agriculture stories in marathi agrovision Potential for reduced methane from cows | Agrowon

पशुपालनातील मिथेन उत्सर्जन कमी करणे शक्य 

वृत्तसेवा
बुधवार, 17 जुलै 2019

मिथेनचे कमी उत्सर्जन करणाऱ्या गायींची पैदास करणे शक्य असल्याचे मत अॅडलेड विद्यापीठातील संशोधकांनी व्यक्त केले आहे. त्यांच्या पचनसंस्थेतील सूक्ष्मजीवांशी जुळवून घेण्याची गायीची वैयक्तिक जनुकीय क्षमता असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. हे संशोधन ‘जर्नल सायन्स अॅडव्हान्सेस’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे. 

मिथेनचे कमी उत्सर्जन करणाऱ्या गायींची पैदास करणे शक्य असल्याचे मत अॅडलेड विद्यापीठातील संशोधकांनी व्यक्त केले आहे. त्यांच्या पचनसंस्थेतील सूक्ष्मजीवांशी जुळवून घेण्याची गायीची वैयक्तिक जनुकीय क्षमता असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. हे संशोधन ‘जर्नल सायन्स अॅडव्हान्सेस’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे. 

गायी आणि अन्य रवंथ करणाऱ्या प्राण्यांद्वारे उत्सर्जित होणाऱ्या मिथेनचे प्रमाण लक्षणीय आहे. मानवी हस्तक्षेपामुळे निर्माण होणाऱ्या मिथेन उत्सर्जनाच्या सुमारे ३७ टक्के हे प्रमाण आहे. एक गाय सरासरी ७० ते १२० किलो मिथेन प्रतिवर्ष तयार करते. जागतिक पातळीवर गायींची संख्या समारे १.५ अब्ज आहे. 
यासाठी अॅबरडिन विद्यापीठातील रोवेट्ट संस्थेच्या नेतृत्वाखाली रुमिनोमिक्स हा प्रकल्प राबवण्यात येत असून, त्यामध्ये पार्को टेक्नॉलॉजिको पॅदानो (इटाली), बेन गुरीयन विद्यापीठ (नेगाव्ह, इस्राईल) यासह युरोप आणि अमेरिकेतील अनेक संस्थांचा समावेश आहे. त्याविषयी माहिती देताना अॅडलेड विद्यापीठातील प्राणीशास्त्र आणि पशुवैद्यकशास्त्र विद्यालयातील प्रो. जॉन विल्यम्स यांनी सांगितले, की गायींच्या पचनसंस्थेतील मिथेननिर्मिती करणाऱ्या सूक्ष्मजीवांचा पातळी आणि प्रकार यावर मोठ्या प्रमाणात नियंत्रण ठेवणे हे त्यांच्या जनुकीय कार्यक्षमतेवर अवलंबून असते. याचाच एक अर्थ आपण अशा गायींची निवड करू शकतो, की ज्या अत्यंत कमी प्रमाणात मिथेननिर्मित्या सूक्ष्मजीवांना थारा देतील. 

  • संशोधकांनी एक हजार दुधाळ गायींच्या पचनसंस्थेतील द्रवातील सूक्ष्मजीवांच्या समुदायाचे विश्लेषण केले. त्यासोबत प्रत्येक गायीची आहार, दूध उत्पादन, मिथेन उत्पादन आणि अन्य जैवरासायनिक गुणधर्मांच्या नोंदी ठेवण्यात आल्या. 
  • याआधी झालेल्या अभ्यासामध्ये आहारातील बदलाद्वारे मिथेन उत्सर्जनाचे प्रमाण कमी करणे शक्य असल्याचे दिसून आले होते. मात्र, गायींमध्ये जनुकीय बदल घडवणे ही बाब अत्यंत महत्त्वाची असून, त्यामुळे कायमस्वरूपी मिथेन उत्सर्जनावर उपाय मिळू शकेल, असे मत प्रो. विल्यम्स यांनी व्यक्त केले. अर्थात, या गुणधर्माबरोबर दूध उत्पादन, मांस उत्पादन आणि रोगप्रतिकारकता याबाबतचे प्राधान्य ठरवावे लागतील. 
  • गायीच्या पचनसंस्थेतील सूक्ष्मजीव आणि दूध उत्पादनाची कार्यक्षमता यामध्ये काही प्रमाणात संबंध असला तरी अधिक अभ्यास करावा लागणार आहे. 
टॅग्स

इतर बातम्या
सोलापूर जिल्हा बॅंकेकडून ४३ हजार...सोलापूर : महात्मा जोतिराव फुले शेतकरी कर्जमुक्ती...
सांगोल्यात डाळिंब व्यापाऱ्याला पुन्हा...सांगोला, जि. सोलापूर : सांगोल्यातील एका...
लोकशाहीच्या बळकटीसाठी मतदानाला महत्त्व...नगर : ‘‘भारत हा जगातील सर्वांत मोठी लोकशाही...
विजेबाबतच्या समस्या निकाली काढा : डॉ....बुलडाणा  : विजेच्या बाबत नागरिकांना अनेक...
चाळीसगाव : किसान सन्मानच्या लाभापासून...चाळीसगाव, जि. जळगाव ः शासनाकडून राबविण्यात...
जिल्हा परिषदांचे तलाव मासेमारीसाठी खुले...मुंबई : राज्यातील ग्रामविकास विभागांतर्गत जिल्हा...
खानदेशात तूर नोंदणीला प्रतिसादजळगाव  ः जिल्ह्यात तूर नोंदणीसंबंधी १०...
नागपूर जिल्ह्यात रब्बीच्या क्षेत्रात...नागपूर : मॉन्सूनोत्तर पावसाने खरीप पिकाचे चांगलेच...
मागासवर्गीयांपर्यंत फडणवीस सरकारच्या...मुंबई: राज्यात गत सरकारच्या कार्यकाळात...
सिंचन प्रकल्पांच्या पूर्णत्वासाठी निधी...मुंबई : जलसंपदा विभागाचे प्रलंबित प्रकल्प पूर्ण...
रासायनिक अवशेषमुक्त शेती हेच भवितव्य:...नाशिक : रासायनिक खते व कीटकनाशकांच्या...
विदर्भ, कोकणात उद्यापासून पावसाचा अंदाजपुणे : राज्याच्या किमान तापमानात चढ-उतार सुरूच...
कौशल्य, कृषी, उद्योग विभाग देतील...परभणी: पंतप्रधान कौशल्य विकास योजना आणि...
औरंगाबादेत पाणीप्रश्‍नावर भाजपचे उद्या...औरंगाबाद : नेहमी दुष्काळाशी सामना करणाऱ्या...
शेतकरीविरोधी कायद्यांबाबत सहा महिन्यांत...पुणे : शेतकरी आत्महत्यांना पूरक ठरणारे कायदे रद्द...
राज्यातील बाजार समित्या निवडणुका पुढे...पुणे: ज्या बाजार समित्यांच्या निवडणुका...
अण्णासाहेब पाटील महामंडळाने १०००...नगर : अण्णासाहेब पाटील आर्थिक मागास विकास...
कापूस दर ५१०० वर स्थिर, खेडा खरेदी वाढलीजळगाव  ः कापसाची खेडा खरेदी मागील आठवड्यात...
पलटी नांगर योजनेसाठीचा निधी अपुरा जळगाव  ः जिल्हा परिषदेच्या कृषी विभागातर्फे...
जळगाव जिल्ह्यात राष्ट्रीयकृत बॅंकांचे...जळगाव  ः महाविकास आघाडीने जाहीर केलेली...