agriculture news in Marathi,cotton crop damage over 45 percent area, Maharashtra | Agrowon

कापसाचे ४५ टक्के क्षेत्रावर मोठे नुकसान

विनोद इंगोले
शुक्रवार, 8 नोव्हेंबर 2019

दोन एकरांवरील कापूस तीन हजार रुपये क्‍विंटलने व्यापाऱ्यांनी मागितला. जिल्हा बॅंकेचे दोन लाख रुपयांचे थकीत कर्ज आहे. दिवाळीपर्यंत कापसाच एक बोंडही घरात आले नाही, झाडावरील १०० बोंडांपैकी दोन बोंडांतच कापूस आहे. पंचनामे सुुरू असले तरी भरपाईचं काही खरं नाही.
- साहेबराव खंदारे, लेवा, ता. महागाव, जि. यवतमाळ

नागपूर : राज्यात मॉन्सूनोत्तर पावसामुळे खरिपात सर्वांत मोठे पीक असलेल्या कापसाचे सुमारे ४५ टक्‍के क्षेत्राचे नुकसान झाल्याचा अंदाज आहे. याशिवाय प्रतिकूल हवामानामुळे निविष्ठा खर्च दुप्पट ते तिप्पट झाला आहे. घटलेली उत्पादकता, वाढलेला उत्पादन खर्च आणि पिकांच्या झालेेल्या नुकसानीमुळे शेतकऱ्यांना सुमारे ११ हजार कोटींच्या वर थेट फटका बसला आहे.

गेल्या वर्षीच्या कापूस दरातील सुधारणांमुळे शेतकऱ्यांनी यंदा लागवड क्षेत्र वाढविले होते. गेल्या वर्षी कापसाला शेवटच्या टप्प्यात सहा हजार रुपये प्रति क्‍विंटलपर्यंतचा दर मिळाला. या वेळी देखील कापूस खऱ्या अर्थाने नगदी पीक ठरेल, असा विश्‍वास होता. त्यामुळेच गेल्या वर्षीच्या ३९ लाख हेक्‍टरवर क्षेत्रावरून या वर्षी राज्यात ४४ लाख हेक्‍टर क्षेत्रावर कापसाची लागवड झाली.

परंतु मॉन्सूनोत्तर पावसाने पुरती दाणादाण उडाली. पावसाचा मारा झाल्याने बोंडे सडली; काही ठिकाणी नख्यात असलेला कापूस ओला झाल्याने त्याची प्रत खालावली तर काही ठिकाणी कापूसदेखील काळवंडल्याने त्याला खरेदीदारदेखील उरला नाही. स्टेंपल लेंथ (तंतूची लांबी) हा घटक कापसाच्या विक्रीत महत्त्वाचा असतो; परंतु पावसामुळे अपेक्षित स्टेंपल लेंथ मिळणार नाही.

दृष्टिक्षेपात राज्यातील कापूस नुकसान

  •     एकूण लागवड : ४४ लाख हेक्‍टर
  •     सरासरी उत्पादकता : ४ क्‍विंटल
  •     एकूण उत्पन्न प्रति एकर (बाजारभावाप्रमाणे) : १९२०० रुपये
  •     या वर्षी उत्पादन खर्च प्रति एकर : २५ हजार रुपये.
  •     बाधित पीक टक्के : ४५ टक्के
  •      सध्याचा बाजारभाव : ४८०० रुपये प्रति क्विंटल
  •     हमीभाव दर : ५५५० रुपये प्रति क्विंटल

...असे झाले नुकसान

  •   सततच्या पावसाने बोंडे कुजली; काळी पडली
  •   बोंडांची मोठी गळ; कापसाची प्रत खालावली
  •   मुळे कुजली; अन्नक्रिया ठप्प
  •   झाडावर लाल्या विकृती आणि मर वाढली
  •   बुरशीजन्य रोग वाढले; फवारणी खर्चात तिप्पट वाढ
  •   खतांचा डोस वाढला; मजुरी खर्चात वाढ
  •   पत्ती वाढल्याने हंगाम एक महिना लांबला
  •   उत्पादकतेत मोठी घट; शेतकऱ्यांचे प्रचंड नुकसान

