Agriculture news in marathi success story of organic turmeric grower farmers of rayreshwar organic farming group from bhor district pune | Agrowon

‘रायरेश्‍वर ’ गटाचा; सेंद्रिय हळदीचा दर्जेदार ब्रॅंड

संदीप नवले
शनिवार, 11 जुलै 2020

नाटंबी (ता. भोर, जि. पुणे ) येथील श्री. रायरेश्वर सेंद्रिय शेती गटातील शेतकऱ्यांनी आपल्या भातशेतीला पूरक म्हणून हळदीची शेती यशस्वी केली. त्यावर प्रक्रिया करून हळद पावडरीची निर्मिती व त्यास बाजारपेठही तयार केली. त्यातून नफा वाढवला.

नाटंबी (ता. भोर, जि. पुणे ) येथील श्री. रायरेश्वर सेंद्रिय शेती गटातील शेतकऱ्यांनी आपल्या भातशेतीला पूरक म्हणून हळदीची शेती यशस्वी केली. त्यावर प्रक्रिया करून हळद पावडरीची निर्मिती व त्यास बाजारपेठही तयार केली. त्यातून नफा वाढवला. आता सेंद्रिय पद्धतीने शेती करून ग्राहकांमध्ये सेंद्रिय हळदही लोकप्रिय केली आहे.

पुणे जिल्ह्यातील भोर तालुक्यात भात हे प्रमुख पीक आहे. भाताबरोबरच नाचणी, भुईमूग, हरभरा ही पिकेही येथील शेतकरी घेतात. तालुक्यातील नाटंबी गावात श्री. रायरेश्वर शेतकरी गट २०१४-१५ मध्ये स्थापन करण्यात आला. त्यात वीस शेतकरी आहेत. पैकी सुमारे सात शेतकऱ्यांनी भातशेतीला पूरक म्हणून हळदीची शेती सुरू केली. यात नारायण धोंडीबा साळुंके, शिवाजी शंकर घाटे, रोहीद्दास खोपडे, त्यानंतर मनोज जेधे, रामचंद्र खोपडे, रणधीर जेधे, नथु मांढरे आदींचा समावेश होता. आत्मा विभागाने त्यांना तंत्रसाह्य दिले. त्यासाठी कृषी विज्ञान केंद्र, बारामती येथे अभ्यासदौराही आयोजित करण्यात आला.

हळदीचा प्रयोग
हळद पिकासाठी या भागातील वातावरण पोषक ठरले. शेतकरी एकरी चांगले उत्पादन घेऊ लागले. मात्र केवळ बाजार समितीत हळद विकण्यापेक्षा त्याची पावडर तयार केली तर नफ्यात वाढ होईल हे त्यांना उमगले. त्यानुसार शेतकऱ्यांनी नियोजनास सुरुवात केली. नारायण धोंडिंबा साळुंके यांचे त्यात प्रातिनिधिक उदाहरण देता येते. त्यांची पाच ते सहा एकर शेती आहे. त्यात गरजेनुसार अर्ध्या एकरापासून ते एक एकरांपर्यंत ते हळद घेतात. दरवर्षी जेवढी हळद विकली जाते त्यानुसारच शेतीचे क्षेत्र ठेवायचे असे त्यांचे धोरण आहे. आता गटाची नोंदणी सेंद्रिय गटांतर्गतही झाली असून गटातील सदस्यांनी सेंद्रिय हळदीचे उत्पादन घेण्यास सुरुवात केली आहे. हळद शिजविण्याचा कुकर सुमारे ६० हजार रुपयांना स्थानिक स्तरावर बनवून घेतला आहे.

हळदीवर अशी होते प्रक्रिया

  • साधारणपणे जानेवारी- फेब्रुवारी दरम्यान हळदीची काढणी केली जाते. त्यानंतर फेब्रुवारी व मार्च महिन्यात प्रक्रिया केली जाते. साफ करून शिजवणे, त्यानंतर सुकवणे व यंत्राद्वारे पॉलिशिंग केले जाते.
  • सध्या पावडर तयार करण्यासाठी मात्र या शेतकऱ्यांना वाई येथे हळद न्यावी लागते.
  • येत्या काळात त्यासाठीचे यंत्र खरेदी केले जाणार असल्याचे साळुंके यांनी सांगितले. स्थानिक भागात पावडर तयार करण्यासाठी किलोला २० ते ३० रुपये दर आहेत. हीच प्रक्रिया वाई येथे किलोला ९ ते १० रुपये दरात करून मिळते. एकाचवेळी अनेक शेतकऱ्यांची हळद असल्याने ते आर्थिक दृष्ट्य़ा परवडते.

विक्री व्यवस्था

  • गटातील शेतकऱ्यांनी बहुतांशी बाजारपेठ स्थानिक स्तरावरच मिळवली आहे. यात गावाकडील रहिवासी, पुणे येथे नोकरी करणारे गावाकडील लोक, कृषी विभाग, पंचायत समिती, शिक्षक आदी ग्राहकांचा समावेश आहे. त्याशिवाय पुणे येथील धान्य महोत्सवातही या शेतकऱ्यांचा सहभाग राहतो. या हळदीत रासायनिक घटक नसल्याची तपासणी परंपरागत कृषी विकास योजना (सेंद्रिय शेती) अंतर्गत मोफत करून देण्यात आली आहे. त्याचा फायदा विक्री करताना झाला. महोत्सवात खरेदी करण्यासाठी आलेले ग्राहक पुढे गटातील शेतकऱ्यांना संपर्क करून त्यांचे कायमस्वरूपी ग्राहक बनतात.
  • विक्री गटाच्याच नावाने केली जाते. साळुंखे यांनी आपल्या हळदीसाठी सुमारे ५०० ते ६०० ग्राहक जोडले आहेत. गटातील सर्वांची मिळून ग्राहकांची संख्या साडेतीनहजारांपर्यंत गेली आहे. गटाचे अध्यक्ष नथू नारायण मांढरे व साळुंखे यांचे गटातील अन्य सदस्यांना वेळोवेळी मार्गदर्शन मिळते.

