agriculture stories in Marathi, agrovision, IIHR develops २ processable tomato hybrids | Agrowon

अधिक उत्पादनक्षम, रोगप्रतिकारक दोन संकरित टोमॅटो जाती विकसित

वृत्तसेवा
सोमवार, 30 सप्टेंबर 2019

प्रक्रिया उद्योगासाठी उपयुक्त ठरतील अशा प्रकारच्या दोन संकरित टोमॅटो जाती बेंगळुरू येथील भारतीय उद्यानविद्या संशोधन संस्थेने विकसित केल्या आहेत. या जातींचे हेक्टरी उत्पादन ५० टनांपर्यंत मिळणार असून, शेतकऱ्यांना किमान २५ टक्के उत्पादनवाढ अपेक्षित आहे. त्यांचे नाव अर्का विशेष (एच-३०९) आणि अर्का अपेक्षा (एच -३८५) असे आहे. या जाती रोगांसाठी प्रतिकारक असून, यामध्ये एकूण विद्राव्य घनपदार्थ (टोटल सोल्युबल सॉलिड्स) आणि लायकोपेनचे प्रमाण अधिक असल्याने प्रक्रियेच्या खर्चात बचत होणार आहे.

प्रक्रिया उद्योगासाठी उपयुक्त ठरतील अशा प्रकारच्या दोन संकरित टोमॅटो जाती बेंगळुरू येथील भारतीय उद्यानविद्या संशोधन संस्थेने विकसित केल्या आहेत. या जातींचे हेक्टरी उत्पादन ५० टनांपर्यंत मिळणार असून, शेतकऱ्यांना किमान २५ टक्के उत्पादनवाढ अपेक्षित आहे. त्यांचे नाव अर्का विशेष (एच-३०९) आणि अर्का अपेक्षा (एच -३८५) असे आहे. या जाती रोगांसाठी प्रतिकारक असून, यामध्ये एकूण विद्राव्य घनपदार्थ (टोटल सोल्युबल सॉलिड्स) आणि लायकोपेनचे प्रमाण अधिक असल्याने प्रक्रियेच्या खर्चात बचत होणार आहे.

गेल्या पाच वर्षांपासून संकरित टोमॅटो जातींच्या विकासासाठी संस्थेमध्ये संशोधन सुरू आहे. या संशोधन प्रकल्पाचे प्रमुख ए. टी. सदाशिवा यांनी सांगितले, की भारतामध्ये प्रक्रिया उद्योगासाठी टोमॅटो जाती खास विकसित केल्या आहेत. या जाती टोमॅटोतील रोगांसाठी प्रतिकारक असून, उत्पादन ५० टन प्रति हेक्टर देतात. ठिबक सिंचनासह अत्यंत काटेकोर व्यवस्थापन केल्यास त्याचे उत्पादन हेक्टरी १०० पर्यंतही जाऊ शकेल. सध्याच्या संकरित जाती ४० टन प्रति हेक्टर सरासरी उत्पादन देत असताना शेतकऱ्यांना नव्या जातींमुळे किमान २५ टक्के वाढ मिळू शकते. परिणामी शेतकऱ्यांच्या उत्पादनखर्चामध्ये घट होणार आहे.

  • या जाती टोमॅटोमध्ये नुकसानकारक ठरणाऱ्या विषाणूजन्य रोग (लीफ कर्ल व्हायरस), जिवाणूजन्य कुज, लवकर येणारा करपा या रोगांना प्रतिकारक आहेत. परिणामी पिकाच्या संरक्षणासाठी होणाऱ्या फवारण्याची संख्या कमी होते.
  • नव्या टोमॅटो जातीमध्ये एकूण विद्राव्य घनपदार्थांचे प्रमाण १० टक्के अधिक आहे. यामुळे प्रक्रिया उद्योगातील प्रक्रियेसाठीच्या ऊर्जेमध्ये बचत होते.
  • टोमॅटोमध्ये चांगला रंग येण्यासाठी कारणीभूत लायकोपेनचे प्रमाण २५ ते ३० टक्के अधिक आहे.

अन्य फायदे ः
सध्याच्या उपलब्ध टोमॅटो जातींपासून संकराद्वारे विकसित केलेल्या जाती यांत्रिक काढणीसाठी योग्य आहेत. या जाती व्यावसायिक लागवडीसाठी डिसेंबरमध्ये प्रसारीत करणार असल्याची माहिती संस्थेतील काढणीपश्चात तंत्रज्ञान आणि अभियांत्रिकी विभागाचे प्रमुख एच. एस. ओबेरॉय यांनी दिली.

प्रक्रियेसाठी टोमॅटो...

