Agriculture news in Marathi Purchasing confusion in the dairy industry persists | Agrowon

डेअरी उद्योगातील खरेदीदराचा गोंधळ कायम

टीम अॅग्रोवन
सोमवार, 6 डिसेंबर 2021

स्पर्धेच्या गोंधळात नफा निश्‍चित न केल्यास दूध खरेदीदरांमधील चढ-उतार यापुढेही चालू राहतील, असा इशारा राज्य शासनाच्या दुग्धविकास सल्लागार समितीचे सदस्य प्रकाश कुतवळ यांनी दिला आहे

पुणे ः राज्यातील दुधाच्या बाजारपेठेत विक्रीविषयक नफ्याचा (सेलिंग मार्जिन) मुद्दा शासनाने लटकत ठेवलेला आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांकडील दुधाचे खरेदीदर सतत अनियंत्रित असतात. स्पर्धेच्या गोंधळात नफा निश्‍चित न केल्यास दूध खरेदीदरांमधील चढ-उतार यापुढेही चालू राहतील, असा इशारा राज्य शासनाच्या दुग्धविकास सल्लागार समितीचे सदस्य प्रकाश कुतवळ यांनी दिला आहे. 

राज्यात सध्या खासगी प्रकल्पांकडून गाय दुधाला प्रतिलिटर २६ रुपये दर दिला जात आहे. मात्र सहकारी दूध प्रकल्पांचा दर शासनाने आधी घोषित केल्यानुसार २५ रुपये आहे. दुधाचे दर यापुढेही वाढते राहतील, असे सांगितले जात आहे. शेतकऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, दुधाला किमान ३० रुपये दर सध्या द्यायला हवा होता. मात्र खासगी व सहकारी अशा दोन्ही दूध प्रकल्पांकडून अडवणूक केली जात आहे. याबाबत श्री. कुतवळ यांनी काही अभ्यासपूर्ण मते मांडली. ‘‘दुधाच्या खरेदी व विक्रीबाबत शेतकऱ्यांना पूरक ठरणारे निर्णय घेण्यास भाग पाडायचे असल्यास सहकार व खासगी दूध क्षेत्राला एकाच नियमावलीत आणावे लागेल. 

दुधाच्या खरेदीबाबत शेतकऱ्यांना एक भाव देण्याबाबत कायदा करण्यात आपण अपयशी ठरलो आहोत. सहकारी दूध संघांना यापूर्वी प्रतिलिटर २५ रुपये खरेदीभाव देण्याचे बंधन होते. मात्र खासगी दूध प्रकल्प २२ रुपयांपर्यंत कमी दर देत होते. त्यामुळे सहकार प्रकल्पांना भरपूर दूध मिळत होते. आता खासगी प्रकल्पांनी भाव प्रतिलिटर २६ केलेला असल्याने सहकारी प्रकल्पांचा पुरवठा घटलेला आहे, असे कुतवळ यांनी निदर्शनास आणून दिले.’’ 

खासगी व सहकारी दूध प्रकल्पांमध्ये एकवाक्यता नाही. याचे कारण दोघांना सूत्रबद्ध करणारी नियमावली नाही. खासगी प्रकल्पांचे असे आहे, की दूध भुकटीचे बाजार वाढताच या प्रकल्पांना जादा दूध खरेदी हवी असते. मात्र भुकटी व लोण्याचे भाव कोसळताच खासगी खरेदी घटते. दुसरी बाब अशी, समजा प्रतिलिटर १५ रुपये नफा एखाद्या खासगी प्रकल्पाला हवा असल्यास नफ्याची रक्कम कायम ठेवून शेतकऱ्यांना दुधाचे दर वाढवून किंवा कमी केले जातात. त्यामुळे दरामध्ये अनियमितता कायम राहणार आहे. ही अनिश्‍चितता दूर करण्यासाठी सहकाराप्रमाणेच खासगी प्रकल्पांनाही दर बांधून देण्याची भूमिका घ्यावी लागेल. बांधून दिलेल्या दराच्या खाली जाऊन दूध खरेदी करता येणार नाही, असे बंधन खासगी प्रकल्पांवर टाकणारा कायदा सरकारकडून करावा लागेल, अशी सूचना कुतवळ यांनी केली आहे.

