agriculture news in marathi, processing on turmeric | Agrowon

हळदकंदांवर प्रक्रियेसाठी सुधारित तंत्रज्ञान फायद्याचे

डॉ. जितेंद्र कदम, डॉ. केशव पुजारी
शुक्रवार, 19 जानेवारी 2018

हळदकंदांची काढणी केल्यानंतर हळदीवर प्रक्रिया करून हळद भुकटीची निर्मिती केली जाते. मात्र या प्रक्रियेत हळदकंद शिजविणे, सुकविणे आदी क्रिया अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. त्यासाठी पारंपरिक पद्धतीचा अवलंब केल्यास हळदीमध्ये अनेक त्रुटी राहतात. त्यामुळे आधुनिक शास्त्रीय पद्धतीचा अवलंब करावा.

कच्च्या हळदीला बाजारपेठेमध्ये फारशी मागणी नसते. फक्त लोणचे तयार करण्यासाठी थोडीफार ओली हळद खरेदी केली जाते.

हळद प्रक्रियेतील टप्पे :

हळदकंदांची काढणी केल्यानंतर हळदीवर प्रक्रिया करून हळद भुकटीची निर्मिती केली जाते. मात्र या प्रक्रियेत हळदकंद शिजविणे, सुकविणे आदी क्रिया अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. त्यासाठी पारंपरिक पद्धतीचा अवलंब केल्यास हळदीमध्ये अनेक त्रुटी राहतात. त्यामुळे आधुनिक शास्त्रीय पद्धतीचा अवलंब करावा.

कच्च्या हळदीला बाजारपेठेमध्ये फारशी मागणी नसते. फक्त लोणचे तयार करण्यासाठी थोडीफार ओली हळद खरेदी केली जाते.

हळद प्रक्रियेतील टप्पे :

  • हळद प्रक्रियेमध्ये प्रामुख्याने हळदीचे कंद शिजविणे, वाळविणे आणि त्यांना आकर्षक पिवळा रंग येण्यासाठी पॉलिश करणे या बाबींचा समावेश होतो.
  • हळदीचे कंद जमिनीमधून काढल्यानंतर त्याची मोडणी करून मातृकंद, बगलगड्डे आणि हळकुंडे वेगळे करावेत. त्यानंतर हळद शिजवावी. हळद जमिनीतून काढल्यावर शक्‍य तेवढ्या लवकर हळद शिजविण्याची प्रक्रिया करावी.

हळद शिजविण्याची गरज :

  • हळदीमध्ये असलेले कुरकुमीन (पिवळेपणास कारणीभूत घटक) सर्व हळकुंडांमध्ये एकसारखे पसरण्यासाठी.
  • हळद शिजविल्याने तिच्या सालीमध्ये असलेली लहान छिद्रे उघडी होऊन साल मऊ होते. त्यामुळे हळद लवकर सुकते.
  • हळदीची पुनरोत्पादन शक्ती नष्ट करणे.
  • हळदीमध्ये येत असलेला उग्रवास नष्ट करणे.

हळद शिजविण्याच्या पद्धती :
पारंपरिक पद्धत : 
या पद्धतीमध्ये गूळ तयार करण्यासाठी वापरण्यात येणारे चुलवान वापरले जाते. हळद कायलीमध्ये शिजवली जाते. या पद्धतीमध्ये प्रामुख्याने आठ ते दहा क्विंटल क्षमतेच्या कायलीचा वापर केला जातो. कायलीमध्ये हळद सपाट, शंकवाकृती भरून किंवा तिचा ढीग लावून त्यावर हळदीचा पाला टाकून त्यावर गोणपाट टाकतात. त्यामुळे पाण्याची वाफ बाहेर जात नाही. हळद शिजल्यानंतर पाणी तोटीने बाहेर काढले जाते. नंतर हळद बाहेर काढली जाते.

