agriculture stories in Marathi, agrovision, IIHR develops २ processable tomato hybrids | Agrowon

अधिक उत्पादनक्षम, रोगप्रतिकारक दोन संकरित टोमॅटो जाती विकसित
वृत्तसेवा
सोमवार, 30 सप्टेंबर 2019

प्रक्रिया उद्योगासाठी उपयुक्त ठरतील अशा प्रकारच्या दोन संकरित टोमॅटो जाती बेंगळुरू येथील भारतीय उद्यानविद्या संशोधन संस्थेने विकसित केल्या आहेत. या जातींचे हेक्टरी उत्पादन ५० टनांपर्यंत मिळणार असून, शेतकऱ्यांना किमान २५ टक्के उत्पादनवाढ अपेक्षित आहे. त्यांचे नाव अर्का विशेष (एच-३०९) आणि अर्का अपेक्षा (एच -३८५) असे आहे. या जाती रोगांसाठी प्रतिकारक असून, यामध्ये एकूण विद्राव्य घनपदार्थ (टोटल सोल्युबल सॉलिड्स) आणि लायकोपेनचे प्रमाण अधिक असल्याने प्रक्रियेच्या खर्चात बचत होणार आहे.

प्रक्रिया उद्योगासाठी उपयुक्त ठरतील अशा प्रकारच्या दोन संकरित टोमॅटो जाती बेंगळुरू येथील भारतीय उद्यानविद्या संशोधन संस्थेने विकसित केल्या आहेत. या जातींचे हेक्टरी उत्पादन ५० टनांपर्यंत मिळणार असून, शेतकऱ्यांना किमान २५ टक्के उत्पादनवाढ अपेक्षित आहे. त्यांचे नाव अर्का विशेष (एच-३०९) आणि अर्का अपेक्षा (एच -३८५) असे आहे. या जाती रोगांसाठी प्रतिकारक असून, यामध्ये एकूण विद्राव्य घनपदार्थ (टोटल सोल्युबल सॉलिड्स) आणि लायकोपेनचे प्रमाण अधिक असल्याने प्रक्रियेच्या खर्चात बचत होणार आहे.

गेल्या पाच वर्षांपासून संकरित टोमॅटो जातींच्या विकासासाठी संस्थेमध्ये संशोधन सुरू आहे. या संशोधन प्रकल्पाचे प्रमुख ए. टी. सदाशिवा यांनी सांगितले, की भारतामध्ये प्रक्रिया उद्योगासाठी टोमॅटो जाती खास विकसित केल्या आहेत. या जाती टोमॅटोतील रोगांसाठी प्रतिकारक असून, उत्पादन ५० टन प्रति हेक्टर देतात. ठिबक सिंचनासह अत्यंत काटेकोर व्यवस्थापन केल्यास त्याचे उत्पादन हेक्टरी १०० पर्यंतही जाऊ शकेल. सध्याच्या संकरित जाती ४० टन प्रति हेक्टर सरासरी उत्पादन देत असताना शेतकऱ्यांना नव्या जातींमुळे किमान २५ टक्के वाढ मिळू शकते. परिणामी शेतकऱ्यांच्या उत्पादनखर्चामध्ये घट होणार आहे.

  • या जाती टोमॅटोमध्ये नुकसानकारक ठरणाऱ्या विषाणूजन्य रोग (लीफ कर्ल व्हायरस), जिवाणूजन्य कुज, लवकर येणारा करपा या रोगांना प्रतिकारक आहेत. परिणामी पिकाच्या संरक्षणासाठी होणाऱ्या फवारण्याची संख्या कमी होते.
  • नव्या टोमॅटो जातीमध्ये एकूण विद्राव्य घनपदार्थांचे प्रमाण १० टक्के अधिक आहे. यामुळे प्रक्रिया उद्योगातील प्रक्रियेसाठीच्या ऊर्जेमध्ये बचत होते.
  • टोमॅटोमध्ये चांगला रंग येण्यासाठी कारणीभूत लायकोपेनचे प्रमाण २५ ते ३० टक्के अधिक आहे.

अन्य फायदे ः
सध्याच्या उपलब्ध टोमॅटो जातींपासून संकराद्वारे विकसित केलेल्या जाती यांत्रिक काढणीसाठी योग्य आहेत. या जाती व्यावसायिक लागवडीसाठी डिसेंबरमध्ये प्रसारीत करणार असल्याची माहिती संस्थेतील काढणीपश्चात तंत्रज्ञान आणि अभियांत्रिकी विभागाचे प्रमुख एच. एस. ओबेरॉय यांनी दिली.

प्रक्रियेसाठी टोमॅटो...

