agriculture news in Marathi,Pulses self-sufficiency may be illusive for India, Maharashtra | Agrowon

कडधान्यातील स्वयंपूर्णता यंदा ठरणार मृगजळ

कोजेन्सिस वृत्तसेवा
सोमवार, 18 नोव्हेंबर 2019

नवी दिल्ली ः देशात यंदा मॉन्सूनच्या उशिरा आगमनामुळे कडधान्य पेरणीवर परिणाम झाला. त्यातच परतीचा पाऊस आणि अतिवृष्टीने काढणीला आलेल्या पिकांचे नुकसान केल्याने मोठा फटका बसला. त्यामुळे कडधान्य, त्यातही मूग आणि उडदाची आयात वाढणार आहे. परिणामी यंदा कडधान्यातील स्वयंपूर्णता हे एक मृगजळ ठरणार आहे, असे मत शेतमाल बाजारातील अभ्यासकांनी व्यक्त केले.

नवी दिल्ली ः देशात यंदा मॉन्सूनच्या उशिरा आगमनामुळे कडधान्य पेरणीवर परिणाम झाला. त्यातच परतीचा पाऊस आणि अतिवृष्टीने काढणीला आलेल्या पिकांचे नुकसान केल्याने मोठा फटका बसला. त्यामुळे कडधान्य, त्यातही मूग आणि उडदाची आयात वाढणार आहे. परिणामी यंदा कडधान्यातील स्वयंपूर्णता हे एक मृगजळ ठरणार आहे, असे मत शेतमाल बाजारातील अभ्यासकांनी व्यक्त केले.

केंद्र सरकारने सप्टेंबर महिन्यात यंदा देशात खरीप कडधान्य उत्पादन मागील वर्षीपेक्षा चार टक्क्यांनी कमी होऊन ८२.३ लाख टन होईल, असा अंदाज व्यक्त केला होता. मागील वर्षी खरीप हंगामात ८५.९ लाख टन उत्पादन झाले होते. परंतु ‘‘सप्टेंबर आणि ऑक्टोबर महिन्यात कडधान्य उत्पादक पट्ट्यात परतीचा जोरदार पाऊस आणि अतिवृष्टी झाल्याने काढणीला आलेल्या मूग आणि उडदासह खरीप कडधान्यांचे मोठे नुकसान केले. त्यामुळे सरकारने व्यक्त केलेल्या अंदाजापेक्षा कमी उत्पादन होईल,’’ असे व्यापारी सूत्रांचे म्हणणे आहे. 

मूग आणि उडीद पिकांच्या उत्पादक राज्यांमध्ये ऐन काढणीच्या वेळेला अतिवृष्टी झाली, त्यामुळे उत्पादनावर परिणाम झाला आहे. मध्य प्रदेश आणि राजस्थानमध्ये ऑक्टोबरच्या दुसऱ्या आठवड्यातही शेतात वाफसा नसल्याने पीक काढणीस अडथळा निर्माण होत आहे. मध्य प्रदेश हे खरीप उडीद उत्पादनात अग्रेसर राज्य आहे. तर राजस्थान हे खरीप मूग उत्पादनात अग्रेसर आहे. मूग आणि उडदाचा खरिप कडधान्य उत्पादनात ४५ टक्के वाटा आहे. मूग आणि उडदाचे मोठे नुकसान झाल्याने एकूण खरीप कडधान्य उत्पादनात १५ लाख टन घट होण्याची शक्यता आहे.  

‘‘रब्बी हंगामातही कडधान्य उत्पादनातील तूट भरून निघणे कठीण आहे. यंदा मध्य प्रदेशातील शेतकरी गहू पेरणीकडे अधिक वळण्याची शक्यता आहे. जमिनीत चांगली ओल असल्याने गहू पेरणी वाढण्याची शक्यता आहे. त्यातच उशिरापर्यंत चाललेल्या पावसाने खरीप पिकांची काढणी लांबली आहे. त्यामुळे रब्बी पेरणीला उशीर होणार आहे. हरभऱ्याची उशिरा पेरणी झाल्यास उत्पादनावर परिणाम शक्य आहे. पीक पक्वतेवर परिणाम होऊन उत्पादकता घटू शकते,’’ असे व्यापाऱ्यांनी सांगितले. 

