agriculture news in marathi, processing on turmeric | Agrowon

हळदकंदांवर प्रक्रियेसाठी सुधारित तंत्रज्ञान फायद्याचे
डॉ. जितेंद्र कदम, डॉ. केशव पुजारी
शुक्रवार, 19 जानेवारी 2018

हळदकंदांची काढणी केल्यानंतर हळदीवर प्रक्रिया करून हळद भुकटीची निर्मिती केली जाते. मात्र या प्रक्रियेत हळदकंद शिजविणे, सुकविणे आदी क्रिया अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. त्यासाठी पारंपरिक पद्धतीचा अवलंब केल्यास हळदीमध्ये अनेक त्रुटी राहतात. त्यामुळे आधुनिक शास्त्रीय पद्धतीचा अवलंब करावा.

कच्च्या हळदीला बाजारपेठेमध्ये फारशी मागणी नसते. फक्त लोणचे तयार करण्यासाठी थोडीफार ओली हळद खरेदी केली जाते.

हळद प्रक्रियेतील टप्पे :

हळदकंदांची काढणी केल्यानंतर हळदीवर प्रक्रिया करून हळद भुकटीची निर्मिती केली जाते. मात्र या प्रक्रियेत हळदकंद शिजविणे, सुकविणे आदी क्रिया अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. त्यासाठी पारंपरिक पद्धतीचा अवलंब केल्यास हळदीमध्ये अनेक त्रुटी राहतात. त्यामुळे आधुनिक शास्त्रीय पद्धतीचा अवलंब करावा.

कच्च्या हळदीला बाजारपेठेमध्ये फारशी मागणी नसते. फक्त लोणचे तयार करण्यासाठी थोडीफार ओली हळद खरेदी केली जाते.

हळद प्रक्रियेतील टप्पे :

  • हळद प्रक्रियेमध्ये प्रामुख्याने हळदीचे कंद शिजविणे, वाळविणे आणि त्यांना आकर्षक पिवळा रंग येण्यासाठी पॉलिश करणे या बाबींचा समावेश होतो.
  • हळदीचे कंद जमिनीमधून काढल्यानंतर त्याची मोडणी करून मातृकंद, बगलगड्डे आणि हळकुंडे वेगळे करावेत. त्यानंतर हळद शिजवावी. हळद जमिनीतून काढल्यावर शक्‍य तेवढ्या लवकर हळद शिजविण्याची प्रक्रिया करावी.

हळद शिजविण्याची गरज :

  • हळदीमध्ये असलेले कुरकुमीन (पिवळेपणास कारणीभूत घटक) सर्व हळकुंडांमध्ये एकसारखे पसरण्यासाठी.
  • हळद शिजविल्याने तिच्या सालीमध्ये असलेली लहान छिद्रे उघडी होऊन साल मऊ होते. त्यामुळे हळद लवकर सुकते.
  • हळदीची पुनरोत्पादन शक्ती नष्ट करणे.
  • हळदीमध्ये येत असलेला उग्रवास नष्ट करणे.

हळद शिजविण्याच्या पद्धती :
पारंपरिक पद्धत : 
या पद्धतीमध्ये गूळ तयार करण्यासाठी वापरण्यात येणारे चुलवान वापरले जाते. हळद कायलीमध्ये शिजवली जाते. या पद्धतीमध्ये प्रामुख्याने आठ ते दहा क्विंटल क्षमतेच्या कायलीचा वापर केला जातो. कायलीमध्ये हळद सपाट, शंकवाकृती भरून किंवा तिचा ढीग लावून त्यावर हळदीचा पाला टाकून त्यावर गोणपाट टाकतात. त्यामुळे पाण्याची वाफ बाहेर जात नाही. हळद शिजल्यानंतर पाणी तोटीने बाहेर काढले जाते. नंतर हळद बाहेर काढली जाते.

