उष्ण, दमट हवामानाचा अंदाज;...पुणे : तापमानाचा पारा चाळीशी पार गेल्याने उन्हाचा...
राज्यात आत्तापर्यंत तेरा हजार टन...नगर ः कोरोना संसर्गाच्या पार्श्‍वभूमीवर...
प्रयोगशीलतेतून मिळवले आर्थिक स्थैर्यनाशिक जिल्ह्यातील आडगाव येथील शिवाजी शंकर देशमुख...
...शेतकरी मात्र 'फार्म क्वाॅरंटाइन' !सांगली : कोरोनाने सर्वांची झोप उडाली आहे. संपूर्ण...
केसरची चव यंदा दुर्मिळ; संकटांमुळे आंबा...औरंगाबाद: यंदा बहुतांश आंबा बागांना मोजकाच मोहर...
राज्यातील कोरोना बाधित रुग्णांची संख्या...मुंबई : राज्यात कोरोनाबाधित १४५ नवीन रुग्णांची आज...
दूध भुकटी योजनेसाठी १८७ कोटी मंजूर मुंबई: कोरोना विषाणूमुळे उद्भवलेल्या विपरीत...
फळे, भाजीपाला थेट विक्रीसाठी ...नगर : फळे, भाजीपाला विक्रीसाठी नगर जिल्ह्यामधील...
पहिल्याच दिवशी २६० किलो मोसंबी वाजवी...औरंगाबाद : आधी बागवानाने मागितली तेव्हा दिली नाही...
कृषी उत्पादनांसह निर्धारीत अत्यावश्‍यक...नवी दिल्ली: देशात कोरोना विषाणूचा प्रसार...
समाजविघातक वृत्तींवर कडक कायदेशीर...मुंबई: कृपा करून शिस्त पाळा, सहकार्य करा असे मी...
शेती अवजारे, स्पेअरपार्टस् दुकानांना...नवी दिल्ली: केंद्रीय गृहमंत्रालयाने शुक्रवारी (ता...
मराठवाड्यात आजही वादळी पावसाची शक्यता पुणे: उन्हाचा ताप वाढल्याने सोलापूर, मालेगाव,...