agriculture news in Marathi, single drop of water not gone out of farm, Maharashtra | Agrowon

शेताबाहेर नाही गेला पावसाचा एकही थेंब...! सुभाष शर्मांच्या प्रयोगाने ओलाव्यात वाढ (video सुद्धा)

टीम अॅग्रोवन
रविवार, 30 जून 2019

पुणे: यवतमाळ येथील नैसर्गिक शेती पध्दतीतील प्रयोगशील शेतकरी सुभाष शर्मा यांनी सरी वरंबा पध्दती व बांधबंधिस्तीद्वारे मूलस्थानी जलसंधारणाचा प्रयोग यंदाही आपल्याही शेतात केला आहे. त्याद्वारे पावसाच्या पाण्याचा एक थेंबही शिवाराबाहेर न गेल्याचे शर्मा सांगतात. अनेक वर्षांपासून ते राबवित असलेल्या या पध्दतीमुळे जमिनीत दीर्घकाळ ओलावा टिकून राहण्यासह मातीत जीवाणूंची संख्या वाढतेच. शिवाय पीक उत्पादनातही वाढ होते असेही शर्मा यांचे म्हणणे आहे. 

पुणे: यवतमाळ येथील नैसर्गिक शेती पध्दतीतील प्रयोगशील शेतकरी सुभाष शर्मा यांनी सरी वरंबा पध्दती व बांधबंधिस्तीद्वारे मूलस्थानी जलसंधारणाचा प्रयोग यंदाही आपल्याही शेतात केला आहे. त्याद्वारे पावसाच्या पाण्याचा एक थेंबही शिवाराबाहेर न गेल्याचे शर्मा सांगतात. अनेक वर्षांपासून ते राबवित असलेल्या या पध्दतीमुळे जमिनीत दीर्घकाळ ओलावा टिकून राहण्यासह मातीत जीवाणूंची संख्या वाढतेच. शिवाय पीक उत्पादनातही वाढ होते असेही शर्मा यांचे म्हणणे आहे. 

 यवतमाळ शहरापासून चार किलोमीटर अंतरावर आपल्या मित्राच्या शेतीत सुभाष शर्मा यांचे शेतीचे विविध प्रयोग सुरू आहेत. यवतमाळपासून सुमारे २० किलोमीटरवर तिवसा येथेही शर्मा यांची १० एकर शेती आहे. त्याच ठिकाणी सात एकर शेतीही त्यांनी भाडेतत्त्वावर घेतली आहे. शंभर टक्के नैसर्गिक पध्दतीने शेती, नैसर्गिक स्रोतांचे संवर्धन, जमिनीची सुपीकता टिकवणे, बहुविध पीकपध्दती, पाणीसंवर्धनाचे प्रयोग अशा विविध वैशिष्ट्यांनी त्यांची शेती नटली आहे. 

बांधबंदिस्तीने शेतातले पाणी शेतातच जिरले.. पहा  video

केवळ पीक उत्पादन नव्हे 
पाण्याचे उत्पादनही महत्त्वाचे

दरवर्षी कोणत्या ना कोणत्या प्रयोगात व्यस्त असलेल्या शर्मा यांनी यंदाही पाणी व माती संवर्धनाचा प्रयोग केला आहे. त्याविषयी ते म्हणाले, की यंदा राज्यात सर्वत्र दुष्काळाची स्थिती गंभीर होती. पाऊस खूप लांबला. त्यामुळे शेतकरी चिंतेत होते. त्याला मी देखील अपवाद नव्हतो. मात्र पाऊस सुरू झाला की त्याचं १०० टक्के पाणी शेतात थांबविण्यासाठी सर्व उपायोजना मी आधीच करून ठेवतो. पावसाचे पाणी थांबविण्यासाठी चार तंत्रांचा वापर मी करतो. शेती नैसर्गिक करणे हे त्यातील पहिले तंत्र आहे. याद्वारे ३० टक्क्यांपर्यंत पावसाचे पाणी थांबते. उर्वरित ७० टक्के पाणी थांबविण्यासाठी सरी वरंबा लॉकिंग पध्दत, कंटूर फार्मिंग व फळबांगात ‘ट्रेंचिंग’ अर्थात चर खोदणे या बाबींचा वापर करतो. 

ओलावा संवर्धनासाठीचा प्रयोग 
शर्मा यांनी यंदा खरिपात सरी वरंबा पध्दतीने लागवड केली आहे. यातील एका जागी हळद, दुसऱ्या जागी तूर घेतली आहे. तुरीत जमीन सुपकेसाठी, पाणी जास्त ग्रहण करण्यासाठी व थांबविण्यासाठी हिरवळीचे खत 
घेतले आहे. सूर्याची शक्तीदेखील अधिक कार्यक्षमतेने घेता यावी असाही प्रयत्न आहे. अन्य एका जागी तूर आणि टोमॅटो असे मिश्रपीक घेतले आहे. सरी वरंबा पध्दतीत प्रत्येकी आठ फुटांवर ‘लॉकिंग’ केले आहे. त्यामुळे शेतात छोटे- छोटे खळगे तयार झाले आहेत. त्यांची खोली एक फूट आहे. पावसाचे पडणारे पाणी तिथेच थांबते. याचा दुसरा फायदा म्हणजे बियाणे वाहून जात नाही. तसेच दडपत नाही.