श्रम, वाण नव्हे; तर खरेदीदर ठरतो महत्त्वाचा 
शेतकऱ्यांना दुधाचा खरेदीदर जास्त दिला तरच दुधाळ जनावरांना खर्चिक व गुणवत्तापूर्ण पशुखाद्य देण्याकडे त्यांचा कल असतो. मात्र दर कमी मिळत असल्यास या खर्चाला कात्री लावण्याचे धोरण दूध उत्पादक ठेवतात. तसे करणे अपरिहार्य आहे. म्हणजेच कितीही जातिवंत गाय असली, तरी दुधाला भाव मिळत नसल्यास या गाईची उपयुक्तता घटते. कारण भाव नसल्यास दूध कमी करण्याकडे उत्पादकाचा कल असतो. याचाच अर्थ शेतकऱ्यांचे श्रम किंवा दुधाळ जनावराचे वाण यापेक्षाही आता दुधाचा खरेदीदर हाच दुधाचे उत्पादन वाढविणारा किंवा घटविणारा प्रमुख मुद्दा बनला आहे, असे श्री. कुतवळ यांनी स्पष्ट केले.


इतर अॅग्रो विशेष
Weather Alert : थंडीची लाट 'या'...देशातल्या वायव्य भागात थंडी अजून दोन ते तीन दिवस...
भारताच्या गहू निर्यातीची घोडदौड वेगात दक्षिण आशिया आणि दक्षिण पूर्व आशियातील वाढत्या...
Top 5 News: वऱ्हाडात तुरीची आवक वाढली1. देशातल्या वायव्य भागात थंडी अजून दोन ते तीन...
ज्वारीच्या राखणीसाठी कणसाला संरक्षण नेवासे, जि. नगर : रब्बी हंगामातील ज्वारी आता...
मध्य प्रदेशात जैविक नियंत्रकाद्वारे जल...पाण्याचे स्रोत आणि जलाशयांमध्ये वेगाने वाढणाऱ्या...
उत्तर महाराष्ट्राला थंडीचा विळखा पुणे : उत्तर भारतातील गोठविणाऱ्या शीत वाऱ्यांमुळे...
राज्यातील ५१ अधिकारी, कर्मचाऱ्यांना...मुंबई : केंद्रीय गृहमंत्रालयाने प्रजासत्ताक...
‘सीडी रेशो’ घसरलेल्या  जिल्ह्यांमध्ये...पुणे ः कर्जवाटप व ठेवीचे गुणोत्तर (सीडी रेशो)...
खराब झालेल्या सोलर  पॅनेलची नुकसान...गडचिरोली : धानोरा तालुक्यातील गिरोला येथील सुरेश...
रब्बी हंगामात ज्वारी घटली; हरभऱ्याची...पुणे : राज्यात रब्बीच्या ९८ टक्के पेरा पूर्ण झाला...
डिजिटल सात-बारा प्रकल्पातून जगताप यांची...पुणेः देशात चर्चित ठरलेल्या डिजिटल सात-बारा...
बाजारपेठेत नव्या बेदाण्याची प्रतीक्षा सांगली ः गेल्या दोन महिन्यांपासून बेदाण्याला...
ऊसतोडणी रखडल्याने वैभववाडी, उंबर्डेत...सिंधुदुर्गनगरी ः वैभववाडी तालुक्यातील नादुरूस्त...
साताऱ्यात कृषिपंपांची वीज तोडणीचा धडाकासातारा : गेल्या १५ दिवसांपासून ग्रामीण भागात...
विविध वाण, तंत्रवापरातून दर्जेदार...वढोदा (ता.चोपडा, जि.जळगाव) येथील संदीप पाटील...
राज्यात थंडीची लाट पसरणार :...पुणे : पाकिस्तान मार्गे देशाच्या पश्चिम...
गरीब कुटुंबांच्या उत्पन्नात ५३...आर्थिक उदारीकरणानंतर (Economic liberalization)...
आंबा, काजू हंगाम उशिरा सुरू होण्याचा...  वृत्तसेवा - गेल्या आठवड्याच्या शेवटी...
खाद्यतेलातील तेजीचा  सोयाबीनला लाभ...पुणेः देशात पामतेलाची उपलब्धता कमी असल्याने...
तापमानात घट; द्राक्ष मण्यांना तडे नाशिक : रविवारी (ता.२३) रोजी सकाळपासूनच धुके आणि...