प्रतिक्रिया

पावसामुळे पिकाचा उत्पादकता कालावधी वाढला असला, तरी उत्पादकतेवर त्या प्रमाणात परिणाम होणार नाही. दर्जा मात्र काही अंशी खालावणार आहे. त्यामुळे दराच्या बाबतीत निश्‍चित सांगता येणार नाही. परिणामी, उत्पादकता आणि उत्पन्न या दोन वेगवेगळ्या बाबी या वेळी विचारात घ्याव्या लागतील.
- डॉ. विजय वाघमारे, संचालक, केंद्रीय कापूस संशोधन संस्था, नागपूर

कापसाचा हंगाम लांबल्याने गुलाबी बोंड अळीच्या प्रादुर्भावाची भीती अधिक आहे. सोबतच कापसाची प्रतही खालावल्याने दर अपेक्षित मिळण्याची शक्‍यता कमीच आहे.
- गोविंद वैराळे, ज्येष्ठ कापूस तज्ज्ञ, नागपूर


इतर अॅग्रो विशेष
मॉन्सूनची अंदमानात चाल;...पुणे : नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी (मॉन्सून) बुधवारी...
कापूस उत्पादनात २४ लाख गाठींनी घट शक्यजळगाव ः देशात कापसाच्या उत्पादनात सुमारे २४ लाख...
टोळधाडीकडून भाजीपाल्याचे सर्वाधिक...नागपूर : राजस्थान, मध्यप्रदेशनंतर टोळधाडीचा...
उन्हाच्या झळांनी काहीली वाढली पुणे : सुर्य चांगलाच तळपत असल्याने...
केळी ‘रायपनिंग चेंबर’ व्यवसाय झाला पूरक...सातारा जिल्ह्यातील अनवडी (ता. वाई) येथील प्रवीण...
अंदमानात उद्या मॉन्सूनची प्रगती शक्य पुणे: बंगालच्या उपसागरात आलेल्या ‘अम्फान’...
राज्यात कापूस बियाणे विक्रीला प्रारंभ अकोला ः आगामी हंगामासाठी कापूस बियाणे...
मध्यम धाग्याच्या कापूस खरेदीची ...नागपूर ः एफएक्‍यु ग्रेडमधीलच तिसऱ्या दर्जाच्या...
मराठवाडा पाणी परिषदेचे शनिवारी ऑनलाइन...औरंगाबाद: लॉकडाउनमुळे मराठवाडा पाणी परिषदेची...
'ग्रामपंचायतीचा अखर्चित निधी शासनाला...अकोला ः कोरोनाच्या पार्श्‍वभूमीवर सुरु...
टोळधाडीचा अमरावती, वर्ध्यात शिरकावअमरावती ः लॉकडाउनमुळे आधीच अडचणीत असलेल्या...
सव्वा एकरांत सेंद्रिय भाज्यांचा `जगदाळे...कोल्हापूर जिल्ह्यातील नृसिंहवाडी (ता.शिरोळ) येथील...
टोळधाडीचा आठ राज्यांमध्ये धुडगूसपुणेः देशात एरव्ही जून आणि जुलैमध्ये येणाऱ्या...
उष्णतेच्या लाटेने पिके होरपळलीपुणे : राज्यात मराठवाडा, विदर्भासह खानदेशात...
संसर्गाचे थैमान, महाराष्ट्र, तामिळनाडू...नवी दिल्ली : जगातील अन्य देशांसोबतच भारतातही...
सहकारी क्षेत्रातील दुग्ध उद्योगांसमोर...नाशिक : कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर लॉकडाउनमुळे...