किफायतशीर उत्पन्न

  • हळद पिकांसाठी जमीन तयार करणे, बियाणे, मशागत, लागवड करणे, खते, कीडनाशके, काढणी, शिजवणे, पॉलिश, पावडर करणे आणि पॅकिंग इथपर्यंत एकरी किमान खर्च ६५ हजार रुपयांपर्यंत येतो. साधारणपणे एकरी २५ ते ३० क्विटंलपर्यंत सुकवलेल्या हळदीचे उत्पादन मिळते. त्यापासून सुमारे ५ ते ६ क्विंटल पावडर तयार होते. पुणे भागात त्याची विक्री प्रति किलो २०० रुपये दराने तर अन्य ठिकाणी २२० रुपये दराने होते.
  • साळुंके म्हणाले की बाजारात हळद विकल्यास आम्हांला किलोला ६० ते १०० रुपये असा दर मिळाला असता. त्याऐवजी मूल्यवर्धन केल्यास किलोला १०० रुपये दर अधिक मिळतो. आमच्या हळदीचा दर्जा उत्तम असल्याने व अत्यंत खात्रीचा माल असल्याने ग्राहकांकडून त्यास चांगली मागणी असते. सध्या पीजीएस पद्धतीने सेंद्रिय प्रमाणीकरण प्रक्रिया केली आहे. सर्वांची मिळून वर्षाला सुमारे दोन टनांपर्यंत विक्री होत असल्याचे साळुंके यांनी सांगितले.

संपर्क- नारायण साळुंके, ९६२३८१७६०७


फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
बंदीची प्रक्रिया हवी  सुटसुटीत अन्...केंद्र सरकारने १८ मे रोजी २७ कीडनाशकांच्या बंदीचा...
कृषिसेवक भरतीतील गैरव्यवहारावर पांघरूण...पुणे : राज्यात २०१६ मध्ये झालेल्या कृषिसेवक भरती...
कोकण, विदर्भात मुसळधारेचा इशारा पुणे ः मध्य प्रदेश व परिसराच्या वायव्य भागात कमी...
संपूर्ण नियमनमुक्तीची अंमलबजावणी करापुणे:  सर्वच शेतमालाच्या संपूर्ण...
बाजार समिती कायद्यात बदल करण्याची मागणीपुणे: शेतमालाच्या संपूर्ण नियमनमुक्तीच्या...
भाजपच्या दूध आंदोलनापासून ‘संघर्ष समिती...नगर ः दुधाच्या दरासाठी सातत्याने आग्रही राहून...
मागण्या मान्य होईपर्यंत आंदोलन सुरु...मुंबई: दूध उत्पादकांच्या मागण्या मान्य होईपर्यंत...
बीटी कपाशी बियाणे अप्रमाणित ...अकोला ः या हंगामात बाजारपेठेत विक्रीसाठी आणलेल्या...
'नाबार्ड’चा व्यवस्थापक नसल्यास अग्रणी...पुणे: कृषी पायाभूत निधी योजनेला प्रत्येक...
देशातील जलसंपत्तीची माहिती आता एका...पुणे ः केंद्रीय जलशक्ती मंत्रालयाने देशभरातील...
भाजीपाला रोपांच्या मागणीत वाढकोल्हापूर: कोविडच्या संकटामुळे थांबलेल्या नव्या...
वऱ्हाडात जोरदार, मराठवाड्यात सर्वदूर...पुणे ः राज्यात पावसाने पुन्हा जोर धरण्यास सुरुवात...
`सीसीआय`कडून सहा कोटी क्विंटल कापूस...नागपूर : कॉटन असोसिएशन ऑफ इंडियाकडून (सीसीआय)...
अकरा ‘सेन्सर्स’ सह ‘वेदर स्टेशन’ द्वारे...वडाळी नजीक (ता.निफाड, जि. नाशिक) येथील रोशन...
सदोष बियाण्यांत शेतकरी दोषी कसा? सोयाबीनच्या सदोष बियाण्यांचा विषय यंदा...
बियाणे दहशतवाद गंभीरच!तणनाशक सहनशील अवैध एचटीबीटी कापूस बियाण्याच्या...
कोकण, विदर्भात जोरदार पावसाची शक्यता पुणे : मध्य महाराष्ट्र व विदर्भात पावसासाठी...
मराठवाड्यात कपाशी लागवडीत सव्वा लाख...औरंगाबाद : मराठवाड्यात सर्वसाधारण क्षेत्राच्या...
सूक्ष्म सिंचन प्रस्तावांना पूर्वसंमतीची...अकोला ः  कोरोनामुळे उद्भवलेल्या परिस्थितीचा...
साडेतीन हजार शेतकऱ्यांना शेतमाल तारण...पुणे ः शेतमालाच्या काढणीनंतर बाजारपेठेत एकाचवेळी...