agriculture news in Marathi, single drop of water not gone out of farm, Maharashtra | Agrowon

शेताबाहेर नाही गेला पावसाचा एकही थेंब...! सुभाष शर्मांच्या प्रयोगाने ओलाव्यात वाढ (video सुद्धा)

टीम अॅग्रोवन
रविवार, 30 जून 2019

पुणे: यवतमाळ येथील नैसर्गिक शेती पध्दतीतील प्रयोगशील शेतकरी सुभाष शर्मा यांनी सरी वरंबा पध्दती व बांधबंधिस्तीद्वारे मूलस्थानी जलसंधारणाचा प्रयोग यंदाही आपल्याही शेतात केला आहे. त्याद्वारे पावसाच्या पाण्याचा एक थेंबही शिवाराबाहेर न गेल्याचे शर्मा सांगतात. अनेक वर्षांपासून ते राबवित असलेल्या या पध्दतीमुळे जमिनीत दीर्घकाळ ओलावा टिकून राहण्यासह मातीत जीवाणूंची संख्या वाढतेच. शिवाय पीक उत्पादनातही वाढ होते असेही शर्मा यांचे म्हणणे आहे. 

पुणे: यवतमाळ येथील नैसर्गिक शेती पध्दतीतील प्रयोगशील शेतकरी सुभाष शर्मा यांनी सरी वरंबा पध्दती व बांधबंधिस्तीद्वारे मूलस्थानी जलसंधारणाचा प्रयोग यंदाही आपल्याही शेतात केला आहे. त्याद्वारे पावसाच्या पाण्याचा एक थेंबही शिवाराबाहेर न गेल्याचे शर्मा सांगतात. अनेक वर्षांपासून ते राबवित असलेल्या या पध्दतीमुळे जमिनीत दीर्घकाळ ओलावा टिकून राहण्यासह मातीत जीवाणूंची संख्या वाढतेच. शिवाय पीक उत्पादनातही वाढ होते असेही शर्मा यांचे म्हणणे आहे. 

 यवतमाळ शहरापासून चार किलोमीटर अंतरावर आपल्या मित्राच्या शेतीत सुभाष शर्मा यांचे शेतीचे विविध प्रयोग सुरू आहेत. यवतमाळपासून सुमारे २० किलोमीटरवर तिवसा येथेही शर्मा यांची १० एकर शेती आहे. त्याच ठिकाणी सात एकर शेतीही त्यांनी भाडेतत्त्वावर घेतली आहे. शंभर टक्के नैसर्गिक पध्दतीने शेती, नैसर्गिक स्रोतांचे संवर्धन, जमिनीची सुपीकता टिकवणे, बहुविध पीकपध्दती, पाणीसंवर्धनाचे प्रयोग अशा विविध वैशिष्ट्यांनी त्यांची शेती नटली आहे. 

बांधबंदिस्तीने शेतातले पाणी शेतातच जिरले.. पहा  video

केवळ पीक उत्पादन नव्हे 
पाण्याचे उत्पादनही महत्त्वाचे

दरवर्षी कोणत्या ना कोणत्या प्रयोगात व्यस्त असलेल्या शर्मा यांनी यंदाही पाणी व माती संवर्धनाचा प्रयोग केला आहे. त्याविषयी ते म्हणाले, की यंदा राज्यात सर्वत्र दुष्काळाची स्थिती गंभीर होती. पाऊस खूप लांबला. त्यामुळे शेतकरी चिंतेत होते. त्याला मी देखील अपवाद नव्हतो. मात्र पाऊस सुरू झाला की त्याचं १०० टक्के पाणी शेतात थांबविण्यासाठी सर्व उपायोजना मी आधीच करून ठेवतो. पावसाचे पाणी थांबविण्यासाठी चार तंत्रांचा वापर मी करतो. शेती नैसर्गिक करणे हे त्यातील पहिले तंत्र आहे. याद्वारे ३० टक्क्यांपर्यंत पावसाचे पाणी थांबते. उर्वरित ७० टक्के पाणी थांबविण्यासाठी सरी वरंबा लॉकिंग पध्दत, कंटूर फार्मिंग व फळबांगात ‘ट्रेंचिंग’ अर्थात चर खोदणे या बाबींचा वापर करतो. 

ओलावा संवर्धनासाठीचा प्रयोग 
शर्मा यांनी यंदा खरिपात सरी वरंबा पध्दतीने लागवड केली आहे. यातील एका जागी हळद, दुसऱ्या जागी तूर घेतली आहे. तुरीत जमीन सुपकेसाठी, पाणी जास्त ग्रहण करण्यासाठी व थांबविण्यासाठी हिरवळीचे खत 
घेतले आहे. सूर्याची शक्तीदेखील अधिक कार्यक्षमतेने घेता यावी असाही प्रयत्न आहे. अन्य एका जागी तूर आणि टोमॅटो असे मिश्रपीक घेतले आहे. सरी वरंबा पध्दतीत प्रत्येकी आठ फुटांवर ‘लॉकिंग’ केले आहे. त्यामुळे शेतात छोटे- छोटे खळगे तयार झाले आहेत. त्यांची खोली एक फूट आहे. पावसाचे पडणारे पाणी तिथेच थांबते. याचा दुसरा फायदा म्हणजे बियाणे वाहून जात नाही. तसेच दडपत नाही.