सध्या २०१८-१९ मधील भारतातील टोमॅटोचे उत्पादन १९.३९ दशलक्ष असून, ते २०१७-१८ च्या (१९.७५९ दशलक्ष टन) तुलनेमध्ये कमी आहे. भारतामध्ये उत्पादित होत असलेल्या टोमॅटोच्या ९० टोमॅटो हे ताज्या स्वरूपात वापरले जातात.
सध्या काही शेतकरी उत्पादक कंपन्यांनी या नव्या जातींची चाचणीसाठी लागवड केली आहे. त्याचप्रमाणे टोमॅटो प्रक्रियेमध्ये महत्त्वाच्या कंपन्यांशी संस्था बोलणी करत आहेत.
बहुतांश टोमॅटो प्रक्रिया उद्योजक हंगामामध्ये जानेवारी ते मार्च काळात टोमॅटोचे उत्पादन उच्च पातळीवर आणि किंमती कमी असताना टोमॅटोची खरेदी करतात. या टोमॅटोपासून गर काढून तो पुढील केचप आणि सॉस निर्मिती प्रक्रियेसाठी साठवून ठेवला जातो. सुमारे सात किलो टोमॅटोपासून एक किलो गर मिळतो. टोमॅटो उद्योगातील स्रोताने दिलेल्या माहितीनुसार भारतामध्ये सुमारे १.२ लाख टन टोमॅटो गराची आवश्यकता असून, त्यातील केवळ ७० हजार टन टोमॅटो गर भारतातून उपलब्ध होतो. उर्वरित टोमॅटो गर हा चीनमधून आयात केला जातो.


इतर अॅग्रो विशेष
७२ तासांची सक्ती नको ः आयुक्तपुणे ः विमा कंपन्यांनी कामकाजात तातडीने सुधारणा...
पीकविमा योजनेच्या मूळ उद्देशालाच हरताळपुणे ः पंतप्रधान पीकविमा योजनेच्या माध्यमातून...
अखेर ‘इफ्को टोकियो’ विरोधात गुन्हा दाखलअमरावती : राज्य शासनाने केलेल्या करारानुसार इफ्को...
पळवाटांमुळे पीकविमा भरपाई दुरापास्तशेतकऱ्यांकडून पीकविम्याचा हप्ता भरतेवेळी...
विमा कंपन्यांबाबत सरकारची बोटचेपी भूमिकापीकविमा योजनेमुळे शेतकऱ्यांऐवजी पीकविमा कंपन्याच...
मराठवाड्यात एक लाख हेक्टरवर पीकनुकसानऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील आठपैकी सहा जिल्ह्यांत...
पावसाची उसंत, सावरण्याची धडपड सुरु पुणे : पावसासाठी पोषक वातावरण नसल्याने पावसाचा...
विमा कंपन्यांचा राज्यभर सावळागोंधळ पुणे ः पंतप्रधान पीकविमा योजनेतील खासगी विमा...
कोकणात मुसळधारेची शक्यता पुणे : कोकणसह संपूर्ण राज्यात पावसाचा जोर कमी...
सोयाबीनने गाठला दहा हजारांचा ऐतिहासिक...अकोला/लातूर ः गेले काही महिने सोयाबीनला चांगला दर...
विदर्भात कृषी अधिकाऱ्यांनीच घेतले विमा...नागपूर ः जिल्हास्तरावर आमचे कार्यालय आहे, हे...
मराठवाड्यात पीकविम्याबाबत शेतकऱ्यांसमोर...औरंगाबाद : पीकविमा उतरविण्याची सोय त्यासाठी जागर...
खानदेशात पीकविमा कंपनीचे कार्यालयच नाही जळगाव : खानदेशात पंतप्रधान पीकविमा योजनेंतर्गत...
केव्हीकेने दाखवली ‘वीडर’ची पॉवर, छोट्या...मजूरटंचाई व वाढलेले मजूरदर लक्षात घेऊन ममुराबाद (...
दिशा कार्यक्षम पूर व्यवस्थापनाची!महाराष्ट्र देशी सध्या अतिवृष्टी आणि ...
लातूरला सोयाबीन ९१४१ रुपये !लातूर ः येथील लातूर उच्चत्तम कृषी उत्पन्न  ...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात मुसळधार पावसाचा...पुणे : बंगालच्या उपसागराच्या उत्तर भागात चक्रिय...
पीक विम्यात चुकीचे प्रकार खपवून घेणार ...नाशिक: पीकविमा कंपन्यांकडून पाच पाच जिल्ह्यांसाठी...
केंद्राच्या काळ्या कायद्यांची आम्हाला...नवी दिल्ली ः कायद्याच्या प्रक्रियेतून न आलेल्या...
धरण क्षेत्रात पावसाची हजेरी पुणे : तीन दिवसांपासून राज्यातील धरणक्षेत्रात...