agriculture stories in Marathi, advice for late sowing rticle on drought | Agrowon

उशिरा पेरणीसाठी पीक नियोजन 
डॉ. आदिनाथ ताकटे 
शनिवार, 20 जुलै 2019

आतापर्यंत पडलेला पाऊस व पुढे येणारा पाऊस याचा विचार करून आपल्या जमिनीत किती ओलावा आहे, तो किती काळ टिकू शकेल याचा अंदाज घेऊन पिकाचे नियोजन करावे. जमिनीची खोली व उपलब्ध ओलाव्यावर पीकपद्धतीचा अवलंब करावा. 

आतापर्यंत पडलेला पाऊस व पुढे येणारा पाऊस याचा विचार करून आपल्या जमिनीत किती ओलावा आहे, तो किती काळ टिकू शकेल याचा अंदाज घेऊन पिकाचे नियोजन करावे. जमिनीची खोली व उपलब्ध ओलाव्यावर पीकपद्धतीचा अवलंब करावा. 

उशिरा पेरणीसाठी अवर्षणाचा ताण सहन करणारे आणि लवकर पक्व होणाऱ्या जातींची निवड करावी. बाजरी (धनशक्ती : ७४-७८ दिवस), तूर (फुले राजेश्वरी : १४५-१५० दिवस), सूर्यफूल (फुले भास्कर ः ८०-८४ दिवस), हुलगा (फुले सकस : ९०-९५ दिवस) या पिकांची निवड करावी. 
१) उशिरा पेरणीसाठी जास्तीत जास्त प्रमाणावर आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब करावा. बाजरी + तूर (२:१) किंवा सूर्यफूल + तूर (२:१) आंतरपीक घेतल्यास सलग पिकापेक्षा निश्चितच जास्त फायदा मिळतो. 
२) १५ जुलैनंतर सोयाबीन, मूग, मटकी, उडीद, चवळी, घेवडा या पिकांची पेरणी करू नये.
३) पेरणी करताना योग्य वाणांची निवड, सुधारित व्यवस्थापन आणि रासायनिक खतांचा योग्य वापर करावा. 
४) उशिरा पेरणीसाठी मध्यम ते उशिरा पक्व होणाऱ्या जाती निवडाव्यात. अवर्षणाचा ताण सहन करणाऱ्या, लवकर पक्व होणाऱ्या जाती निवडाव्यात. 
५) उशिरा पेरणीसाठी जास्तीत जास्त प्रमाणावर आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब करावा. खरीप हंगामामध्ये २५ ते ४५ सें.मी. खोलीच्या जमिनीवर आंतरपीक घेण्याची शिफारस केली आहे. बाजरी + तूर (२:१) आंतरपीक घेतल्यास सलग पिकापेक्षा निश्चितच जास्त फायदा मिळतो. 
६) बाजरी आणि सूर्यफूल ही पिके ९० ते १०० दिवसांत तयार होतात, तर तूर पिकाचा कालवधी १४५ ते १५० दिवसांचा असल्यामुळे पिकाच्या योग्य वाढीस जमिनीतील उपलब्ध ओलाव्याची गरज वेगवेगळ्या वेळी भागवली जाते. पावसामध्ये खंड पडल्यास कमीत कमी एक पीक तरी निश्चितच पदरात पडते. अवर्षण परिस्थितीवर मात करण्यासाठी मदत होते. तूर + गवार (१:२), एरंडी + गवार (१:२), सूर्यफूल + तूर (२:१) घेतल्यास सलग पिकापेक्षा निश्चितच अधिक फायदा होतो. 

पावसाच्या आगमनानुसार करावयाचे पीक नियोजन 
पावसाचा कालावधी - पिकांची निवड - आंतरपिके 
१५ ते ३१ जुलै दरम्यान पाऊस पडल्यास - 

बाजरी, तूर, सूर्यफूल, हुलगा, एरंडी - 

सूर्यफूल + तूर (२:१) 
बाजरी + तूर (२:१) 
गवार + तूर (२:१)

टीप ः मूग, मटकी, उडीद, चवळी, घेवडा या पिकांची लागवड करू नये. 

संपर्क ः डॉ. आदिनाथ ताकटे, ९४०४०३२३८९ 
(प्रभारी अधिकारी, मध्यवर्ती रोपवाटिका (बियाणे), महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी)

इतर कृषी सल्ला
सोयाबीनवरील किडींचे नियंत्रण व्यवस्थापनसध्या स्थितीत सोयाबीन पिकावर तुरळक स्वरूपात...
अजैविक ताणाविरोधी लढाईत जैवसंप्रेरके...पुणे येथे द्राक्ष बागायतदार संघ महाअधिवेशन ३ ते ५...
पाणी साचलेल्या द्राक्षबागांसाठी...द्राक्ष लागवडीखाली असलेल्या क्षेत्रात गेल्या...
फळगळचे नेमके कारण जाणून करा योग्य... एकूण फळागळीमध्ये ७० ते ८० टक्के फळे ही...
तणनियंत्रण पद्धतींचा विकास हाताने तण उपटून टाकण्यापासून सुरू झालेला हा...
तणांचे आच्छादन हा सर्वोत्तम पर्याय तणांकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलतानाच तणांचे...
गुलाबी बोंड अळीला रोखण्यासाठी एकात्मिक...गुलाबी बोंड अळ्यांना खाण्यासाठी व पतंगाना अंडी...
तणनिर्मूलनाचा थोडक्यात इतिहास माणसाने शेतीला सुरवात केल्यानंतर काही काळात अन्य...
आडसाली उसासाठी एकात्मिक खत व्यवस्थापन जमिनीची सुपीकता टिकवण्यासाठी एकात्मिक अन्नद्रव्य...
कृषी सल्ला : ज्वारी, सोयाबीन ज्वारी      रोप अवस्था...
शेतकरी उत्पादक कंपनीची ओळख, उद्दिष्टे मागील भागापर्यंत आपण गटशेती कशी करावी, याची...
ट्रायकोकार्ड, कामगंध सापळ्याचा कीड...कीड नियंत्रणासाठी एकात्मिक पद्धतींचा वापर...
भातावरील खोडकिडीचे एकात्मिक नियंत्रण महाराष्ट्रात कोकणासह पूर्व विदर्भातील गोंदिया,...
अधिक पाऊस, ढगाळ वातावरणात करावयाच्या...द्राक्ष विभागातील बहुतांश भागांमध्ये सध्या सतत...
कृषी सल्ला : भात, नागली, आंबा, भाजीपाला...भात  फुटवे अवस्था   पुढील...
तणविज्ञानाची तत्त्वे अनेक वाचकांना सूक्ष्मजीवशास्त्राच्या...
कीड-रोग नियंत्रण : योग्य वेळी वापरा...परजीवी कीटकांचे स्थलांतर खूप कमी अंतरापर्यंतच...
मित्रकीटक दूर करतील अमेरिकन लष्करी...अमेरिकन लष्करी अळी म्हणजेच फॉल वर्म किडीने भारतात...
पावसानुसार करा पीक लागवडीचे नियोजन पावसाच्‍या ताणाच्‍या काळात पिकांतील तणांचे...