agriculture news in Marathi,administration had crop inspection on action mode, Maharashtra | Agrowon

पंचनाम्यांची ‘अतिवृष्टी’; रातोरात ९३ लाख हेक्टर क्षेत्राचे पंचनामे !

मनोज कापडे
रविवार, 17 नोव्हेंबर 2019

पुणे ः राज्य शासनाची यंत्रणा पिकाचे पंचनामे करण्यात दिरंगाई करीत असल्याचे पाहून हैराण झालेल्या राज्यपालांनी स्वतः जिल्हाधिकाऱ्यांशी बोलण्याचा निर्णय घेतला. यामुळे हादरलेल्या महसूल विभागाने आकड्यांची अक्षरशः अतिवृष्टी केली आणि रातोरात ९३ लाख हेक्टर क्षेत्राचे पंचनामे केले. राज्यातील एक कोटी चार लाख शेतकऱ्यांचे नुकसान झाल्याचेही राज्यपालांना कळविण्यात आल्याची माहिती उच्चपदस्थ सूत्रांनी दिली.

पुणे ः राज्य शासनाची यंत्रणा पिकाचे पंचनामे करण्यात दिरंगाई करीत असल्याचे पाहून हैराण झालेल्या राज्यपालांनी स्वतः जिल्हाधिकाऱ्यांशी बोलण्याचा निर्णय घेतला. यामुळे हादरलेल्या महसूल विभागाने आकड्यांची अक्षरशः अतिवृष्टी केली आणि रातोरात ९३ लाख हेक्टर क्षेत्राचे पंचनामे केले. राज्यातील एक कोटी चार लाख शेतकऱ्यांचे नुकसान झाल्याचेही राज्यपालांना कळविण्यात आल्याची माहिती उच्चपदस्थ सूत्रांनी दिली.

महसूल विभागाने पीक पंचनाम्याची जबाबदारी कृषी विभागाऐवजी पूर्वीपासून स्वतःच्या ताब्यात ठेवली आहे. मुळात बहुतेक तलाठी शेतावर न जाताच अर्थात खात्री न करताच कार्यालयांमध्ये पिकाच्या नोंदी करतात. याच नोंदी पुढे नैसर्गिक आपत्तीच्या वेळी ग्राह्य धरल्या जातात. विशेष म्हणजे पंचनामेदेखील बांधावर जाऊन केले जात नसल्याने अंदाजे आकडे भरण्याचे उद्योग वर्षानुवर्षे सुरू आहेत. यामुळेच यंदा अतिवृष्टीनंतर झालेल्या नुकसानाचा अंदाज शासनाला येऊ शकला नाही. 

“शासनाकडे आधी ५४ लाख हेक्टरवर नुकसान झाल्याचा प्राथमिक अंदाज महसूल व कृषी विभागाने दिला होता. त्यात जास्तीत जास्त १० ते २० लाखाची वाढ अपेक्षित होती. मात्र, पंचनामे वेळेत होत नसल्याने निश्चित नुकसान कळत नव्हते. त्यामुळे केंद्रालादेखील नुकसान भरपाईचा अहवाल पाठविता येत नव्हता. अर्थात, राज्यात राष्ट्रपती राजवट लागू होताच पंचनाम्याच्या नेहमीच्या ‘आस्ते कदम’ परंपरेवर गदा आली. त्यात पुन्हा राज्यपालांपर्यंत पंचनाम्याचा गोंधळ पोचला. राज्यपाल स्वतः पंचनाम्याचा आढावा घेणार असल्याचे शुक्रवारी (ता. १४) राज्यभर कळताच महसूल विभागाची त्रेधातिरपीट झाली,” अशी माहिती उच्चपदस्थ सूत्रांनी दिली.

राज्यपाल स्वतः प्रत्येक जिल्ह्याचा आढावा शनिवारी सकाळी घेणार असल्याने तहसीलदार, गटविकास अधिकारी आणि तालुका कृषी अधिकाऱ्यांची धावपळ झाली. कारण, जिल्हाधिकाऱ्यांकडून सुस्त यंत्रणेला शुक्रवारी चांगलेच फैलावर घेतले गेले. यामुळे अधिकाऱ्यांच्या झोपा उडाल्या. अनेक जिल्ह्यांमध्ये रात्रभर ‘पीक पंचनाम्या’चे काम सुरू होते.

राज्यपालांच्या बैठकीचा इतका धसका सरकारी यंत्रणेने घेतला की आकड्यांचा पाऊस पडला.! “राज्यपालांचा धसका घेतल्याने भेदरलेल्या यंत्रणेने पंचनाम्याची १०० टक्के कामे पूर्ण केली आहेत. यात नुकसानीचा आकडा चक्क ९३ लाख हेक्टरच्या पुढे गेल्याने आम्हीदेखील चक्रावून गेलो आहोत. एक कोटी ४ लाख शेतकऱ्यांचे पंचनामे झाल्याचे महसूल विभागाने कळविले आहे. राज्याच्या नैसर्गिक आपत्ती मदतीच्या वाटचालीत हा आकडा ऐतिहासिक ठरण्याची शक्यता आहे,” अशी माहिती मदत व पुनर्वसन विभागाच्या सूत्रांनी दिली.