सरकारकडे हरभऱ्याचा १७ ते १८ लाख टन आणि तुरीचा आठ लाख टन बफर स्टॉक आहे. याचा वापर येणाऱ्या काळातील वाढणाऱ्या किमती नियंत्रणात आणण्यासाठी होण्याची शक्यता आहे. उदीद आणि मूग याबाबत सरकारकडे बफर स्टॉकचा पर्याय नाही. मात्र, त्यांची आयात वाढू शकते. 
देशातील शेतकऱ्यांच्या मालाला दर मिळावा यासाठी सरकारने कडधान्य आयातीचा कोटा १० लाख टनांवर ठेवला होता. व्यापाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, वाटाणा, तूर आणि काबुली हरभऱ्याची आयात मागील वर्षीच्या तुलनेत वाढली आहे. तर उडदाची आयात ३८ टक्के तर मुगाची ३६ टक्क्यांनी घटली आहे. 

‘‘कडधान्य उत्पादनातील ही तूट भरून काढण्यासाठी सरकारने तातडीने आयातीची परवानगी द्यावी,’’ अशी मागणी भारतीय कडधान्य आणि अन्नधान्य असोसिएशनचे अध्यक्ष झवेलचंद भेंडा यांनी केली आहे. भारत हा कॅनडा आणि ऑस्ट्रेलियातून मुगाची तर म्यानमारमधून उडदाची आयात करतो. ‘‘म्यानमार येथील उडदाची पेरणी नोव्हेंबरच्या शेवटीपर्यंत सुरू असते. कायदेशीर कराराने येथून पाच ते सात लाख टन उडीद उपलब्ध होऊ शकतो,’’ असे कलकत्ता येथील अनुराग तुलसियान म्हणाले. 

उडीद-मूग उत्पादनात मोठी घट
यंदा जुलै महिन्यात पावसाचे प्रमाण कमी राहिल्याने मूग आणि उडदाची लागवड कमी झाली. त्यातच महाराष्ट्र, कर्नाटक, राजस्थान आणि मध्य प्रदेश या उत्पादक महत्त्वाच्या राज्यांमध्ये काढणीच्या वेळेला अनेक भागांत अतिवृष्टी झाली. त्यामुळे काढणीला आलेल्या पिकांचे मोठे नुकसान झाले. त्यामुळे दोन्ही पिकांच्या उत्पादनात मोठी घट होणार आहे. खरिपात मुगाचे उत्पादन २३ टक्क्यांनी घटून १४.२ लाख टन होईल तर उडदाचे उत्पादन ५ टक्क्यांनी घटून २४.३ लाख टन होईल, असा अंदाज सरकारने व्यक्त केला आहे. 

दरात वाढ
दिल्ली येथे ऑक्टोबर महिन्याच्या सुरवातीलाच हरभऱ्याच्या दरात ८ टक्के वाढ होऊन प्रतिक्विंटल ४ हजार ६०० रुपये दर झाला होता. तर चांगल्या प्रतीच्या मुगाचे दर २० टक्के वाढून हमीभावएवढे ७ हजार ५० रुपये होते. तर उडदाच्या दरात ३५ टक्के वाढ होऊन ८ हजार ४०० रुपये दर झाला होता. किरकोळ बाजारातील दर तर आणखीनच चढे आहेत. उडीदडाळ अनेक शहरांमध्ये १२५ ते १५० रुपये प्रतिक्विंटल झाली आहे. ऐन काढणीच्या हंगामात मूग आणि उडदाचे दर वाढल्याचे खूपच कमी वेळा घडले आहे.

