agriculture news in marathi Useful Escherzonia fungi growing on blackflies | Page 2 ||| Agrowon

काळ्या माशीवर वाढणारी उपयुक्त एस्चेर्सोनिया बुरशी

डॉ. योगेश इंगळे, डॉ. दिनेश पैठणकर
शुक्रवार, 28 ऑगस्ट 2020

सध्यस्थितीत नागपूर व अमरावती परिसरातील संत्रा बागेमध्ये पानांवर कोळशीसोबतच पांढरे डाग व त्यामध्ये नारंगी रंगाचे मध्यबिंदू असलेले ठिपके दिसत आहेत. हे पानांवरील ठिपके हे रोग अथवा विकृती नसून एस्चेर्सोनिया ही मित्रबुरशी आहे.
 

सध्यस्थितीत नागपूर व अमरावती परिसरातील बऱ्याच संत्रा बागेमध्ये पानांवर कोळशीसोबतच पांढरे डाग व त्यामध्ये नारंगी रंगाचे मध्यबिंदू असलेले ठिपके दिसून येत आहेत. अनेक संत्रा उत्पादक यास रोगाचा प्रादुर्भाव समजून फवारणी करत आहेत. मात्र, हे पानांवरील ठिपके हे रोग अथवा विकृती नसून एस्चेर्सोनिया ही मित्रबुरशी आहे.

एखाद्या किडीचा अधिक प्रादुर्भाव किंवा उद्रेक झाल्यानंतर नैसर्गिक परिसंस्थेमध्ये किडीच्या नियंत्रणासाठी विविध घटक कार्यरत होतात. अशाच प्रकारे संत्रा पिकावरील हानिकारक कीड काळी माशीच्या बाल्य ते कोश अवस्थांवर ‘एस्चेर्सोनिया’ या बुरशीची वाढ झाली. आहे. या बुरशीच्या वाढीसाठी अनुकूल हवामान असल्याने काळी माशीमध्ये संक्रमण होऊन त्यांना रोगग्रस्त केले आहे.

संत्रा पानामागे काळ्या माशीची पिल्ले असंख्य प्रमाणात वसाहतीसारखी चिकटून असतात. त्यांच्यामध्ये या बुरशीचा प्रसार एखाद्या साथीप्रमाणे झाला आहे. त्यामुळे पानांवर रोगग्रस्त किडींवर एस्चेर्सोनिया बुरशीची बीजफळे विकसित झालेली दिसून येत आहेत.

बुरशीची ओळख

  • एस्चेर्सोनिया या बुरशीच्या एस्चेर्सोनिया एलेरोडिस व एस्चेर्सोनिया प्लासेन्टा या मुख्य प्रजाती बहुतांश भागात आढळतात.
  • एस्चेर्सोनिया ही बुरशी कीटकांच्या एलेरोडाइडे या कुळातील कीटकांनाच आपले भक्ष्य बनविते. एलेरोडाइडे या जातकुळातील कीटक म्हणजे संत्र्यावरील काळी माशी, पांढरी माशी व खवले कीड होय.
  • बुरशीच्या वाढीसाठी अनुकूल हवामान ः २५ ते ३० अंश सेल्सिअस तापमान, ७० टक्क्यांपेक्षा अधिक आर्द्रता, पावसाची रिमझिम स्थिती आणि किडीची विपुल संख्या या अवस्थेत या बुरशीची वाढ झपाट्याने होते.
  • सदर बुरशीची वाढ ही विशिष्ट माध्यमावर करता येते. त्यामुळे एलेरोडाइडे कुळातील कीटकांच्या जैविक नियंत्रणासाठी या बुरशीचा वापर करता येतो.