सध्या २०१८-१९ मधील भारतातील टोमॅटोचे उत्पादन १९.३९ दशलक्ष असून, ते २०१७-१८ च्या (१९.७५९ दशलक्ष टन) तुलनेमध्ये कमी आहे. भारतामध्ये उत्पादित होत असलेल्या टोमॅटोच्या ९० टोमॅटो हे ताज्या स्वरूपात वापरले जातात.
सध्या काही शेतकरी उत्पादक कंपन्यांनी या नव्या जातींची चाचणीसाठी लागवड केली आहे. त्याचप्रमाणे टोमॅटो प्रक्रियेमध्ये महत्त्वाच्या कंपन्यांशी संस्था बोलणी करत आहेत.
बहुतांश टोमॅटो प्रक्रिया उद्योजक हंगामामध्ये जानेवारी ते मार्च काळात टोमॅटोचे उत्पादन उच्च पातळीवर आणि किंमती कमी असताना टोमॅटोची खरेदी करतात. या टोमॅटोपासून गर काढून तो पुढील केचप आणि सॉस निर्मिती प्रक्रियेसाठी साठवून ठेवला जातो. सुमारे सात किलो टोमॅटोपासून एक किलो गर मिळतो. टोमॅटो उद्योगातील स्रोताने दिलेल्या माहितीनुसार भारतामध्ये सुमारे १.२ लाख टन टोमॅटो गराची आवश्यकता असून, त्यातील केवळ ७० हजार टन टोमॅटो गर भारतातून उपलब्ध होतो. उर्वरित टोमॅटो गर हा चीनमधून आयात केला जातो.

इतर अॅग्रो विशेष
रत्नागिरी : गतवर्षीच्या तुलनेत भात...रत्नागिरी ः अतिवृष्टीमुळे कोकणातील शेतकरी चांगलाच...
दक्षिण आफ्रिकेतील 'मालावी हापूस'...पुणे  ः दक्षिण आफ्रिकेतील मालावी प्रांतात...
सांगली जिल्ह्यात द्राक्षबागांना आता...सांगली ः गेल्या पंधरा ते वीस दिवसांपूर्वी...
राज्यात रब्बीसाठी सव्वासहा हजार शेतीशाळापुणे : रब्बी हंगामात राज्यात सव्वासहा...
केंद्र सरकारकडून एक लाख टन कांदा...पुणे: मॉन्सूनचा वाढलेला मुक्काम, अतिवृष्टी,...
बाजार समित्या बरखास्त करणार : केंद्रीय...नवी दिल्ली : बाजार समित्यांची कार्यपद्धती आणि...
राज्य झाले टॅंकरमुक्त; केवळ बुलडाण्यात...पुणे: मॉन्सून आणि मॉन्सूनोत्तर काळात राज्यात...
केसर आंब्याचे उत्पादन ४५ टक्के घटणार;...औरंगाबाद : गंध आणि चवीसाठी केसर आंब्याची आपली...
किमान तापमानात चढ-उतारपुणे: मॉन्सूनोत्तर पावसाने उघडीप दिल्यानंतर...
अवर्षणग्रस्त माळरानावर फुलवली प्रगतशील...नगर जिल्ह्यात कायम अवर्षणग्रस्त कर्जत तालुक्यातील...
साठ देशी गायींच्या संवर्धनाचा आदर्शपुणे जिल्ह्यातील मंचर येथील सोनेचांदीचे पारंपरिक...
साखर निर्यातीला डिसेंबरपर्यंत मुदतवाढकोल्हापूर : पावसाळी स्थितीमुळे निर्यात न होऊ...
काजू उत्पादन ३० टक्क्यांनी घटणारसिंधुदुर्ग : जुलै, ऑगस्टमध्ये झालेली अतिवृष्टी,...
द्राक्ष बागांचे पंचनामे करताना दिशाभूलनाशिक  : द्राक्ष बागांचे पंचनामा केल्यास...
कृषी कौशल्य प्रशिक्षणांद्वारे उभी...केंद्र शासनाची प्रधानमंत्री कौशल्य विकास योजना २....
गारठा वाढला; नगर येथे नीचांकी तापमानपुणे  : उत्तरेकडून येणारे थंड वारे,...
पावसाने द्राक्ष शेतीचे ९ हजार कोटींवर...पुणे : सततच्या पावसामुळे सर्व अवस्थांमधील द्राक्ष...
दक्षिण महाराष्ट्रातील कारखान्यांना...कोल्हापूर: कर्नाटकने झोनबंदी केल्याने सीमाभागातून...
पीक नुकसानीचा अंतिम अहवाल लांबण्याची...पुणे : राज्यात अतिपावसामुळे झालेल्या पिकांच्या...
शासकीय खरेदीसाठी उडीद, सोयाबीनची...परभणी: किंमत समर्थन मूल्य योजनेअंतर्गत...