Agriculture news in Marathi Question mark on orange blossom feet | Agrowon

संत्र्याच्या आंबिया बहर फुटीवर प्रश्‍नचिन्ह

विनोद इंगोले
शुक्रवार, 14 जानेवारी 2022

संत्र्याचा आंबिया बहर फुटण्याकरिता दमट वातावरणाची गरज राहते. मात्र गेल्या आठवडाभरापासून तापमान कमी होत गारवा निर्माण झाल्याने आंबिया बहर फुटीबाबत प्रश्‍नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

नागपूर : संत्र्याचा आंबिया बहर फुटण्याकरिता दमट वातावरणाची गरज राहते. मात्र गेल्या आठवडाभरापासून तापमान कमी होत गारवा निर्माण झाल्याने आंबिया बहर फुटीबाबत प्रश्‍नचिन्ह निर्माण झाले आहे. यामुळे संत्र्यांची राज्याची पाच लाख टनांची उत्पादकता तब्बल दोन लाख टनांनी कमी होण्याची शक्‍यता वर्तविली जात आहे. चारशे कोटी रुपयांपेक्षा अधिकचे नुकसान यामुळे होण्याची भीती असल्याने संत्रा उत्पादक हवालदिल झाले आहेत.

वातावरणात सातत्याने होणाऱ्या बदलामुळे संत्रा उत्पादक जेरीस आले आहेत. राज्यात सुमारे दीड लाख हेक्टरवर एकूण संत्रा लागवड आहे. त्यातील सर्वाधिक १ लाख हेक्‍टर क्षेत्र अमरावती जिल्ह्यातील वरुड व मोर्शी या दोन तालुक्यांतच आहे. २५ हजार हेक्टर संत्रा लागवड ही नागपूर जिल्ह्यात असल्याचे शासकीय आकडेवारी सांगते. आंबिया व मृग हे दोन बहर संत्रा उत्पादक घेतात. परंतु गेल्या काही वर्षांत वातावरणात सातत्याने बदल होत असल्याने बहराचे नियोजन करणे शेतकऱ्यांसाठी अडचणीचे ठरत आहे. बाग ताणावर सोडल्यानंतर दमट वातावरण व जानेवारीतील तापमानात होणारी वाढ हे फुलधारणेसाठी पोषक राहते. परंतु या वर्षी २८ डिसेंबरला पहिला पाऊस झाला. 

तब्बल चार तास पावसाची नोंद संत्रापट्ट्यात झाली. पुन्हा बारा दिवसांच्या खंडानंतर पाऊस, गारपीट झाल्याने संत्रा बागायतदारांचे पूर्ण  नियोजन कोलमडले आहे. आंबिया बहर घेण्यासाठी बाग १ डिसेंबरपासून ताणावर सोडली जाते. त्यानंतर दहा ते पंधरा जानेवारीपासून बागेला पाणी दिले जाते. जानेवारी अखेर ते फेब्रुवारीच्या पहिल्या आठवड्यात फुलधारणेला सुरुवात होते. या दरम्यान १४ जानेवारीपासून तापमानात होणारी वाढ फुटीला पोषक ठरते. परंतु आता थंडीमुळे हे सारे चक्र प्रभावित झाले आहे. विदर्भात संत्रा लागवडीखालील सर्वाधिक क्षेत्र आहे. ६० टक्के बागायतदार आंबिया बहर घेतात. ज्यांच्याकडे पाण्याची सोय आहे असे सर्व शेतकरी हा बहर घेतात. यात फळधारणेची शक्यता अधिक राहते. मृग बहर घेणाऱ्या शेतकऱ्यांची संख्या कमी आहे. त्यामध्ये फळधारणेबाबत मोठी अनिश्‍चितता राहते. गेल्या काही वर्षांपासून वातावरणातील बदलाचे विपरीत परिणाम संत्रापट्ट्यात अनुभवले जात आहेत. केंद्रीय लिंबूवर्गीय संशोधन संस्था आणि कृषी विद्यापीठ या दोन्ही संस्थांनी हा प्रकार गांभीर्याने घेतला नाही. परिणामी, संत्रा उत्पादक अस्वस्थ आहे. त्याचा फटका बसत यंदाच्या हंगामात आंबिया बहराची उत्पादकता २ लाख टनांनी कमी होईल, अशी स्थिती आहे, असे नागपूर जिल्ह्यातील काटोल येथील संत्रा उत्पादक मनोज जवंजाळ यांनी सांगितले. 

