agriculture news in Marathi, success story of Bamboo craft by Sangita Wade,Kolhapur | Agrowon

बांबू कलाकारीतून तयार केली ओळख

राजकुमार चौगुले
रविवार, 17 नोव्हेंबर 2019

कला पदवीधर असलेल्या सौ. संगीता दिलीप वडे यांनी नोकरीच्या मागे न लागता गेल्या बावीस वर्षांपासून बांबूच्या भेटवस्तूनिर्मितीचा स्वतंत्र व्यवसाय सुरू केला. बांबू करंडी, पेपर स्टॅंड, ट्रे, फाइल ट्रे, फुलांचा स्टॅण्ड, होडी, आकाश कंदील अशा विविध कलाकृतींना वर्षभर राज्यभरातील व्यापारी तसेच ग्राहकांच्याकडून चांगली मागणी असते.

कला पदवीधर असलेल्या सौ. संगीता दिलीप वडे यांनी नोकरीच्या मागे न लागता गेल्या बावीस वर्षांपासून बांबूच्या भेटवस्तूनिर्मितीचा स्वतंत्र व्यवसाय सुरू केला. बांबू करंडी, पेपर स्टॅंड, ट्रे, फाइल ट्रे, फुलांचा स्टॅण्ड, होडी, आकाश कंदील अशा विविध कलाकृतींना वर्षभर राज्यभरातील व्यापारी तसेच ग्राहकांच्याकडून चांगली मागणी असते.

कोल्हापूर शहरातील फुलेवाडी रिंगरोडजवळील कणेरकरनगर परिसरात सौ. संगीता दिलीप वडे राहातात. कला शाखेच्या पदवीधर असलेल्या संगीताताईंनी शिक्षणानंतर पहिले काही वर्षे खासगी ठिकाणी नोकरी केली. परंतु, येण्या जाण्याचा वेळ आणि मिळणारा पगार याचा मेळ बसत नसल्याने त्यांनी घरगुती स्तरावर व्यवसाय करण्याचे नियोजन केले. पूरक उद्योगाबाबत कुटुंबातील व्यक्तिंशी चर्चा सुरू असताना एका अनपेक्षित घटनेने त्यांच्या कारकिर्दीला दिशा मिळाली. 
   या चर्चेदरम्यान संगीताताईंच्या भावाच्या मित्राने त्यांना सहज विचारले, की  तुम्ही दोन दिवसांत बांबूच्या शंभर लहान बुट्या तयार करा, या सगळ्या बुट्या मी लगेच खरेदी करीन. संगीताताईंचे पती दिलीप वडे यांचा पारंपरिक बुरुड व्यवसाय असल्याने त्यांनी हे आव्हान स्वीकारले आणि दोन दिवसांत शंभर बांबू बुट्या तयार केल्या. शंभर बांबू बुट्यांचे त्यांना चार हजार रुपये मिळाले. या आव्हानातूनच बांबू कारागिरी व्यवसाय सुरू झाला.  

आकाश कंदील, रूखवत सेट
संगीताताईंचे पती दिलीप वडे यांचा पारंपरिक बुरुड व्यवसाय आहे. ते पूर्वी इचलकरंजी येथे रहात होते, परंतू बांबू उपलब्धता आणि जागेची अडचण असल्यामुळे बांबू विकत आणून साठवणे आणि त्यापासून पारंपरिक वस्तू तयार करणे शक्‍य होत नव्हते. यामुळे वडे कुटुंबीयांनी कोल्हापुरात भाडेतत्त्वावर घर घेऊन बांबू कारागिरी व्यवसायाला सुरवात केली. संगीताताईंनी पारंपरिक बुरूड व्यवसायात स्वतःचे कौशल्य वापरून बांबूपासून छोट्या बुट्या, फुलांच्या करंड्या, सुपली, आकाश कंदील बनविण्यास सुरवात केली. त्यांच्या प्रयत्नांना कोल्हापुरातील स्वयंसिद्धा संस्थेची चांगली साथ मिळाली. कोल्हापूर परिसरातील ग्राहकांच्याकडून कलाकृतींना मागणी वाढू लागली. आकाश कंदील वगळता इतर बहुतांशी वस्तूंना दररोजची मागणी आहे. आकाश कंदील व्यवसाय हा वर्षभरातील त्यांचा मुख्य हंगाम आहे. या काळात त्यांना बोलण्यासदेखील सवड नसते. एका हंगामात साधारणपणे बांबूपासून तयार केलेले दीड हजार आकाश कंदील त्या विकतात. गुढीपाडव्यापासून आकाश कंदीलनिर्मितीस सुरवात होते. हे काम किचकट असल्याने पुढील तीन महिने दररोज आकाश कंदिलनिर्मिती सुरू असते. गणेशोत्सवामध्ये घरगुतीस्तरावर आरास करण्यासाठी बांबूपट्टीची कमान, देऊळ यांसह ग्राहकांच्या मागणीनुसार बांबूची कलाकुसर करून देखावे तयार करून दिले जातात. अनुभवातून मिळालेली कल्पकता त्यांना व्यवसायवाढीसाठी उपयुक्त ठरली. 