त्रुटी :

  • या पद्धतीमध्ये हळद आणि पाणी यांचा संपर्क येत असल्याने हळदीमधील कुरकुमीनचे प्रमाण पाण्यामध्ये उतरते. त्यामुळे हळदीची प्रत खालावते.
  • या पद्धतीमध्ये एक एकरमधील हळद शिजविण्यासाठी ३ ते ४ दिवस लागतात. कायलीमध्ये शीग लावल्यामुळे खालील हळद लवकर शिजते तर वरची हळद अर्धकच्ची राहते.
  • हळकुंडास चिकटलेला मातीचा थर कायलीच्या तळाशी साचून त्या थरातील हळद जास्त शिजते व करपण्याची शक्‍यता असते.
  • या पद्धतीत प्रत्येक वेळी गरम पाणी बाहेर सोडून दुसऱ्या कायलीच्या वेळी थंड पाणी टाकावे लागते. परिणामी वेळ आणि इंधन मोठ्या प्रमाणात वाया जातो.

संपर्क : डॉ. जितेंद्र कदम, ९८२२४४९७८९
(काढणीपश्‍चात व्यवस्थापन पदव्युत्तर संस्था,रोहा, जि. रायगड)


फोटो गॅलरी

इतर कृषिपूरक
कृषी पर्यटन ः आव्हानात्मक पूरक व्यवसायवसंताच्या मनातील कृषी पर्यटनाच्या विचाराला...
ऋतुमानानुसार म्हशीतील प्रजनन व्यवस्थापनअधिक दूध उत्पादनाकरिता म्हशीमधील प्रजनन सक्षम...
जैवपुंज निर्मितीसाठी विविध कार्बन स्रोतपाण्याचे तापमान, सामू, विरघळलेला प्राणवायू...
जनावरांच्या आहारामध्ये पोषकद्रव्ये...दुधाळ जनावरांच्या शरीराची प्रसूतिदरम्यान झालेली...
मेंढ्यांची संवाद साधण्याची पद्धतमेंढ्यांचे आवाज हे खूप वेगवेगळ्या प्रकारचे असतात...
मत्स्यशेतीसाठी पाण्याची गुणवत्ता...मत्स्यशेती यशस्वी होण्यासाठी मत्स्य टाक्यांची...
वयानुसार पुरवा कोंबड्यांना संतुलित खाद्यकुक्कुटपालनामध्ये एकूण खर्चाच्या जवळ जवळ ६० ते ७०...
फळबागेला दिली शेळीपालनाची जोडअजगणी (ता. मालवण, जि. सिंधुदुर्ग) येथील जगदीश...
जनावरांतील गोचीड तापगोचीड कान, पंजा, उदर, बारीक व नाजूक त्वचा तसेच...
जाणून घ्या ग्राहक संरक्षण अधिनियम, १९८६ग्राहकांच्या तक्रारींचे त्वरित निवारण करण्यासाठी...
शेळ्यांना द्या समतोल आहार शेळीच्या प्रजननक्षमता वाढीस आहाराचे...
मेंढीपालनाचे वार्षिक वेळापत्रकगाभण मेंढ्यांकडे विशेष लक्ष द्यावे. नवजात...
असे करा जनावरांतील पोटफुगीला प्रतिबंधसर्वच मोसमामध्ये चांगल्या प्रतीचा चारा मिळेल अशी...
व्यवस्थापनाला मार्केटिंगची जोड देत...पॅालिहाउसमधील फूलशेतीसाठी एकेकाळी प्रसिद्ध असलेले...
आरोग्यदायी शेळीचे दूधशेळीच्या दुधाचे नियमित सेवन केल्याने आतड्यांवरील...
बहुगुणी कडुनिंबविविध प्रकारचे त्वचारोग जसे की, त्वचेवर खाज, पुरळ...
..अशी ओळखा दुधातील भेसळवाढत्या महागाईमुळे अनेकदा अन्नपदार्थांमध्ये भेसळ...
संगोपनगृहातील रेशीम कीटकांची काळजीसध्या थंडीमध्ये वाढ होत असून, विविध अवस्थेतील...
मत्स्यपालन : तंत्र बायोफ्लॉक उत्पादनाचे...फ्लॉकची इष्टतम पातळी ही संवर्धनयोग्य माश्यांच्या...
थंडीमध्ये जपा जनावरांचे आरोग्य वातावरणातील अनपेक्षित बदल जनावरांच्या आरोग्यास...