महाऑरेंजचे कार्यकारी संचालक श्रीधर ठाकरे म्हणाले की, डिसेंबर महिन्यात बाग ताणावर सोडली जाते. सद्यःस्थितीत वातावरणातील मोठ्या बदलाचे आव्हान आंबिया बहर घेणाऱ्या शेतकऱ्यांसमोर निर्माण झाले आहे. या पार्श्‍वभूमीवर कृषी  विद्यापीठ तसेच केंद्रीय लिंबूवर्गीय संशोधन संस्थेने उपाययोजनांची शिफारस करणे अपेक्षित आहे. ताण मध्येच तुटल्याने आंबिया बहर घेण्यासाठी काय करावे, यासंदर्भात उपाययोजना सांगितल्या पाहिजे. याविषयी आम्ही दोन्ही संस्थांना पत्रदेखील लिहिणार आहोत. परंतु त्यापूर्वीच आपली जबाबदारी ओळखत दोन्ही संस्थांनी शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन करणे गरजेचे आहे. दीड लाख टनापेक्षा अधिक उत्पादकता प्रभावित होईल, असे वाटते.

डिसेंबरमध्ये बाग ताणावर सोडल्यानंतर जानेवारीमध्ये पाणी देण्याची पद्धत आहे. त्यामुळे उत्पादनावर विशेष परिणाम होण्याची शक्यता वाटत नाही. तरीसुद्धा सूर्यप्रकाश व इतर कारणांमुळे सिस्टीम ब्रेक झाली आहे. त्याचा परिणाम किती होतो हे सांगणे तूर्तास कठीण आहे. 
- डॉ. दिलीपकुमार घोष, संचालक, 
केंद्रीय लिंबूवर्गीय संशोधन संस्था, नागपूर
 


इतर अॅग्रो विशेष
उन्हाचा चटका वाढला, गारठा ओसरला पुणे : राज्यात उन्हाचा चटका वाढू लागला असल्याने...
साखर कारखान्यांच्या माल तारण  कर्जावरील...कोल्हापूर : साखर कारखान्यांच्या माल तारण...
खते मुबलक; पण किंमत जादा पुणे : राज्यात रब्बी हंगामात रासायनिक खतांची...
ज्येष्ठ विचारवंत डॉ. एन. डी. पाटील...कोल्हापूर ः ज्येष्ठ पुरोगामी विचारवंत, माजी...
सोयापेंडीच्या मागणीमुळे सोयाबीनचे दर...पुणे ः बाजारात सध्या सोयाबीन दर एका भावपातळीवर...
कांदाच बनला टुमदार बंगल्याची ओळख नाशिक ः  या नभाने या भुईला दान...
कापूस आयात शुल्क  रद्दच्या विषयावरील...जळगाव ः कापसावरील आयात शुल्क रद्द करण्यासह वायदा...
नाशिकच्या स्टार्टअपचा राष्ट्रीय पातळीवर...नाशिक : केंद्रीय वाणिज्य आणि उद्योगमंत्री पीयूष...
तूर विक्रीसाठी शेतकऱ्यांची  खुल्या...अमरावती : सोयाबीन व कापसानंतर खरीप हंगामातील...
शास्त्रीय उपकरणांद्वारे शेतीचे अचूक...कालच्या भागात आपण राहुल रसाळ यांच्या शेतीपद्धतीची...
कशी केली जाणार आहे शेतीमध्ये...शेतीत मूल्यवृध्दीसाठी शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत...
जनावरांचे उत्पादन कसे वाढेल?दुग्ध व्यवसाय फायदेशीर होण्यासाठी जनावरांची...
मध्यप्रदेश सरकारची शेतकऱ्यांना प्रति...वृत्तसेवा - मध्य प्रदेश सरकारने मुख्यमंत्री...
गहू तांदूळ, कारळासह ओट्सच्या नव्या जाती...वृत्तसेवा - मध्य प्रदेशातील जबलपूर येथील राज्य...
इतर क्षेत्रांच्या तुलनेत कृषी...यंदाच्या आर्थिक वर्षात कृषी क्षेत्राने इतर...
गायीचे मायांग तिरके का होते?गाय किंवा म्हैस माजावर आल्यानंतर सोट टाकण्याचे...
महाविकास आघाडी सरकाचा निर्णय...महाविकास आघाडी सरकारने भुमी अधिग्रहण कायद्याला (...
युवा शेतकऱ्याचे अभ्यासपूर्ण प्रिसिजन...शेतीतील विज्ञानाचा अभ्यास, विविध देशांतील...
जातिवंत पैदाशीसह आदर्श गोठा व्यवस्थापनमाणकापूर (जि. बेळगाव, कर्नाटक) येथील प्रफुल्ल व...
खतांचे वाढीव दर कमी करा मुंबई : अनुदान मिळणाऱ्या खत पुरवठादारांनी...