सकाळी आठ वाजता घरातील दैनंदिन कामकाज आटपून संगीताताई बांबू कलाकुसरीस सुरवात करतात. बुट्या, कंदील तयार करण्यासाठी कोयत्याने विशेष पद्धतीने बांबू कापावा लागतो. त्याचे वेगवेगळ्या आकाराचे तुकडे तयार करावे लागतात. अलीकडे संगीताताईंनी यंत्राच्या सहाय्याने बांबूचे तुकडे करून विविध वस्तू बनविण्यास सुरवात केली आहे. दुपारी दोन नंतर सात वाजेपर्यंत संगीताताई विविध वस्तू बनविण्यात मग्न असतात.

ग्राहकांची पसंती
 संगीताताई सुरवातीचे काही दिवस कोल्हापूर शहरातील प्रदर्शने तसेच काही दुकानांच्या माध्यमातून बांबूच्या विविध वस्तूंची विक्री करत होत्या. काही वर्षांमध्ये बांबू वस्तूंची ग्राहकांच्याकडून मागणी वाढू लागली आणि ग्राहक थेट घरी येऊन बांबूच्या विविध वस्तू खरेदी करू लागले. गेल्या काही वर्षांपासून संपूर्ण राज्यभरातील होलसेल व्यापारी तसेच ग्राहक थेट संपर्क साधून बांबूच्या वस्तू तयार करून घेतात. यामध्ये  सूप, फुलांच्या करंड्या, शिपतारे, शिबडी, पेपर स्टॅंड, ट्रे, फाइल ट्रे, फुलांचा स्टॅण्ड, बांबू फुलांचा गुच्छ, आदी वस्तूंची मोठ्या प्रमाणात विक्री होते. लग्नसराईच्या काळात रूखवतासाठी बांबू पट्यांचे घर, जहाज, बैलगाडी, डिझाईनच्या लहान बुट्या, करंड्या, विविध वस्तूंच्या प्रतिकृतींची मागणी असते. रूखवताचा सेट सरासरी दोन- तीन हजार रुपयांत तयार होतो. संगीताताई आपली कल्पनाशक्ती वापरून फुलदाण्या, लॅंम्प शेड तयार करतात. याला चांगली मागणी आहे. 

प्रशिक्षणातून कलेचा प्रसार 
संगीताताईंचे बांबू वस्तूनिर्मितीमधील कौशल्य पाहून शासकीय विभागाबरोबर अनेक संस्था त्यांना कलाकारीचे प्रशिक्षण देण्यासाठी बोलावतात. नाबार्ड, समाजकल्याण विभाग, जिल्हा बॅंकेबरोबरच सामाजिक वनीकरणाच्या वतीने आयोजित बांबूविषयक परिसंवादाला संगीताताईंना आवर्जून प्रशिक्षण देण्यासाठी बोलावले जाते. याचबरोबरीने संगीताताई परराज्यातील प्रदर्शनात देखील सामील होतात.

कारागिरीने दिली आर्थिक स्थिरता

संगीताताईंनी बावीस वर्षांपूर्वी आर्थिकटंचाईच्या काळात कोल्हापूर शहरात भाडेतत्त्वाने घरात राहून बांबू कलाकारी व्यवसायाची सुरवात केली. या अविरत कष्टाचे फळ त्यांना मिळू लागले आहे. बांबू कलाकुसर व्यवसायाच्या जोरावर त्यांनी स्वत:चे घर घेतले. दोन्ही मुलांना त्यांनी उच्चशिक्षण दिले. विशेष म्हणजे बांबू वस्तूंच्या विक्रीतून त्यांना दररोजचा अर्थांजनाचा मार्ग सापडला आहे. बुट्या, शिबडी या वस्तूंची दररोज विक्री होतात. कोल्हापूर परिसरातील व्यापारी दररोज विविध वस्तूंच्या खरेदीसाठी येत असतात. परगावचे व्यापारी तसेच ग्राहकांना ट्रॅव्हल्समधून वस्तू पाठविल्या जातात. दररोज सरासरी एक हजार रुपयांची उलाढाल होते. यातून सरासरी ४० ते ५० टक्यांपर्यंत नफा शिल्लक रहातो. प्रत्येक वस्तूनिर्मितीमध्ये हस्तकौशल्य असते. यामुळे त्यांच्या कल्पनेनुसार डिझाईनमध्ये बदल करतात. डिझाईन बदलल्यास मोबाईलवर ग्राहकाला फोटो पाठवून मागणी नोंदवून घेतली जाते. वर्षाला सरासरी चार लाखांची उलाढाल होते. विविध वस्तूंच्या निर्मितीसाठी संगीताताईंना पती व मुलांची चांगली साथ मिळाली आहे. संगीताताईंचा मुलगा विनायक याने मेकॅनिकल शिक्षण घेतले असल्याने त्याने स्वतःच्या कल्पनेतून बांबू तुकडे करण्याच्या कामात सुलभता आणण्यासाठी बांबू कटिंग यंत्र बनविले. याचा चांगला फायदा संगीताताईंना होतो. बांबूच्या विविध वस्तूंच्या निर्मितीसाठी त्यांनी कृष्णावि बांबू मॅटिंग सप्लायर्स ही फर्म सुरू केली आहे.

