Agriculture news in Marathi Vardha district in 1500 farmers depression | Agrowon

वर्धा जिल्ह्यात १५०० शेतकरी कुटुंबप्रमुख तणावात

टीम अॅग्रोवन
गुरुवार, 21 मे 2020

वर्धा ः बेभरवश्‍याच्या शेती व्यवसायाने अनेकांची चिंता वाढीस लागली आहे. खर्च, उत्पन्नाचा ताळेबंद जुळत नसल्याने अनेक शेतकरी कुटुंबीय कर्जबाजारी झाले आहेत. अशा परिस्थितीत कुटुंब प्रमुख तणावात जीवन जगत असून वर्धा जिल्ह्यात असे १ हजार ५१० कुटुंब प्रमुख असल्याचे वास्तव समोर आले आहे.

वर्धा ः बेभरवश्‍याच्या शेती व्यवसायाने अनेकांची चिंता वाढीस लागली आहे. खर्च, उत्पन्नाचा ताळेबंद जुळत नसल्याने अनेक शेतकरी कुटुंबीय कर्जबाजारी झाले आहेत. अशा परिस्थितीत कुटुंब प्रमुख तणावात जीवन जगत असून वर्धा जिल्ह्यात असे १ हजार ५१० कुटुंब प्रमुख असल्याचे वास्तव समोर आले आहे. 

प्रेरणा प्रकल्पाच्या माध्यमातून वर्धा जिल्ह्याच्या आठ तालुक्‍यांतील १ हजार ३५ आशा वर्करव्दारे शेतकरी कुटुंबाचे सर्व्हेक्षण करण्यात आले. तब्बल २ लाख ५ हजार कुटुंबीयांचा सर्व्हे या माध्यमातून करण्यात आला. त्यामध्ये दोन लाख २३ हजार ३६७ शेतकरी कुटुंबीयांकडून माहिती घेण्यात आली.

वर्धा तालुक्‍यातील प्राथमिक आरोग्य केंद्रामार्फत या कुटुंब प्रमुखांचा शोध घेण्यासाठी आशा वर्करच्या माध्यमातून ७३ हजार ४११ कुटुंबीयांची भेट घेण्यात आली. ५३ हजार २५४ शेतकरी कुटुंबांचा यात समावेश आहे. यापैकी १६५ कुटुंब प्रमुख तणावात जीव जगत आहेत. ३४ सौम्य आणि १३१ तीव्र स्वरूपातील तणावात आहेत.

सेलू तालुक्‍यातील २९ हजार ५३७ कुटुंबीयांचे सर्व्हेक्षण करण्यात आले. यामध्ये २४६ शेतकरी तणावात असल्याचे आढळून आले आहे. समुद्रपूर तालुक्‍यातील २९ हजार ३९९ कुटुंबापैकी ४३, कारंजा तालुक्‍यातील १८ हजार ९४८ पैकी ५४८, देवळी तालुक्‍यातील २६ हजार ६०८ पैकी ३३५, आर्वी तालुक्‍यातील २५ हजार ९७३ पैकी १२४, आष्टी तालुक्‍यातील १२ हजार ४२५ पैकी ३४ आणि हिंगणघाट तालुक्‍यातील २७ हजार २२३ पैकी १५ शेतकरी तणावात असल्याचे आढळून आले आहे.

शेतकऱ्यांमधील नैराश्‍याची कारणे 

  • हवामान बदलामुळे पाऊसमान अनिश्चित.
  • अनिश्चित हवामानामुळे कोरडवाहू पीक पद्धतीत उत्पादन बेभरवशाचे.
  • उत्पादकतेअभावी उत्पन्न व खर्चाचा ताळेबंद जुळत नाही.
  • खते, बियाणे, मजुरीसोबत शेतीमाल बाजारपेठेत आणण्यावर मोठा खर्च.
  • उत्पादकता खर्च वाढत असतानाच शेतीमालाला अपेक्षित दर न मिळणे.
  • हमीभाव किंवा अपेक्षित दराअभावी कर्जाची परतफेड अशक्‍य.
  • कुटुंबाच्या गरजांसाठी लागणाऱ्या पैशाची चणचण.
  • शेती व्यवस्थापनासाठी घेतलेल्या कर्जाचा बोजा.
  • शेतीमालाचा भाव ठरविण्याचा अधिकार नसल्याने व्यापाऱ्याने मागणी केलेल्या दरात नाइलाजास्तव विक्री.
  • सिंचन सुविधांअभावी एकाच पिकावर राहवे लागते अवलंबून.
     

