Agriculture news in marathi Propolis, Royal Jelly from Beekeeping | Agrowon

मधमाशीपालनातून मिळवा प्रोपोलिस, रॉयल जेली

डॉ.भास्कर गायकवाड
सोमवार, 3 ऑगस्ट 2020

जखमा लवकर बऱ्या करण्यासाठी प्रोपोलिसपासून बनविलेल्या औषधांचा चांगला फायदा होतो. रॉयल जेलीमध्ये जीवनसत्त्व बी-५, बी-६, अ‍ॅमिनो अ‍ॅसिड तसेच मोठ्या प्रमाणात शारीरिक क्षमता वाढविणारे घटक असतात.

प्रोपोलिस मानवी आरोग्यासाठी अतिशय उपयुक्त आहेत. प्रोपोलिसमध्ये प्रतिजैविकांचे प्रमाण भरपूर प्रमाणात असते. जखमा लवकर बऱ्या करण्यासाठी प्रोपोलिसपासून बनविलेल्या औषधांचा चांगला फायदा होतो. रॉयल जेलीमध्ये जीवनसत्त्व बी-५, बी-६, अ‍ॅमिनो अ‍ॅसिड तसेच मोठ्या प्रमाणात शारीरिक क्षमता वाढविणारे घटक असतात. यामुळे शरीरातील पेशींचा नाश होत नाही. त्यांची वाढ चांगली होते, स्नायू बळकट होतात.

प्रोपोलिस 

  • नैसर्गिक संकटापासून मधमाश्यांचे संरक्षण करण्यासाठी मिळालेले वरदान म्हणजेच प्रोपोलिस. मधमाश्या झाडांपासून चिकट पदार्थ घेऊन त्याबरोबर परागकण तसेच शरीरातील इतर द्रव्यांचे मिश्रण तयार करून डिंकासारखा चिकट पदार्थ तयार करते. या पदार्थाचा वापर मधमाशी अनेक कामांसाठी करते.
  • निसर्गातील बदल उदा. थंडी, पाऊस यांपासून बचाव करण्यासाठी प्रोपोलिसचा वापर केला जातो. तसेच शत्रुकिडींना दूर ठेवण्यासाठीही प्रोपोलिसचा वापर होतो. 
  • यामध्ये ३६० पेक्षा जास्त उपयुक्त घटक आढळून येतात. ते मानवी आरोग्यासाठी अतिशय उपयुक्त आहेत. प्रोपोलिसमध्ये प्रतिजैविकांचे प्रमाण भरपूर प्रमाणात असते. या सर्व गुणधर्मांमुळे मानवी आरोग्यामध्ये प्रोपोलिस महत्त्वाचे आहे. 
  • शरीरावरच्या विविध प्रकारच्या जखमा लवकर बऱ्या करण्यासाठी प्रोपोलिसपासून बनविलेल्या औषधांचा चांगला फायदा होतो.

रॉयल जेली 

  • रॉयल म्हणजे उच्च दर्जाची जेली. मधमाशी पालनातील सर्वांत महागडा पदार्थ. मधमाश्यांच्या अंड्यातून आलेल्या पिल्लांना सुरुवातीच्या दोन-तीन दिवस रॉयल जेली खाऊ घालते. त्यानंतर त्यांना मध आणि परागकणांपासून तयार केलेले खाद्य खाऊ घातले जाते. 
  • मधमाश्यांच्या वसाहतीमध्ये फक्त राणी माशीलाच जन्मल्यापासून ते मरेपर्यंत रॉयल जेली खाऊ घातली जाते. कामकरी तसेच नर मधमाशी  चार-पाच महिने जगू शकतात. परंतु राणी माशी दोन-तीन वर्षे जगू शकते. 
  • राणी माशी दररोज ५०० ते १००० अंडी घालते. तसेच या अंड्यांना फलित करणे दररोजचे हे काम न चुकता तिला दोन-तीन वर्षे करावे लागते. मधमाश्यांची संख्या वाढविण्याचे काम एकाच राणी माशीला करावे लागते. एवढी कार्यक्षमता टिकविण्यासाठी निसर्गाने खास पदार्थ तयार केला तो म्हणजे रॉयल जेली. 
  • कामकरी माश्या आपल्या शरीरामध्ये मध घेऊन त्यामध्ये त्यांच्या शरीरात असलेल्या विशिष्ट ग्रंथींमधील स्राव मिसळून त्यापासून रॉयल जेली तयार होते. रॉयल जेलीमध्ये जीवनसत्त्व बी-५, बी-६, अ‍ॅमिनो अ‍ॅसिड तसेच शारीरिक क्षमता वाढविणारे घटक असतात. यामुळे शरीरातील पेशींचा नाश होत नाही. त्यांची वाढ चांगली होते, स्नायू बळकट होतात तसेच शारीरिक कार्यक्षमता वाढवितात. आज अनेक देशांमध्ये मधमाश्यांपासून रॉयल जेली उत्पादनात भर दिला जात आहे. 

