agriculture news in marathi Useful Escherzonia fungi growing on blackflies | Agrowon

काळ्या माशीवर वाढणारी उपयुक्त एस्चेर्सोनिया बुरशी

डॉ. योगेश इंगळे, डॉ. दिनेश पैठणकर
शुक्रवार, 28 ऑगस्ट 2020

सध्यस्थितीत नागपूर व अमरावती परिसरातील संत्रा बागेमध्ये पानांवर कोळशीसोबतच पांढरे डाग व त्यामध्ये नारंगी रंगाचे मध्यबिंदू असलेले ठिपके दिसत आहेत. हे पानांवरील ठिपके हे रोग अथवा विकृती नसून एस्चेर्सोनिया ही मित्रबुरशी आहे.
 

सध्यस्थितीत नागपूर व अमरावती परिसरातील बऱ्याच संत्रा बागेमध्ये पानांवर कोळशीसोबतच पांढरे डाग व त्यामध्ये नारंगी रंगाचे मध्यबिंदू असलेले ठिपके दिसून येत आहेत. अनेक संत्रा उत्पादक यास रोगाचा प्रादुर्भाव समजून फवारणी करत आहेत. मात्र, हे पानांवरील ठिपके हे रोग अथवा विकृती नसून एस्चेर्सोनिया ही मित्रबुरशी आहे.

एखाद्या किडीचा अधिक प्रादुर्भाव किंवा उद्रेक झाल्यानंतर नैसर्गिक परिसंस्थेमध्ये किडीच्या नियंत्रणासाठी विविध घटक कार्यरत होतात. अशाच प्रकारे संत्रा पिकावरील हानिकारक कीड काळी माशीच्या बाल्य ते कोश अवस्थांवर ‘एस्चेर्सोनिया’ या बुरशीची वाढ झाली. आहे. या बुरशीच्या वाढीसाठी अनुकूल हवामान असल्याने काळी माशीमध्ये संक्रमण होऊन त्यांना रोगग्रस्त केले आहे.

संत्रा पानामागे काळ्या माशीची पिल्ले असंख्य प्रमाणात वसाहतीसारखी चिकटून असतात. त्यांच्यामध्ये या बुरशीचा प्रसार एखाद्या साथीप्रमाणे झाला आहे. त्यामुळे पानांवर रोगग्रस्त किडींवर एस्चेर्सोनिया बुरशीची बीजफळे विकसित झालेली दिसून येत आहेत.

बुरशीची ओळख

  • एस्चेर्सोनिया या बुरशीच्या एस्चेर्सोनिया एलेरोडिस व एस्चेर्सोनिया प्लासेन्टा या मुख्य प्रजाती बहुतांश भागात आढळतात.
  • एस्चेर्सोनिया ही बुरशी कीटकांच्या एलेरोडाइडे या कुळातील कीटकांनाच आपले भक्ष्य बनविते. एलेरोडाइडे या जातकुळातील कीटक म्हणजे संत्र्यावरील काळी माशी, पांढरी माशी व खवले कीड होय.
  • बुरशीच्या वाढीसाठी अनुकूल हवामान ः २५ ते ३० अंश सेल्सिअस तापमान, ७० टक्क्यांपेक्षा अधिक आर्द्रता, पावसाची रिमझिम स्थिती आणि किडीची विपुल संख्या या अवस्थेत या बुरशीची वाढ झपाट्याने होते.
  • सदर बुरशीची वाढ ही विशिष्ट माध्यमावर करता येते. त्यामुळे एलेरोडाइडे कुळातील कीटकांच्या जैविक नियंत्रणासाठी या बुरशीचा वापर करता येतो.