त्रुटी :

  • या पद्धतीमध्ये हळद आणि पाणी यांचा संपर्क येत असल्याने हळदीमधील कुरकुमीनचे प्रमाण पाण्यामध्ये उतरते. त्यामुळे हळदीची प्रत खालावते.
  • या पद्धतीमध्ये एक एकरमधील हळद शिजविण्यासाठी ३ ते ४ दिवस लागतात. कायलीमध्ये शीग लावल्यामुळे खालील हळद लवकर शिजते तर वरची हळद अर्धकच्ची राहते.
  • हळकुंडास चिकटलेला मातीचा थर कायलीच्या तळाशी साचून त्या थरातील हळद जास्त शिजते व करपण्याची शक्‍यता असते.
  • या पद्धतीत प्रत्येक वेळी गरम पाणी बाहेर सोडून दुसऱ्या कायलीच्या वेळी थंड पाणी टाकावे लागते. परिणामी वेळ आणि इंधन मोठ्या प्रमाणात वाया जातो.

संपर्क : डॉ. जितेंद्र कदम, ९८२२४४९७८९
(काढणीपश्‍चात व्यवस्थापन पदव्युत्तर संस्था,रोहा, जि. रायगड)

फोटो गॅलरी

इतर कृषिपूरक
शिंगांच्या कर्करोगाकडे नको दुर्लक्ष शिंगांचा कर्करोग साधारणपणे ५ ते १० वर्ष वयोगटातील...
आंत्रविषार,प्लेग आजारावर प्रतिबंधात्मक...आंत्रविषार आजार प्रामुख्याने शेळ्या, मेंढ्यांना...
संसर्गजन्य आजारांबद्दल जागरूक रहापावसाळी वातावरणात जनावरांना साथीच्या आजारांचा...
पूर परिस्थितीमधील जनावरांचे व्यवस्थापन महापुराच्या प्रलयामुळे जनावरांचे आरोग्य अडचणीत...
दुभत्या गाई-म्हशींची जैवसुरक्षितता...दुभत्या गाई-म्हशींमधील रोगांचा प्रादुर्भाव...
जनावरांतील विषबाधा टाळाशेतात बियाणे प्रक्रिया करताना नजरचुकीने काही वेळा...
शेळ्यांचे आरोग्य, प्रजनन महत्त्वाचेशेळीपालनाद्वारे चांगले उत्पादन मिळविण्यासाठी...
गाई, म्हशींच्या प्रजननावर द्या लक्षवेगवेगळ्या ऋतूंमध्ये गाई, म्हशींच्या व्यवस्थापनात...
जनावरांतील पोटफुगीकडे नको दुर्लक्षपोटफुगीने त्रस्त असलेले जनावर सारखे ओरडते....
जनावरांना होते घाणेरीची विषबाधा मोकळ्या कुरणात जनावरे चरताना घाणेरी वनस्पती...
‘पोल्ट्री वेस्ट’ने भागवली विजेची...परभणी येथून पशुवैद्यकशास्त्राची पदवी, त्यानंतर...
गोठ्याची स्वच्छता ठेवा, माश्यांवर...गोठ्यामध्ये अस्वच्छता असल्यास माश्यांचा...
गाभण जनावरांकडे द्या लक्षपावसाळी काळात वातावरणात बदल होत असतात....
जनावरांच्या आरोग्याकडे द्या लक्ष गोठ्यातील ओलसर व कोंदट वातावरणामुळे जनावरांच्या...
प्रक्रियेतून वाढवा कोरड्या चाऱ्याची...निकृष्ट दर्जाच्या कोरड्या चाऱ्यावर प्रक्रिया करून...
चिकन, मांस विक्रीसाठी गुणवत्ता नियमचिकन, मांस विक्रेत्यांना परवाना घेण्यासाठी...
निवड दुधाळ गाई, म्हशींची...दुग्ध व्यवसायासाठी गाई, म्हशींची निवड करताना...
कोवळ्या ज्वारीच्या विषबाधेपासून जनावरे...कोवळ्या ज्वारीची पाने अधिक प्रमाणात खाल्ल्याने...
कोंबड्यांच्या आरोग्याकडे द्या लक्षपावसाळ्यात मुख्यतः शेड, खाद्य,पाणी आणि लिटरचे...
पशुआहारात वापरा शतावरीजनावरांच्या स्वास्थासाठी वनौषधींचा उपयोग फायदेशीर...