agriculture stories in marathi agrovision Potential for reduced methane from cows | Agrowon

पशुपालनातील मिथेन उत्सर्जन कमी करणे शक्य 

वृत्तसेवा
बुधवार, 17 जुलै 2019

मिथेनचे कमी उत्सर्जन करणाऱ्या गायींची पैदास करणे शक्य असल्याचे मत अॅडलेड विद्यापीठातील संशोधकांनी व्यक्त केले आहे. त्यांच्या पचनसंस्थेतील सूक्ष्मजीवांशी जुळवून घेण्याची गायीची वैयक्तिक जनुकीय क्षमता असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. हे संशोधन ‘जर्नल सायन्स अॅडव्हान्सेस’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे. 

मिथेनचे कमी उत्सर्जन करणाऱ्या गायींची पैदास करणे शक्य असल्याचे मत अॅडलेड विद्यापीठातील संशोधकांनी व्यक्त केले आहे. त्यांच्या पचनसंस्थेतील सूक्ष्मजीवांशी जुळवून घेण्याची गायीची वैयक्तिक जनुकीय क्षमता असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. हे संशोधन ‘जर्नल सायन्स अॅडव्हान्सेस’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे. 

गायी आणि अन्य रवंथ करणाऱ्या प्राण्यांद्वारे उत्सर्जित होणाऱ्या मिथेनचे प्रमाण लक्षणीय आहे. मानवी हस्तक्षेपामुळे निर्माण होणाऱ्या मिथेन उत्सर्जनाच्या सुमारे ३७ टक्के हे प्रमाण आहे. एक गाय सरासरी ७० ते १२० किलो मिथेन प्रतिवर्ष तयार करते. जागतिक पातळीवर गायींची संख्या समारे १.५ अब्ज आहे. 
यासाठी अॅबरडिन विद्यापीठातील रोवेट्ट संस्थेच्या नेतृत्वाखाली रुमिनोमिक्स हा प्रकल्प राबवण्यात येत असून, त्यामध्ये पार्को टेक्नॉलॉजिको पॅदानो (इटाली), बेन गुरीयन विद्यापीठ (नेगाव्ह, इस्राईल) यासह युरोप आणि अमेरिकेतील अनेक संस्थांचा समावेश आहे. त्याविषयी माहिती देताना अॅडलेड विद्यापीठातील प्राणीशास्त्र आणि पशुवैद्यकशास्त्र विद्यालयातील प्रो. जॉन विल्यम्स यांनी सांगितले, की गायींच्या पचनसंस्थेतील मिथेननिर्मिती करणाऱ्या सूक्ष्मजीवांचा पातळी आणि प्रकार यावर मोठ्या प्रमाणात नियंत्रण ठेवणे हे त्यांच्या जनुकीय कार्यक्षमतेवर अवलंबून असते. याचाच एक अर्थ आपण अशा गायींची निवड करू शकतो, की ज्या अत्यंत कमी प्रमाणात मिथेननिर्मित्या सूक्ष्मजीवांना थारा देतील. 

  • संशोधकांनी एक हजार दुधाळ गायींच्या पचनसंस्थेतील द्रवातील सूक्ष्मजीवांच्या समुदायाचे विश्लेषण केले. त्यासोबत प्रत्येक गायीची आहार, दूध उत्पादन, मिथेन उत्पादन आणि अन्य जैवरासायनिक गुणधर्मांच्या नोंदी ठेवण्यात आल्या. 
  • याआधी झालेल्या अभ्यासामध्ये आहारातील बदलाद्वारे मिथेन उत्सर्जनाचे प्रमाण कमी करणे शक्य असल्याचे दिसून आले होते. मात्र, गायींमध्ये जनुकीय बदल घडवणे ही बाब अत्यंत महत्त्वाची असून, त्यामुळे कायमस्वरूपी मिथेन उत्सर्जनावर उपाय मिळू शकेल, असे मत प्रो. विल्यम्स यांनी व्यक्त केले. अर्थात, या गुणधर्माबरोबर दूध उत्पादन, मांस उत्पादन आणि रोगप्रतिकारकता याबाबतचे प्राधान्य ठरवावे लागतील. 
  • गायीच्या पचनसंस्थेतील सूक्ष्मजीव आणि दूध उत्पादनाची कार्यक्षमता यामध्ये काही प्रमाणात संबंध असला तरी अधिक अभ्यास करावा लागणार आहे. 
टॅग्स

इतर ताज्या घडामोडी
हुंडी चिठ्ठी, मायक्रो फायनान्स...अकोला  ः जिल्ह्यात हुंडी चिठ्ठी तसेच मायक्रो...
नाशिक येथे तीनदिवसीय पुष्पोत्सवाला...नाशिक  : प्रत्येकाच्या हक्काची तीन झाडं हवी...
न्हावी परिसरात मका पिकावर लष्करी अळीचा...न्हावी, जि. जळगाव ः न्हावीसह परिसरात मक्‍याची...
पोल्ट्री उद्योगाला हवा मदतीचा हातपुणे: बाजारभावातील नरमाईमुळे पोल्ट्री उद्योग...
हापूस निर्यातीसाठी निर्यातीसाठी पणन...रत्नागिरी ः निर्यातीत हापूसचा टक्का घसरत असून तो...
नीरा देवधर, गुंजवणीतून समन्यायी पाणीवाटपमुंबई ः नीरा देवघर व गुंजवणी धरणांचे कालवे...
तापमानवाढीचा धोका वेळीच ओळखावा लागेल:...औरंगाबाद: निसर्गाच्या दोलायमानतेत मानवी...
नगरमधील नऊ तालुक्यांत तेलबियांची पेरणीच...नगर ः तेलबियांची (गळीत धान्य) पेरणी वाढावी यासाठी...
सातारा जिल्ह्यात ५५ लाख क्विंटल...सातारा : जिल्ह्यात सध्या सुरू असलेल्या गाळपाची...
निर्यातबंदीमुळे कांदा फुगवटा;...पुणे: कांद्यावरील संपूर्ण निर्यातबंदी तातडीने...
खानदेशात कांदा लागवड १४ हजार हेक्‍टरवरजळगाव  ः खानदेशात रब्बी हंगामातील कांदा...
‘कर्जमुक्ती योजनेसाठी येणाऱ्या...अकोला  ः  महात्मा ज्योतिराव फुले शेतकरी...
द्राक्षपट्ट्यासह आदिवासी भागात खुलली...नाशिक  : स्ट्रॉबेरी लागवडीसाठी महाबळेश्वरची...
सांगलीत हळदीच्या उत्पादनात घटसांगली : जिल्ह्यात ऑगस्ट महिन्यात आलेला महापूर...
चांद्यात फ्लॉवरच्या निकृष्ट...नगर : तेलंगण राज्यातील एका बियाणे कंपनीचे...
'थेट जनतेतून सरपंच निवडीचा निर्णय कायम...सोलापूर  ः राज्य सरकारने थेट जनतेतून सरपंच...
औरंगाबाद जिल्ह्यातील टंचाई...औरंगाबाद : जिल्ह्यातील संभाव्य पाणीटंचाईचे...
लातूर विभागातील दोन हजार हेक्टरवर फळबाग...नांदेड : कृषीच्या लातूर विभागांतर्गतच्या परभणी,...
अकोला बाजार समितीचे गरजूंना पाठबळअकोला ः कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या पुढाकाराने...
उशिराच्या गव्हाला वाढत्या तापमानाचा...जळगाव  ः खानदेशात गहू पिकाची स्थिती...