agriculture stories in Marathi, advice for late sowing rticle on drought | Agrowon

उशिरा पेरणीसाठी पीक नियोजन 
डॉ. आदिनाथ ताकटे 
शनिवार, 20 जुलै 2019

आतापर्यंत पडलेला पाऊस व पुढे येणारा पाऊस याचा विचार करून आपल्या जमिनीत किती ओलावा आहे, तो किती काळ टिकू शकेल याचा अंदाज घेऊन पिकाचे नियोजन करावे. जमिनीची खोली व उपलब्ध ओलाव्यावर पीकपद्धतीचा अवलंब करावा. 

आतापर्यंत पडलेला पाऊस व पुढे येणारा पाऊस याचा विचार करून आपल्या जमिनीत किती ओलावा आहे, तो किती काळ टिकू शकेल याचा अंदाज घेऊन पिकाचे नियोजन करावे. जमिनीची खोली व उपलब्ध ओलाव्यावर पीकपद्धतीचा अवलंब करावा. 

उशिरा पेरणीसाठी अवर्षणाचा ताण सहन करणारे आणि लवकर पक्व होणाऱ्या जातींची निवड करावी. बाजरी (धनशक्ती : ७४-७८ दिवस), तूर (फुले राजेश्वरी : १४५-१५० दिवस), सूर्यफूल (फुले भास्कर ः ८०-८४ दिवस), हुलगा (फुले सकस : ९०-९५ दिवस) या पिकांची निवड करावी. 
१) उशिरा पेरणीसाठी जास्तीत जास्त प्रमाणावर आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब करावा. बाजरी + तूर (२:१) किंवा सूर्यफूल + तूर (२:१) आंतरपीक घेतल्यास सलग पिकापेक्षा निश्चितच जास्त फायदा मिळतो. 
२) १५ जुलैनंतर सोयाबीन, मूग, मटकी, उडीद, चवळी, घेवडा या पिकांची पेरणी करू नये.
३) पेरणी करताना योग्य वाणांची निवड, सुधारित व्यवस्थापन आणि रासायनिक खतांचा योग्य वापर करावा. 
४) उशिरा पेरणीसाठी मध्यम ते उशिरा पक्व होणाऱ्या जाती निवडाव्यात. अवर्षणाचा ताण सहन करणाऱ्या, लवकर पक्व होणाऱ्या जाती निवडाव्यात. 
५) उशिरा पेरणीसाठी जास्तीत जास्त प्रमाणावर आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब करावा. खरीप हंगामामध्ये २५ ते ४५ सें.मी. खोलीच्या जमिनीवर आंतरपीक घेण्याची शिफारस केली आहे. बाजरी + तूर (२:१) आंतरपीक घेतल्यास सलग पिकापेक्षा निश्चितच जास्त फायदा मिळतो. 
६) बाजरी आणि सूर्यफूल ही पिके ९० ते १०० दिवसांत तयार होतात, तर तूर पिकाचा कालवधी १४५ ते १५० दिवसांचा असल्यामुळे पिकाच्या योग्य वाढीस जमिनीतील उपलब्ध ओलाव्याची गरज वेगवेगळ्या वेळी भागवली जाते. पावसामध्ये खंड पडल्यास कमीत कमी एक पीक तरी निश्चितच पदरात पडते. अवर्षण परिस्थितीवर मात करण्यासाठी मदत होते. तूर + गवार (१:२), एरंडी + गवार (१:२), सूर्यफूल + तूर (२:१) घेतल्यास सलग पिकापेक्षा निश्चितच अधिक फायदा होतो. 

पावसाच्या आगमनानुसार करावयाचे पीक नियोजन 
पावसाचा कालावधी - पिकांची निवड - आंतरपिके 
१५ ते ३१ जुलै दरम्यान पाऊस पडल्यास - 

बाजरी, तूर, सूर्यफूल, हुलगा, एरंडी - 

सूर्यफूल + तूर (२:१) 
बाजरी + तूर (२:१) 
गवार + तूर (२:१)

टीप ः मूग, मटकी, उडीद, चवळी, घेवडा या पिकांची लागवड करू नये. 

संपर्क ः डॉ. आदिनाथ ताकटे, ९४०४०३२३८९ 
(प्रभारी अधिकारी, मध्यवर्ती रोपवाटिका (बियाणे), महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी)

इतर ताज्या घडामोडी
नगर जिल्ह्यातील ४३ हेक्टर जमीन गेली...नगर  ः जिल्ह्यात पंधरा दिवसांपूर्वी गोदावरी...
पूरबाधित क्षेत्रातील उसाचे व्यवस्थापन पुराच्या पाण्याचा कालावधी, पाण्याचा गढूळपणा आणि...
संत्रा फळपिकावरील तपकिरी कुज व्यवस्थापन लिंबू वर्गीय फळझाडास वर्षातून तीनदा बहार येतो....
नत्राच्या दुहेरी समस्यांवर मात...जागतिक पातळीवर नत्राचे प्रदूषण आणि शेतीसाठी...
डाळिंबाच्या मार्केटिंग, प्रक्रिया...सोलापूर  : ‘‘जिल्ह्यात उत्पादन होणारे डाळिंब...
जळगाव जिल्हा सहकारी दूध संघाला तीन...जळगाव  ः जळगाव जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक...
औरंगाबाद जिल्ह्यात पावसाअभावी टोमॅटोचे...औरंगाबाद :  जिल्ह्यातील टोमॅटोचे आगार...
अकोला जिल्ह्यातील पाच पशुवैद्यक दवाखाने...अकोला  ः जिल्हा परिषदेअंतर्गत चालविल्या...
सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील २३ धरणे भरलीसिंधुदुर्ग : मुसळधार पावसामुळे जिल्ह्यातील २३...
नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यांत...नांदेड : नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यांतील अनेक...
दसरा, दिवाळीसाठी चांदवड तालुक्यात...नाशिक  : चांदवड तालुक्यातील शेतकरी दसरा,...
नगर जिल्ह्यातील वाहून गेलेल्या...नगर : पुराच्या पाण्याने वाहून गेलेल्या जमिनीचे...
सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात अतिवृष्टीमुळे...सिंधुदुर्ग   ः अतिवृष्टीचा भाजीपाला...
महापुराच्या स्थितीतही ‘त्यांनी’ तीन...नवेखेड, जि. सांगली  : मसुचिवाडी (ता....
वसंतराव नाईक यांनी आधुनिक तंत्रज्ञान...पुसद, जि. यवतमाळ   ः देशातील...
सरकारला खरीप, रब्बीतील फरक कळत नाही :...पैठण, जि. औरंगाबाद  : राज्यातील शेतकऱ्यांची...
पूरग्रस्त भागातील घरांच्या दुरुस्तीसाठी...मुंबई  : पूरग्रस्त ग्रामीण भागातील वाहून...
पीक नुकसानभरपाई नको; संपूर्ण कर्जमाफीच...कऱ्हाड, जि. सातारा   ः महापुराने हुती...
नगर जिल्ह्यात ४०५ टॅंकरद्वारे पाणीपुरवठानगर  ः जिल्ह्यात बहुतांश ठिकाणी पावसाने...
उत्तर भारतात अतिदक्षतेचा इशारा; नद्या...नवी दिल्ली : दक्षिण भारतानंतर आता उत्तर भारतही...