विविध वस्तूंना मागणी 

  • अलीकडच्या काळात प्लॅस्टिकबंदीमुळे बांबू वस्तू खरेदी करण्याकडे ग्राहकांचा कल वाढत आहे. याचा फायदा संगीताताईंना झाला. कलाकुसरीतून त्यांनी विविध वस्तूंच्या निर्मितीत हातखंडा मिळविला आहे. वीस वर्षांपासून बांबू कारागिरीत काम करत असल्याने त्यांनी तयार केलेल्या वस्तूंना वर्षभर राज्यभरातील व्यापारी तसेच ग्राहकांच्याकडून चांगली मागणी असते. अलीकडे समारंभात भेट देण्यासाठी ग्राहक बांबू वस्तू, फुले देण्याला प्राधान्य देतात. 
  • ग्राहकांनी मागणी नोंदविल्याबरोबरीने दोन दिवसांत संगीताताई या भेटवस्तू तयार करून देतात. काही ग्राहकांनी फुलदाण्या, लॅंपशेड यांसारख्या वस्तू परदेशी नातेवाइकांना भेट दिल्या आहेत. एका राजकीय नेत्याने संगीताताईंनी बांबूपासून तयार केलेली पाच हजार पक्ष्यांची घरटी स्वत:च्या वाढदिवसाला लोकांना वाटली. विविध माध्यमातून मिळणारा ग्राहकांचा मिळणारा प्रतिसाद संगीताताईंना नवी दिशा देत आहे.

- सौ. संगीता वडे,९९२३२६९७८४


फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
भविष्यात देशी कपाशीला गतवैभव प्राप्त...परभणी: देशी कपाशीचे वाण रसशोषण करणाऱ्या किडीसाठी...
नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांसाठी २२७ कोटी...मुंबई: राज्यात जुलै ते ऑक्टोबर दरम्यान...
बेदाणा दरात वाढीचे संकेतसांगली ः दिवाळीनंतर बेदाण्याचे सौदे सुरु झाले...
पीकविमा कंपन्यांच्या नफेखोरीला चाप लावा...पुणे: कृषी विभागाच्या कामकाजाची माहिती...
द्राक्षाचे ४० वाण आयात करणार : डॉ. ए....पुणेः शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्याच्या...
सुटीच्या दिवशीही बाजार समित्या सुरू ठेवापुणे: अवकाळी पावसाने लांबलेल्या शेतमालाच्या...
विदर्भापाठोपाठ खानदेशात थंडी वाढतेयपुणे ः राज्यातील अनेक भागांत हवामान कोरडे...
पणन महासंघाकडून ९ कोटी रुपयांचे चुकारेअमरावती ः राज्यात महाराष्ट्र राज्य सहकारी कापूस...
नुकसानग्रस्तांना ५,३०० कोटींचा दुसरा...मुंबई : देवेंद्र फडणवीस यांनी दुसऱ्यांदा...
साहेब, शेतीसाठी दिवसा वीज द्या हो...अकोला  ः रब्बी हंगामात सिंचनाचे काम सुरू...
नोकरीला शेतीची जोड देत उंचावले अर्थकारणआसोदे (ता. जि. जळगाव) येथील नीलेश नारायण माळी एका...
प्रक्रिया उद्योगातून सोयाबीनचे...शहरी बाजारपेठेची गरज लक्षात घेऊन पिंपरी-चिंचवड...
शेवतींच्या फुलांनी जिंकले मन !...मांजरी, पुणे : विविधरंगी शेवंतीच्या फुलांनी...
कमी पाण्यामध्ये सीताफळाचे किफायतशीर...सिंचनासाठी पाण्याच्या कमतरतेसह प्रतिकूल...
दर्जेदार वांगी उत्पादनात मानेंचा हातखंडाकसबे डिग्रज (ता. मिरज, जि. सांगली) येथील युवा...
देशी कपाशीतील संशोधनाची शंभरीपरभणी येथील कापूस संशोधन केंद्र, मेहबूब बागची...
जैवविविधता संवर्धनासाठी सामूहिक...नाशिक: पर्यावरणाची योग्य ती काळजी न घेतल्याने...
देशी कापसाचा ब्रॅंड आवश्‍यकपरभणी ः आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत लांब धाग्याच्या...
...'या' बॅंकांचे थकले चौदा हजार कोटी...पुणे : कोरड्या दुष्काळानंतर ओला दुष्काळ आणि त्यात...
तागाच्या पिशव्यांकडे साखर कारखान्यांची...कोल्हापूर : ताग उत्पादकांना चालना देण्यासाठी...