agriculture news in marathi, State plans for Artificial Rain in drought proven area | Agrowon

राज्यात कृत्रिम पावसाची तयारी सुरू
मारुती कंदले
गुरुवार, 23 मे 2019

मुंबई : राज्यातील यंदाच्या भीषण दुष्काळाची पार्श्वभूमी आणि आगामी हंगामातही दुष्काळी विदर्भ, मराठवाड्यात अपुरा पाऊस पडेल असा अंदाज व्यक्त होत असल्याने फडणवीस सरकार दुष्काळी पट्ट्यात कृत्रिम पाऊस पाडण्याच्या विचारात आहे. राज्याच्या मदत आणि पुनर्वसन विभागाने तसा प्रस्ताव तयार करून तो वित्त विभागाच्या मान्यतेसाठी पाठवला आहे.

मुंबई : राज्यातील यंदाच्या भीषण दुष्काळाची पार्श्वभूमी आणि आगामी हंगामातही दुष्काळी विदर्भ, मराठवाड्यात अपुरा पाऊस पडेल असा अंदाज व्यक्त होत असल्याने फडणवीस सरकार दुष्काळी पट्ट्यात कृत्रिम पाऊस पाडण्याच्या विचारात आहे. राज्याच्या मदत आणि पुनर्वसन विभागाने तसा प्रस्ताव तयार करून तो वित्त विभागाच्या मान्यतेसाठी पाठवला आहे.

गेल्या वर्षी राज्यात पावसाचा मोठा खंड पडला. त्यामुळे नोव्हेंबर-डिसेंबरपासूनच राज्यात दुष्काळाची तीव्रता वाढू लागली. चालू वर्षी राज्यात १९७२ पेक्षाही मोठी दुष्काळी स्थिती असल्याचे चित्र आहे. पिण्याचे पाणी, जनावरांचा चारा याची मोठी  टंचाई आहे. शेती विशेषतः दुष्काळी भागात फळबागांच्या क्षेत्राचेही मोठे नुकसान झाले आहे. त्यातच याही वर्षी राज्यातील दुष्काळी विदर्भ, मराठवाड्यात प्रतिकूल पावसाचा अंदाज व्यक्त केला गेला.

लोकसभा निवडणुकीपाठोपाठ राज्यात लगेचच विधानसभेच्या निवडणुका होत आहेत. येत्या हंगामातही दुष्काळी स्थिती कायम राहिली तर अजूनच शेतकरी आणि नागरिकांच्या तीव्र असंतोषाला सामोरे जावे लागेल, अशी शक्यता आहे. याचे पडसाद आगामी निवडणुकीतही उमटू शकतात. त्या पार्श्वभूमीवर फडणवीस सरकारने कृत्रिम पावसाच्या प्रयोगांची तयारी सुरू केली आहे. 

राज्याच्या मदत आणि पुनर्वसन विभागाने कृत्रिम पावसाचे प्रयोग सुरू करण्यासाठी आवश्यक प्रस्ताव तयार करून तो पुढील मान्यतेसाठी वित्त विभागाला सादर केला आहे. वित्त विभागाचा हिरवा कंदील मिळताच हा प्रस्ताव राज्य मंत्रिमंडळापुढे मान्यतेसाठी ठेवला जाईल, असे मंत्रालयातील उच्चपदस्थ सूत्रांनी स्पष्ट केले. त्यानंतर टेंडर प्रक्रिया करून कंपनीची नियुक्ती केली जाईल. 

कृत्रिम पावसाच्या प्रयोगांसाठी सुमारे तीस कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित आहे. राज्यातील पावसाचा अंदाज येताच राज्य शासनाकडून कृत्रिम पाऊस पाडण्याचे निश्चित केले जाईल. त्यासाठीचे केंद्र कुठे असेल हे ठरवले जाईल. साधारण जुलै, ऑगस्टमध्ये राज्यातील दुष्काळी भागात कृत्रिम पाऊस पाडण्याचे प्रयत्न केले जातील.
राज्यात २००३ साली पहिल्यांदा कृत्रिम पावसाचे प्रयोग राबवण्यात आला होता. तत्कालीन अर्थमंत्री जयंत पाटील यांच्या पुढाकाराने कृत्रिम पावसाचा निर्णय घेण्यात आला होता. २००३ साली राज्यात झालेल्या प्रयोगाच्या वेळी ‘पायपर शाइन’ या विमानातून ढगांमध्ये पावसाची बिजे फवारण्यात आली होती. त्यानंतर २०१५ मध्येही राज्यात कृत्रिम पावसाचे प्रयोग झाले आहेत.

