agriculture news in marathi, Vaghoti usefull in Stomachache | Agrowon

पोटदुखीवर गुणकारी वाघेटी
अश्विनी चोथे
रविवार, 16 सप्टेंबर 2018

वाघेटीच्या काटेरी वेली जंगलात डोंगरकपारीला मोठ्या प्रमाणात वाढलेल्या दिसतात. महाराष्ट्रात कोकण, पश्चिमघाटात मोठ्या प्रमाणात वाघेटीच्या वेली आढळतात.  

 वनस्पतीची ओळख ः

वाघेटीच्या काटेरी वेली जंगलात डोंगरकपारीला मोठ्या प्रमाणात वाढलेल्या दिसतात. महाराष्ट्रात कोकण, पश्चिमघाटात मोठ्या प्रमाणात वाघेटीच्या वेली आढळतात.  

 वनस्पतीची ओळख ः

  • वाघेटी हा बहुवर्षीय काटेरी वेल आहे. याचे खोड गोलाकार असून फांद्या मोठ्या प्रमाणात इतरत्र पसरतात.
  • पाने साधी, एका आड एक, लांबट-गोल टोकदार व चमकणारी असतात. काटे टोकदार, वाकडे, चपटे असून जोडीने पानाच्या बेचक्यातून येतात.
  • काटे वाघाच्या नखासारखे असल्यामुळे या वेलीला वाघेटी किवा व्याघ्रनखी असे म्हणतात. फुले पांढरी किंवा फिकट गुलाबी, द्विलिंगी, नियमित असून पानांच्या बगलेतून एक किंवा दोन अशी येतात. 
  • पुष्प कोश ४ दलांचा, ४ पाकळ्या मोकळ्या असतात. फिकट गुलाबी पुंकेसर पाकळ्यापेक्षा लांब असते. बीजांडकोशाचा देठ पुंकेसरापेक्षा किंचित लांब असतो. 
  • फळ गोल, हिरवट-तांबूस अनेक बिया (काळ्या) आणि गरयुक्त असून फळ पिकल्यावरती लाल होऊन तडकते.

 औषधी गुणधर्म 

  •  वाघाटी उष्ण, उत्तेजक, असून पित्तनाशक आहे. 
  •  उष्णतेमुळे अंगावर वळ उठल्यावर मूळ उगाळून लेप लावतात. 
  •  वाघाटी क्षयरोगावर अत्यंत गुणकारी औषध आहे.
  •  वाघाटीचे फळ कफ, वायू यांचा नाश करते.
  •  फळ उगाळून पाण्यातून पोटदुखीवर इलाज म्हणून पिण्यासाठी देतात. 
     
स्थानिक नाव वाघेटी/वाघाटी /गोविंदफळ/गोविंदी/कडू वाघांटी
शास्त्रीय नाव Capparis zeylanica L.
कूळ Capparaceae
इंग्रजी नाव Thorny Capper Brush, Ceylon Caper
संस्कृत नाव व्याघ्रनखी, कराम्भा, तपसप्रिय
उपयोगी भाग कोवळे फळ
उपलब्धीचा काळ कोवळे फळ- जून-ऑगस्ट,  फेब्रुवारी- एप्रिल
अभिवृद्धी बिया
वापर भाजी

पाककृती : कोवळ्या फळाची भाजी 
साहित्य 
२०० ग्रॅम वाघेटीची कोवळी फळे, २-३ बारीक चिरलेले कांदे, ३-५ ठेचलेल्या लसूण पाकळ्या, १ चमचा हळद, १-२ चमचा लाल मिरची पावडर,१ चमचा धने पावडर, फोडणीसाठी जिरे, मोहरी, हिंग, कडीपत्ता, तेल, चवीपुरते मीठ व कोंथिबीर. 