बी व्हेनम

  • मधमाशीच्या डंखामध्ये (माशी चावल्यानंतर शरीरात दिसत असलेला काटा आणि त्यावरची छोटीशी पिशवी) विष असते. मधमाशीने एकदा डंख मारला की तिचे मरण पक्के असते.  त्यामुळे ती विनाकारण डंख मारत नाही. 
  • मधमाशीच्या पोटाच्या पाठीमागे विषाची छोटी पिशवी असते. त्याला काटा जोडलेला असतो. डंख मारल्यानंतर यातून विष बाहेर येते. हे विष रंगहीन असून प्रथिनांचे प्रमाण जास्त असते. 
  • मधमाश्यांपासून हे विष काढून त्यापासून विविध आजारांवर औषध निर्मिती तसेच सौंदर्यप्रसाधने तयार करण्यासाठी वापर होतो. बी थेरपीमध्ये मधमाश्यांकडून शरीराच्या ठरावीक भागावर डंख मारून विविध आजारांवर उपचार केले जातात. अर्थात बी व्हेनमचा वापर डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच केला जातो.

संपर्क- डॉ. भास्कर गायकवाड, ९८२२५१९२६०
( लेखक शेतीतज्ज्ञ आहेत)


इतर कृषिपूरक
जनावरांतील फऱ्या आजाराचे नियंत्रणफऱ्या हा गायी आणि म्हशींचा तीव्र, ज्वर सूचक...
शेळ्या-मेंढ्यामधील मावा आजारमावा हा विषाणूपासून होणारा संसर्गजन्य आजार आहे....
रेशीम शेतीने दिली आर्थिक साथपांगरा शिंदे (ता.वसमत,जि.हिंगोली) येथील प्रयोगशील...
रेबीजकडे नको दुर्लक्ष...कुत्र्यांच्या चाव्यामुळे रेबीज आजाराचा प्रसार...
घटसर्पावर नियंत्रण, वाढवी दुग्ध उत्पादनघटसर्प आजार अतितीव्र आणि अत्यंत घातक आहे. बऱ्याच...
संगोपन शेळ्यांच्या स्थानिक जातींचेस्थानिक जाती नैसर्गिक निवडपद्धतीतून निर्माण...
शेतकऱ्यांना उभारी देणारी संत ज्ञानेश्‍...किनखेडा (ता.रिसोड,जि.वाशीम) येथील प्रगतशील शेतकरी...
व्यवस्थापन म्हशींच्या माजाचेदुग्ध व्यवसाय किफायतशीर होण्यासाठी म्हशीने दर १३...
सुधारीत पद्धतीने लाव्ही पक्षीपालनजपानी लाव्ही पक्षांची खाद्याची गरज फार कमी असते....
जनावरांची रक्त तपासणी महत्त्वाची...आजार करणारे रोगजंतू जनावरांच्या शरीरामधील आंतरिक...
गोठ्यातील माश्यांचे एकात्मिक व्यवस्थापनगोठ्यात होणाऱ्या अस्वच्छतेमुळे कीटकवर्गीय...
जनावरांतील परोपजिवींचे नियंत्रण...सध्याच्या काळातील परोपजिवींच्या प्रादुर्भावामुळे...
पावसाळ्यातील जनावरांचे व्यवस्थापनपावसाळ्यात मोठ्या प्रमाणात आर्द्रता वाढते आणि अशा...
दुधाळ जनावरांच्या आहारात कॅल्शिअम...जनावरांच्या खाद्यामध्ये विकसित होणारी बुरशी तसेच...
प्रसुती दरम्यान जनावरांची काळजीगाभण जनावरांना शेवटचे तीन आठवडे रानात तसेच डोंगर...
गाई, म्हशीमधील प्रजनन व्यवस्थापनकालवडी साधारण १२ ते १८ महिने आणि वगारी २४ ते ३६...
स्वीकारा फक्त दुग्धसमृद्धी रेतमात्राभरपूर उत्पादक पिढी देणाऱ्या रेतमात्रेचा वापर...
मजुरांशिवाय कुटुंब झाले दुग्धव्यवसायात...पुणे जिल्ह्याच्या मुळशी तालुक्यालगत शहरीकरण वाढले...
बाजारपेठेत वाढतेय ‘चीज'ला मागणीआपल्या देशामध्ये प्रामुख्याने प्रक्रियायुक्त चीज...
लंम्पी स्कीन डिसीज आजाराचे नियंत्रणलंम्पी स्कीन डिसीज हा प्रामुख्याने गाई, बैल,...