पाणी- मातीचे जतन
या पध्दतीमुळे पाण्याचे व मातीचे जतन होत आहे. सरी वरंबा पध्दतीमुळे वाफसा अवस्थाही राहते. नैसर्गिक शेती पध्दती असल्याने तेथे लाभदायक जिवाणूंची संख्या जास्त असते. पावसाचे साठलेले हे पाणी भूगर्भात जिरते. हा ओलावा टिकवल्यामुळे या जिवाणूंची संख्या अजून वाढते. पावसाचा आठ दिवसांचा खंड मिळाला तरी ओलावा तुटत नाही. हे सर्व फायदे या प्रयोगामुळे मिळतात. आणखी एक फायदा शर्मा सांगतात, की बियाणे वरंब्यावर लावल्याने त्याच्या वाढणाऱ्या मुळांना सकस माती मिळते. पिकाची वाढ जोमदार होते. पर्यायाने उत्पादन वाढते. 

निचरा व्यवस्था 
पहिले केलेले ‘लॉकिंग’ साधारण १५ दिवसांनी डवरणीद्वारे काढून टाकण्यात येते. त्यानंतर जो काही पाऊस येत राहिल त्याचे पाणी वाहून जाण्यासाठी बांधावर चर खोदले आहेत. चार फूट रूंद व तीन फूट खोल असे हे चर आहेत. पीक मोठे म्हणजे दीड महिन्यांचे झाले की त्याला पुन्हा याच पध्दतीने ‘लॉकिंग’ केले जाते. अशा रितीने वरंबा व नालीच्या माध्यमातून पाण्याचे संवर्धन करण्याची पध्दत शेतकऱ्यांनी वापरली तर त्यांनाही माझ्याप्रमाणेच फायदा होईल असे शर्मा सांगतात.


इतर अॅग्रो विशेष
एरियल फवारणीसाठी हवी ‘सीआयबी’ची परवानगीनागपूर ः देशात एरियल (आकाशातून) फवारणीकामी...
कणेरी मठात ३० पासून राष्ट्रीय कृषी...कोल्हापूर : कणेरी (ता. करवीर) येथील सिद्धगिरी...
शेतकरी गट, ‘एफपीओ’ची सबलीकरणाची वाट अवघडऔरंगाबाद : गटशेती सबलीकरण योजनेंतर्गत निवडलेल्या...
‘स्मार्ट’ची तयारी पूर्ण; दिल्लीत होणार...पुणे : महाराष्ट्र राज्य कृषी व्यवसाय व ग्रामीण...
कृषी विज्ञान केंद्राच्या तंत्रज्ञान...सोलापूर ः ‘‘सोलापुरातील कृषी विज्ञान केंद्राच्या...
देशात यंदा कडधान्य आयात ४६ टक्के वाढलीनवी दिल्ली: देशात यंदा कडधान्य उत्पादन...
थंडी गायब; किमान तापमानात वाढ पुणे : उत्तरेकडून येणाऱ्या थंड वाऱ्यांचे प्रवाह...
हिंगणघाट झाले कापूस व्यवहाराचे ‘हब’कापूस प्रक्रिया उद्योगाचे जाळे विस्तारले गेल्याने...
तंत्रशुद्ध व्यवस्थापनातून मधमाशीपालनात...नाशिक शहराजवळील पाथर्डी येथील गौतम डेमसे या...
पाणीवाटपावर चर्चा गरजेची : डॉ. माधवराव...अकोला  ः देशाचा विकास होताना नागरीकरणाच्या...
चिंता पुरे; हवी थेट कृती ग्रामीण कुटुंबाचे उत्पन्न वाढल्याशिवाय देशाचा...
खेड शिवापुरात केली स्ट्रॉबेरी लागवड...खेड शिवापूर (जि. पुणे) येथील मयूर कोंडे या...
राज्यात गारठा झाला कमी पुणे : राज्याच्या किमान तापमानात चढ-उतार सुरूच...
थकीत कर्जावर व्याज आकारू नये : राज्य...मुंबई ः महात्मा फुले शेतकरी कर्जमाफी...
केंद्र कांदा निर्यातबंदी, साठा मर्यादा...नवी दिल्ली ः देशात कांद्याचे उत्पादन...
शेतकरी कंपनीमुळे तयार झाले उत्पन्नाचे...पुणे जिल्ह्यातील मढ पारगाव आणि परिसरातील सात...
निर्यातदार व्हा... पण शेतकऱ्यांचा...पुणे: शेतमालाची निर्यात आता पूर्णतः ‘बिझनेस...
हरितक्रांती घडविताना सुपीकता हरवली:...अकोला : अन्नधान्य निर्मितीचे उद्दिष्ट पूर्ण...
वाइन उद्योगाला अडचणीतून मुक्त करणार ः...नाशिक : वाइन उद्योगाला मागील काही दिवसांपासून...
सत्तावीस लाख शेतकऱ्यांचे ‘आधार’ रखडलेपुणे: शेतकऱ्यांच्या आधार संलग्न बॅंक खात्यात...