वडिलोपार्जित शेतीचे तुकडे होत गेले. दोन ते चार एकर जमीन असलेल्या अल्पभूधारक शेतकऱ्यांची संख्या वाढली. या जमिनीतील उत्पादकता आणि उत्पन्नातून कुटुंबीयांच्या गरजा भागत नसल्याने कर्ज काढण्याशिवाय त्यांच्यासमोर पर्याय नसतो. पुढे या कर्जाची परतफेड शक्‍य होत नाही आणि त्यातूनच तणाव वाढतो. हे थांबवायचे असेल तर ‘फार्म टू प्लेट’ अशी संकल्पना राबवावी लागेल. गावात प्रक्रिया उद्योगांची उभारणी झाल्यास त्यातून देखील गाव स्वावलंबी होत तणावाचे मळभ दूर करता येणार आहेत.
- डॉ. शरद निंबाळकर, माजी कुलगूरू,
डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला.

महात्मा गांधी याचे वास्तव्य
खेड्याकडे चला असा नारा देणाऱ्या महात्मा गांधी यांनी जीवनातील काही काळ वर्धा जिल्ह्यात घालविला. स्वावलंबी खेड्यांचा आदर्श त्यांनी घालून दिला होता. त्याच बापूंच्या जिल्ह्यात शेतकरी तणावात आहेत.

 


इतर अॅग्रो विशेष
अल्पमुदतीच्या कृषिकर्ज फेडीस...नवी दिल्ली : तीन लाखांपर्यंतच्या अल्पमुदतीच्या...
हमीभाव जाहीर : कपाशीत २६०, सोयाबीनमध्ये...नवी दिल्ली : केंद्र सरकारने खरीप २०२०-२१करिताचे...
महाराष्ट्राच्या किनाऱ्यालगत ‘निसर्ग’...पुणे  : अरबी समुद्रात महाराष्ट्र,...
देशात यंदा १०२ टक्के पावसाची शक्यता :...पुणे  : नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांच्या (मॉन्सून...
पूर्वमोसमी पावसाच्या हजेरीने मॉन्सूनची...पुणे  : नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी (मॉन्सून)...
केरळचा बहुतांश भाग मॉन्सूनने व्यापलापुणे  : महाराष्ट्रासह देशभरातील शेतकऱ्यांना...
टोळधाड नियंत्रणासाठी हेलिकॉप्टर अन्...नागपूर ः विदर्भात अग्निशमन यंत्राच्या माध्यमातून...
निर्यातक्षम उत्पादन, बाजारपेठांचा शोध...नाशिक जिल्ह्यातील नैताळे (ता.निफाड) येथील...
राईसमिल, पोहे निर्मितीतून व्यवसायवृद्धीवेहेळे (ता. चिपळूण, जि. रत्नागिरी) येथे शंकर जाधव...
देशात यंदा सर्वसाधारण मॉन्सून; १०२...नवी दिल्ली : देशात यंदा सर्वसामान्य मॉन्सून आणि...
Breaking : मॉन्सून एक्सप्रेस केरळात...पुणे : नैर्ऋत्य मोसमी वारे (मॉन्सून) सोमवारी (ता....
राज्य सरकारचे ‘पुनश्‍च हरीओम्’ :...मुंबई : कोरोनाच्या साथीचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी...
अंतिम वर्षाची परीक्षा नाही :...मुंबई : सध्याच्या परिस्थितीत विद्यापीठाच्या...
पीकविम्याचे कामकाज या महिन्यातपुणे: राज्यातील शेतकऱ्यांना प्रधानमंत्री पीकविमा...
टोळधाडबाधितांना मदत देणार : पंतप्रधान...नवी दिल्ली : देशातील अनेक भागांत टोळधाडीचे संकट...
मॉन्सून आज केरळात येण्याचे संकेतपुणे  : अरबी समुद्रात लक्षद्वीप बेटांलगत...
कोकणात मुसळधार पावसाचा इशारापुणे  : अरबी समुद्रातील कमी दाब क्षेत्रामुळे...
आठवडाभरापासून टोळधाड विदर्भातचनागपूर   ः गेल्या आठवडाभरापासून...