अहवालांचेच काम करा
राज्यपाल स्वतः जिल्हाधिकाऱ्यांशी व्हिडिओ कॉन्फरन्सद्वारे बोलून पीक पंचनाम्याविषयी आढावा घेणार होते. तथापि, ही कॉन्फरन्स रद्द केली गेली. “पंचनामा राहिलेल्या जिल्ह्याविषयीच राज्यपालांनी विचारले असते भर कॉन्फरन्समध्ये जिल्हाधिकाऱ्यांची गोची झाली असती. त्यामुळे कोणतेही काम न करता फक्त पंचनाम्याचे अहवाल द्या, अशी तंबी प्रत्येक जिल्ह्यामध्ये दिली. अर्थात पंचनामे करताना बहुतेक भागांमध्ये यंत्रणेने बांधावर जाणे अथवा अक्षांश-रेखांश असलेले जीओ टॅगिंगचे पंचनामे करण्याचे टाळले आहे. मात्र, ही अट केंद्रानेही टाकलेली नाही. त्यामुळे आहे ते आकडे टाकून आम्ही अहवाल पाठविले,” अशी माहिती महसूल विभागाच्या सूत्रांनी दिली.


इतर अॅग्रो विशेष
सूक्ष्म सिंचन योजनेचा सात वर्षानंतर...अकोला ः सूक्ष्म सिंचनाचा लाभ घेणाऱ्या शेतकऱ्यांना...
कोल्हापुरातील गूळ हंगाम अंतिम टप्प्यातकोल्हापूर : यंदाचा गूळ हंगाम अंतिम टप्प्यात येत...
पाणीवापराचे तंत्र समजून निर्यातक्षम...सिंचन व्यवस्थापन हा प्रयोगशील व प्रगतिशील शेतीतील...
सकाळी गारठा, तर दुपारी चटकापुणे : राज्यात कमाल तापमानातील वाढीबरोबरच किमान...
थेट सरपंच निवड रद्दमुंबई: थेट सरपंच निवड रद्द करणारे विधेयक मंगळवारी...
निर्यात न करणाऱ्या कारखान्यांच्या साखर...कोल्हापूर : देशातील ज्या साखर कारखान्यांनी...
कर्जमाफीची पहिली यादी जाहीर; ६८...मुंबई: मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे आणि उपमुख्यमंत्री...
राज्यात उन्हाचा चटका कायम पुणे : राज्याच्या हवामानात वेगाने बदल होत आहेत....
‘पीएम-किसान’ योजनेत शेतकऱ्यांना ५१ हजार...नवी दिल्ली: केंद्र सरकारने गेल्या वर्षी पंतप्रधान...
शेतकरी कर्जमाफीवरून विरोधकांचा गदारोळ मुंबई: शेतकरी कर्जमाफीबाबत सरकारने एकही आश्वासन...
खारपाणपट्ट्यात पिकले गोड अॅपेल बोरअंधेरा कितना भी घना क्यू ना हो, दिया जलाना कहाँ...
कृषी शिक्षणाचा खर्चही आता लाखाबाहेर पुणे : राज्यातील खासगी कृषी शिक्षण संस्थांच्या...
निवृत्त जवानाचा अनुकरणीय शेळी-...सुर्डी (जि. सोलापूर) येथी हिरोजीराव शेळके यांना...
कर्जमाफीची पहिली यादी आज होणार जाहीर :...मुंबई : आमचे सरकार हे केवळ घोषणा करणारे नाही तर...
राज्यात गोंधळलेले सरकार: देवेेंद्र...मुंबई ः दिशा ठरत नाही आणि त्यांना सूरही गवसत...
कर्जमाफीच्या मुद्द्यावर राज्य सरकारची...मुंबई : आजपासून (ता. २४) सुरू होणारे अर्थसंकल्पी...
अकरा लाख टन रिफाइंड पामतेल आयातीला...नवी दिल्ली: केंद्र सरकारने रिफाइंड पामतेलाची...
कर्जमाफी बिनकामाची, तकलादू : राजू...नगर: पंतप्रधान पीकविमा योजना सरकारी...
पूर्व विदर्भात पावसाचा अंदाजपुणे  : पावसासाठी पोषक हवामान असल्याने पूर्व...
‘ठिबक’च्या ऑनलाइन अर्जासाठी मुदतवाढपुणे ः ठिबक सिंचन योजनेचा लाभ घेण्यासाठी ऑनलाइन...