 कृती
प्रथम वाघेटीची कोवळी फळे स्वच्छ धुऊन देठाचा भाग कापून घ्यावा. बारीक फोडी करून बिया काढून टाकाव्यात. कढईत तेल गरम करून कडीपत्ता, जिरे, हिंग, मोहरीची फोडणी तयार करावी. नंतर कांदा व लसूण तेलात चांगला शिजवून घ्यावा. त्यात  हळद, लाल मिरची पावडर, धने पावडर व फोडी टाकून चांगले परतवून घ्यावे. झाकण ठेऊन मऊ होईपर्यत  शिजवून घ्यावे. चवीप्रमाणे मीठ मिसळावे.  बारीक चिरलेली कोंथिबीर भाजीवर पसरावी.

टीप : ही भाजी आषाढी एकादशीच्या दिवशी उपवास सोडण्यासाठी खातात.

 : अश्विनी चोथे, ७७४३९९१२०६
(क. का. वाघ उद्यानविद्या महाविद्यालय, नाशिक)

इतर अॅग्रो विशेष
आपत्कालीन परिस्थितीत मिश्र पिके घ्याः...पुणे ः यंदा चांगल्या पावसाची प्रतीक्षा होती,...
पावसाअभावी राज्यातील पाणीटंचाई हटेनापुणे : जुलै महिना संपत आला तरी जोरदार पावसाअभावी...
चारा छावण्यांमध्ये जनावरांची वैद्यकीय...सांगली ः जिल्ह्यात ३८ छावण्यांत ४४ हजार ९७७ लहान...
बाजार समित्यांमधील शेतमालाच्या रोखीच्या...पुणे ः बाजार समित्यांमधील शेतमाल विक्री...
कापूस आयातीने मोडले विक्रमजळगाव ः चीन-अमेरिकेतील व्यापार युद्धाचा परिणाम...
कोरडवाहू शेतीत रुजला खजूरमाळेगाव हवेली (ता. संगमनेर, जि. नगर) येथील...
आंध्रमध्ये स्थानिकांना कंपन्यांमध्ये ७५...विजयवाडा, आंध्र प्रदेशः आंध्र प्रदेश सरकारने...
रत्नागिरीत मुसळधार पाऊसरत्नागिरी: मुसळधार पावसाने रत्नागिरीत कहर केला...
सुतार यांनी तयार केला दर्जेदार हळद...सांगली जिल्ह्यात इस्लामपूर येथील प्रकाश परशुराम...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात आज पावसाची...पुणे : राज्याच्या अनेक भागांत पावसाने उघडीप दिली...
नदी वाहती ठेवणे हा खरा जल आशीर्वाद‘नांगरणे’ हा शब्द शेतीशी जोडलेला आहे. उन्हाळ्यात...
रोगनिदान झाले, पण उपचार कधी?चालू वर्षाच्या पहिल्या सहामाहीत राज्यात सुमारे...
देशात सोयाबीन लागवडीत ११ टक्के घटनवी दिल्ली : देशातील महत्त्वाच्या सोयाबीन...
भारताची चंद्राला पुन्हा गवसणी;...श्रीहरिकोटा : चंद्राच्या अप्रकाशित भागावर प्रकाश...
महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाला देशात...नगर ः नवी दिल्ली येथील भारतीय कृषी संशोधन...
व्यापाऱ्याकडून द्राक्ष उत्पादकांची तीन...नाशिक: ओझर येथील आदित्य अ‍ॅग्रो एक्स्पोर्ट या...
‘कन्या वनसमृद्धी योजने’अंतर्गत शेतकरी...मुंबई : शेतकरी कुटुंबात मुलगी जन्माला आली तर...
ड्रोन तंत्रज्ञानाच्या वापराबाबत `...अकोला ः कृषी क्षेत्रात ड्रोन तंत्रज्ञानाचा...
जमीन सुपीकता जपत दर्जेदार संत्रा...दर्जेदार संत्रा फळांच्या उत्पादनात सातत्य राखत...
केळीत दोन हंगामात कारले पिकाचा प्रयोगजळगाव जिल्ह्यातील करंज येथील रामदास परभत पाटील...