प्रयोगांमध्ये सातत्य हवे, तरच अपेक्षित लाभ
राज्यात कमी पाऊस पडणाऱ्या तालुक्यांची संख्या मोठी आहे. जवळजवळ एक-तृतीयांश भागावर बहुतांश वर्षी अपुराच पाऊस असतो. त्यामुळे कृत्रिम पाऊस पाडण्यासाठी दुष्काळाची वाट पाहणे योग्य नाही. चीनमध्ये चांगला पाऊस पडत असतानासुद्धा हे प्रयोग हाती घेतले जातात. या प्रयोगांमध्ये सातत्य लागते. आपल्याकडे मात्र दुष्काळ पडल्यावर जाग येते आणि बरा पाऊस झाला की प्रयोग थांबतात, मग त्याचा लाभ कसा होणार असा सवाल या क्षेत्रातील जाणकार करीत आहेत.  

इतर बातम्या
बीड, उस्मानाबादमध्ये चारा छावण्यांत ३९...उस्मानाबाद, बीड : पावसाची अवकृपा कायम...
खानदेशात शेतीकामात मजूरटंचाईजळगाव : खानदेशात जुलैमधील अखेरचे १० दिवस व...
पोल्ट्रीधारकांना सवलतीच्या दरात धान्यविटा, जि. सांगली : पोल्ट्रीधारकांना...
वनस्पतीतील कडवटपणांमागील रहस्यांचा...कडूनिंबासह अन्य अनेक वनस्पतीमधील कडवट, तीव्र...
नाशिक जिल्ह्यात पावसामुळे पूर्वहंगामी...नाशिक : संततधार सुरू असलेल्या पावसामुळे...
नांदेड जिल्ह्यात पीककर्जाचे ७३ हजारांवर...नांदेड : चालू आर्थिक वर्षाच्या (२०१९-२०) पहिल्या...
कर्जमाफीबाबत धोरण सुस्पष्ट नाही : एकनाथ...जळगाव  : शासनाने शेतकऱ्यांना कर्जमाफी दिली....
पुणे विभागात खरिपाची नऊ लाख ८० हजार...पुणे  ः पावसाअभावी खरीप पेरण्या उशिराने...
कुठे गेला कृत्रिम पाऊस ; सरकारने...बदनापूर / भोकरदन, जि. जालना ः अर्धे राज्य...
रासप ५७ जागांची मागणी करणार : महादेव...हिंगोली  : आगामी विधानसभा निवडणुकीत...
मुंबई बाजार समितीच्या निवडणुकीची ‘...पुणे  ः चटई निर्देशाकांसह कोट्यवधी...
अकोला जिल्ह्यात ‘आत्मा’चा कारभार...अकोला  ः राज्याच्या कृषी विभागात कधीकाळी...
कऱ्हाडमधील ९९ शाळांना बसला महापुराचा...कऱ्हाड, जि. सातारा  : महापुरामुळे...
गडचिरोली जिल्ह्यात अतिवृष्टीमुळे १७९७...गडचिरोली  ः या वर्षी अतिवृष्टीमुळे...
शेततळ्याच्या प्लॅस्टिकला तूर्त अनुदान...पुणे  : शेततळ्याच्या अस्तरीकरणाकरिता...
वारणा-कृष्णा नदीकाठच्या शेतजमिनी कोसळू...सांगली ः सांगली जिल्ह्यातील कृष्णा आणि वारणा...
जालना जिल्ह्यात वीस हजार शेतकऱ्यांच्या...जालना : जिल्ह्यातील १२० गावांत हवामान अनुकूल...
दर्जाहीन शिक्षण संस्थांवर कारवाई होणार...पुणे: राज्यात दर्जाहीन कृषी महाविद्यालये...
अवर्षणप्रवण, आत्महत्याग्रस्त जिल्ह्यांत...अकोला ः राज्यातील अवर्षणप्रवण क्षेत्र,...
महिनाअखेरीस पावसाला पोषक हवामानपुणे : ऑगस्ट महिन्याच्या सुरवातीला राज्यात दमदार...