पाणी- मातीचे जतन
या पध्दतीमुळे पाण्याचे व मातीचे जतन होत आहे. सरी वरंबा पध्दतीमुळे वाफसा अवस्थाही राहते. नैसर्गिक शेती पध्दती असल्याने तेथे लाभदायक जिवाणूंची संख्या जास्त असते. पावसाचे साठलेले हे पाणी भूगर्भात जिरते. हा ओलावा टिकवल्यामुळे या जिवाणूंची संख्या अजून वाढते. पावसाचा आठ दिवसांचा खंड मिळाला तरी ओलावा तुटत नाही. हे सर्व फायदे या प्रयोगामुळे मिळतात. आणखी एक फायदा शर्मा सांगतात, की बियाणे वरंब्यावर लावल्याने त्याच्या वाढणाऱ्या मुळांना सकस माती मिळते. पिकाची वाढ जोमदार होते. पर्यायाने उत्पादन वाढते. 

निचरा व्यवस्था 
पहिले केलेले ‘लॉकिंग’ साधारण १५ दिवसांनी डवरणीद्वारे काढून टाकण्यात येते. त्यानंतर जो काही पाऊस येत राहिल त्याचे पाणी वाहून जाण्यासाठी बांधावर चर खोदले आहेत. चार फूट रूंद व तीन फूट खोल असे हे चर आहेत. पीक मोठे म्हणजे दीड महिन्यांचे झाले की त्याला पुन्हा याच पध्दतीने ‘लॉकिंग’ केले जाते. अशा रितीने वरंबा व नालीच्या माध्यमातून पाण्याचे संवर्धन करण्याची पध्दत शेतकऱ्यांनी वापरली तर त्यांनाही माझ्याप्रमाणेच फायदा होईल असे शर्मा सांगतात.


इतर अॅग्रो विशेष
बीजमाता राहीबाई पोपेरे करणार लोकसभा...अकोले, जि. नगर : पारंपरिक बियाण्यांची जोपासना...
ऊसतोडणीचा प्रश्‍न गंभीर नाशिक : गेल्या काही वर्षांपासून जिल्ह्यातील निफाड...
सोयाबीन विक्रमी टप्पा गाठेल कमी उत्पादन, चांगली निर्यात आणि वाढलेला वापर हे...
कृषी पंढरीतील यात्रेची उत्सुकता शिगेला माळेगाव, बारामती ः येथील कृषी पंढरीत आजपासून (ता....
‘पोकरा’ अनुदानातून अनेक घटक वगळले पुणे : नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्पातून (...
कृषी आयुक्‍त थेट बांधावर औरंगाबाद : कृषी विभागाच्या क्षेत्रीय भेट व आढावा...
ठिकठिकाणी ढगाळ वातावरण पुणे ः मागील दोन दिवसांपासून अरबी समुद्राच्या...
समविचारी शेतकऱ्यांचे राष्ट्रीय संघटन...नागपूर ः शेती प्रश्‍नांच्या सोडवणुकीसाठी...
दुष्काळी स्थितीतही द्राक्षाने दिले...सांगली जिल्ह्यातील वायफळे (ता. तासगाव) येथील...
बारामतीमध्ये उद्यापासून कृषी तंत्रज्ञान...माळेगाव, बारामती ः अॅग्रिकल्चरल डेव्हलमेंट ट्रस्ट...
कृषी अधिकारी पुन्हा सर्वोच्च न्यायालयात...पुणे ः सर्वोच्च न्यायालयाने निकाल दिल्यानंतर...
दर वाढूनही नुकसानीमुळे डाळिंब...सांगली ः देशातील मृग हंगामातील डाळिंब उत्पादन...
दुधाचा अभ्यास करा : केंद्र सरकारपुणे : गोवंशापासून मिळणाऱ्या दुधाचे फायदे आणि इतर...
दहा हजार क्विंटल ज्वारीचा झाला भुस्साअकोला  ः  जिल्ह्यात २०१५ ते २०१७...
राज्यात विविध घटनांमध्ये वर्षभरात १७८...नागपूर : राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरणाने...
‘सिल्क समग्र’ योजना सुरू ठेवण्यास...औरंगाबाद : तुती टसर रेशीम उद्योग विकासाठी...
ग्राम, शेती विकासाला ‘रोटरी’ची साथनाशिक शहरामध्ये ७५ वर्षांपासून रोटरी क्लब ऑफ...
फळबागेला प्रक्रिया उत्पादनांची जोडशेतीची आवड जोपासण्यासाठी कुटुंबाचे चांगले पाठबळ...
‘अपेडा’वरील नोंदणीत राज्याचा टक्का वाढलानागपूर ः निर्यातीला चालना मिळावी तसेच देशांतर्गत...
चिकन, अंडी खाण्यास पूर्णपणे सुरक्षित ः...पुणे ः पूर्णपणे उकडलेली अंडी आणि चिकन खाण्यासाठी...