बुरशीमुळे रोगग्रस्त झालेल्या किडींची लक्षणे

  • एस्चेर्सोनिया बुरशी काळ्या किंवा पांढऱ्या माशीच्या बाल्यावस्था ते कोष अवस्थेत संक्रमित करते. हवेत पसरलेले या बुरशीची बीजफळे किडीच्या शरीर पृष्ठभागावर चिकटून किडीच्या आतमध्ये प्रवेशनलिका (अप्रेसोरियम) सोडून शरीरात शिरते. कीटकाच्या संपूर्ण शरीरामध्ये तंतूचे (मायसेलीयम) जाळे झपाट्याने पसरवते. त्यातून मिळवलेल्या कीटकांच्या अंतर्गत पोषक घटकावर बुरशी जगते.
  • बुरशीची वाढ शरीरात होत असताना कीड अन्नरस शोषण करण्याचे थांबवते. निपचित होऊन पडून राहते. रोगग्रस्त होऊन मरते.
  • बुरशीचे पांढरे तंतू किडीच्या शरीराबाहेर बाजूच्या व वरच्या भागातून बाहेर पडतात. यावर बुरशीचे केशरी-नारंगी रंगाचे बीजफळ (स्ट्रोमा) तयार होते. यामध्ये असंख्य बीजफळे (स्पोअर्स) विकसित होतात. ती बीजफळातून फुटून हवेत मिसळतात. संपर्कात येणाऱ्या किडीच्या शरीरावर चिकटतात. त्या किडीच्या शरीरात शिरकाव करून रुजून पुन्हा अंकुरीत होतात. किडीमध्ये साथीच्या रोगाप्रमाणे वेगाने पसरतात.
  • रोगग्रस्त झालेल्या किडीवर नारंगी केशरी किंवा पिवळे रंगाचे ठिपके दिसतात.

संपर्क- डॉ. योगेश इंगळे, ९४२२७६६४३७
डॉ. दिनेश पैठणकर,९८८१०२१२२२
(अखिल भारतीय समन्वित संशोधन प्रकल्प (फळे), डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला.)


फोटो गॅलरी

इतर ताज्या घडामोडी
देवसंस्थांच्या जमिनीवर वहिवाटदारांचा...जेजुरी, जि. पुणे : देवसंस्थानच्या मालकीच्या...
पुरस्कारांच्या प्रस्तावावरून कृषी...अकोला : विविध पुरस्कारांसाठी शेतकऱ्यांनी दाखल...
कोयना धरणात १०१ टीएमसीवर पाणीसाठाकोयनानगर, जि. सातारा : शंभर दिवस ओलांडलेल्या...
उजनी धरणात उपयुक्त साठा ६४ टक्केच;...सोलापूर : उजनी धऱणाच्या पाणलोट क्षेत्रात अद्यापही...
अकोला जिल्ह्यात ओला दुष्काळ जाहीर करा...अकोला ः जिल्ह्यात अतिपावसाने धुमाकूळ घातला असून...
राज्यात तीन अन्न प्रक्रिया प्रकल्पांचे...नाशिक : राज्यातील तीन अन्न प्रक्रिया प्रकल्पांचे...
वाशीम झेडपी निवडणुकीचा चेंडू पुन्हा...वाशीम : सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशानुसार रिक्त...
‘एफआरपी’च्या तुकड्यांनी शेतकरी...कऱ्हाड, जि. सातारा : एकरकमी ‘एफआरपी’चे तीन तुकडे...
हिंगोलीत मुहूर्ताच्या सोयाबीनला ११ हजार...हिंगोली : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीअंतर्गत...
पीक नुकसान नोंदीसाठी विमा कंपन्यांच्या...परभणी : ७२ तासांच्या आत पीक नुकसानीची नोंद...
राज्यसभेच्या एका जागेसाठी ४ ऑक्टोबरला...नवी दिल्ली : महाराष्ट्रातून राज्यसभेवर रिक्त...
गणेशोत्सवासाठी सिंधुदुर्ग सज्ज; तीन...सिंधुदुर्गनगरी : घरोघरी गणेशोत्सव साजरा करण्याची...
ई-पीक पाहणीसाठी सोलापुरचे जिल्हाधिकारी...सोलापूर ः माढा तालुक्यात सुरू असलेल्या ई-पीक...
परभणी जिल्ह्यात १२७ गावे बाधितपरभणी ः जिल्ह्यात सोमवार (ता. ६) ते मंगळवार (ता....
हतनूर धरणातून पाण्याचा विसर्ग सुरूभुसावळ, जि. जळगाव : तालुक्यातील हतनूर धरणात...
संगणकीय सातबारावर कुळांची नावे नोंद करागडहिंग्लज, जि. कोल्हापूर : हस्तलिखित सातबारा...
पावसाचा २७ हजार हेक्टरला फटकानाशिक : नांदगाव तालुक्यातील झालेल्या...
सहा हजार क्विंटल धान्याचे होणार कंपोस्ट...भंडारा : वैनगंगा नदीला आलेल्या पुरामुळे गेल्या...
शेतकरी पुरस्कारासाठी दाखल केलेले...अकोला : शेतीत विविध प्रयोग करणाऱ्या, उत्पादन...
एकरकमी ‘एफआरपी’साठी ‘मिस कॉल’ मोहीमकोल्हापूर : केंद्र सरकारने ‘एफआरपी’चे तुकडे...