बुरशीमुळे रोगग्रस्त झालेल्या किडींची लक्षणे

  • एस्चेर्सोनिया बुरशी काळ्या किंवा पांढऱ्या माशीच्या बाल्यावस्था ते कोष अवस्थेत संक्रमित करते. हवेत पसरलेले या बुरशीची बीजफळे किडीच्या शरीर पृष्ठभागावर चिकटून किडीच्या आतमध्ये प्रवेशनलिका (अप्रेसोरियम) सोडून शरीरात शिरते. कीटकाच्या संपूर्ण शरीरामध्ये तंतूचे (मायसेलीयम) जाळे झपाट्याने पसरवते. त्यातून मिळवलेल्या कीटकांच्या अंतर्गत पोषक घटकावर बुरशी जगते.
  • बुरशीची वाढ शरीरात होत असताना कीड अन्नरस शोषण करण्याचे थांबवते. निपचित होऊन पडून राहते. रोगग्रस्त होऊन मरते.
  • बुरशीचे पांढरे तंतू किडीच्या शरीराबाहेर बाजूच्या व वरच्या भागातून बाहेर पडतात. यावर बुरशीचे केशरी-नारंगी रंगाचे बीजफळ (स्ट्रोमा) तयार होते. यामध्ये असंख्य बीजफळे (स्पोअर्स) विकसित होतात. ती बीजफळातून फुटून हवेत मिसळतात. संपर्कात येणाऱ्या किडीच्या शरीरावर चिकटतात. त्या किडीच्या शरीरात शिरकाव करून रुजून पुन्हा अंकुरीत होतात. किडीमध्ये साथीच्या रोगाप्रमाणे वेगाने पसरतात.
  • रोगग्रस्त झालेल्या किडीवर नारंगी केशरी किंवा पिवळे रंगाचे ठिपके दिसतात.

संपर्क- डॉ. योगेश इंगळे, ९४२२७६६४३७
डॉ. दिनेश पैठणकर,९८८१०२१२२२
(अखिल भारतीय समन्वित संशोधन प्रकल्प (फळे), डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला.)


फोटो गॅलरी

इतर ताज्या घडामोडी
मराठवाड्यात पावसाचा जोर ओसरलाऔरंगाबाद : मराठवाड्यात गुरूवारच्या (ता.२२) तुलनेत...
औरंगाबाद जिल्ह्यात हमीभावातील ज्वारी,...औरंगाबाद : जिल्ह्यात आधारभूत दराने खरेदी केंद्र...
नांदेड जिल्ह्यात खरीप पिके पाण्याखालीनांदेड : जिल्ह्यात बुधवारनंतर गुरुवारी झालेल्या...
खानदेशात कांद्याच्या रोपवाटिका...जळगाव : खानदेशात कांदा रोपवाटिकांमध्ये रोपे...
अतिवृष्टीचा हिंगोलीतील ७१ गावांत दणकाहिंगोली ः जिल्ह्यात यंदाच्या पावसाळ्यात जुलै...
चिपळूणमधील दीड हजार जणांना पुरातून...रत्नागिरी : अतिवृष्टीचा तडाखा चिपळूण, खेड,...
‘हतनूर’चे ३६ दरवाजे उघडलेजळगाव : तापीनदीवरील भुसावळनजीकच्या हतनूर धरणाच्या...
`रावळगाव`च्या जप्त साखर विक्रीतून ‘...नाशिक : ‘‘मालेगाव तालुक्यातील एस.जे. शुगर रावळगाव...
पेठ, त्र्यंबकेश्वरला मुसळधारनाशिक : जिल्ह्याच्या पश्चिम पट्ट्यात पेठ,...
बुलडाण्यातील खरीप पीकविमा प्रश्नावर...बुलडाणा : जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना गेल्या खरीप...
पशुचिकित्सा व्यवसायी संघटनेने कामबंद...वाशीम : जिल्ह्यात पशुचिकित्सा व्यवसायी संघटनेने...
शेकडो घरे पाण्याखाली; दरड कोसळून...सिंधुदुर्गनगरी : जिल्ह्यात गुरुवारी (ता. २२)...
पुणे जिल्ह्यातील धरणक्षेत्रात पावसाचा...पुणे : पुणे जिल्ह्याच्या पश्चिम भागात मुसळधार...
अतिवृष्टी, पुराचा अकोल्यातील ३३ हजार...अकोला : जिल्ह्यात अतिवृष्टी व पुरामुळे ३३ हजार...
गोसीखुर्द प्रकल्पाचे ३१ दरवाजे उघडले नागपूर : विदर्भात सर्वदूर पावसाने जनजीवन विस्कळीत...
सातारा जिल्ह्यातील पाच धरणांतून ७५ हजार... सातारा : गेले तीन दिवस सातारा जिल्ह्याच्‍या...
भारतीय उपवासाचं थाई पीकथायलंडच्या हिरव्यागार वातावरणात धकधकत्या बाईकवर...
मुख्यमंत्र्यांनी घेतला पूरस्थितीचा...मुंबई : गेल्या २४ तासांत अतिवृष्टीमुळे विशेषतः...
सोलापूर जिल्ह्यात शेतीपंपांची साडेतीन...सोलापूर ः जिल्ह्यातील ३ लाख ५८ हजार ९३०...
कोल्हापूर जिल्ह्याला पावसाने झोडपलेकोल्हापूर : जिल्ह्याला बुधवारी (ता.२१) दुपारपासून...