रब्बीमध्ये तूट भरून निघणार?
खरिपापेक्षा कडधान्याचे रब्बी हंगामात जास्त उत्पादन होते. देशातील एकूण कडधान्य उत्पादनापैकी तब्बल ६० टक्के उत्पादन हे रब्बी हंगामात होते. परंतु यंदा खरीप उत्पादनातील तूट भरून निघणे शक्य वाटत नाही. कारण मध्य प्रदेशातील ज्या भागात चांगाल पाऊस झाला तेथील हरभरा उत्पादक मोठ्या प्रमाणात गहू उत्पादनाकडे वळले आहेत, अशी माहिती कडधान्य असोसिएशनचे माजी अध्यक्ष अरुण डोंगरे म्हणाले. ‘‘गहू पिकातून हरभरा पिकापेक्षा अधिक उत्पन्न मिळते आणि गहू हमीभावाने विक्री सहज शक्य आहे. त्यातच यंदा जमिनितील ओल चांगली आहे, त्यामुळे शेतकरी यंदा हरभऱ्यापेक्षा गव्हाला जास्त प्राधान्य देतील,’’ अशी माहिती व्यापारी सूत्रांनी दिली. 
 


इतर अॅग्रोमनी
मध ठरू पाहतेय साखरेला पर्याय...खरंच ‘...नागपूर : साखरेमुळे वाढत चाललेल्या आरोग्याच्या...
कापसाची ४९०० ते ५००० रुपये दरात खेडा...जळगाव  ः राज्यात कापूस पट्ट्यात कापसाचे दर...
पपईला जागेवरच १८ रुपये प्रतिकिलो दरजळगाव ः खानदेशात पपईचा हंगाम सुरू झाला असून,...
गुजरातमधून मागणी मंदावल्याने गूळ दरांत...कोल्हापूर : गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा गुजरातला...
वाशीम : त्रुट्यांमुळे ‘किसान सन्मान’...वाशीम  ः पंतप्रधान किसान सन्मान निधी योजनेचा...
हळद, गवार बीच्या फ्युचर्स किंमतीत घटया सप्ताहात हरभरा, गवार बी, हळद व गहू यांच्या...
नागपुरी संत्रा चीनच्या 'प्रोटोकॉल'...नागपूर : माजी केंद्रीय कृषिमंत्री शरद पवार...
संकेश्‍वरी मिरचीचा ‘ठसका’ यंदा गायबकोल्हापूर : गेल्या महिन्यातील अतिवृष्टीने यंदा...
वायदा बाजारात सोयाबीन, कापसाच्या...या सप्ताहात खरीप मका, हळद, गवार बी यांच्यात घट...
कडधान्यातील स्वयंपूर्णता यंदा ठरणार...नवी दिल्ली ः देशात यंदा मॉन्सूनच्या उशिरा...
देशात रब्बी मूग पेरणीत २९ टक्के घटनवी दिल्ली: देशात रब्बी हंगामाच्या पेरणीला...
सोयाबीनशिवाय सर्व पिकांच्या वायदा...या सप्ताहात गहू व गवार बी वगळता इतर सर्व...
राज्यात कापूस दर हमीभावापेक्षा कमीचजळगाव  ः राज्यात कापसाचे दर हमीभावापेक्षा...
‘कॉन्टॅक्टलेस लेंडिंग’ पद्धतीची...नोव्हेंबर २०१६ मध्ये सरकारने ५०० आणि १०००...
चौदा गुंठ्यांतील वैविध्याने अर्थकारणाला...पाच एकर शेतीचे नियोजन करताना ऊस, आले, केळी अशा...
तीन वर्षांत हळदीच्या दरात दीड हजार...सांगली ः सांगली जिल्ह्यासह अन्य भागांत  ...
मका, हळद, गव्हाच्या किमतीमध्ये वाढरब्बी मक्याच्या बाजारातील स्पॉट किमती सध्या...
पाडव्याच्या मुहूर्तावर कोल्हापुरात...कोल्हापूर  : कोल्हापूर कृषी उत्पन्न बाजार...
अर्थशास्त्राला शेती, शेतकऱ्यांचे प्रश्न...सन २०१९ चे अर्थशास्त्राचे नोबेल भारतीय वंशाचे...
मका, हळद, हरभऱ्याच्या किमतीत वाढीचा कलरब्बी मक्याच्या बाजारातील स्पॉट किमती सध्याच्या...