agriculture stories in marathi agrovision Potential for reduced methane from cows | Agrowon

पशुपालनातील मिथेन उत्सर्जन कमी करणे शक्य 
वृत्तसेवा
बुधवार, 17 जुलै 2019

मिथेनचे कमी उत्सर्जन करणाऱ्या गायींची पैदास करणे शक्य असल्याचे मत अॅडलेड विद्यापीठातील संशोधकांनी व्यक्त केले आहे. त्यांच्या पचनसंस्थेतील सूक्ष्मजीवांशी जुळवून घेण्याची गायीची वैयक्तिक जनुकीय क्षमता असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. हे संशोधन ‘जर्नल सायन्स अॅडव्हान्सेस’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे. 

मिथेनचे कमी उत्सर्जन करणाऱ्या गायींची पैदास करणे शक्य असल्याचे मत अॅडलेड विद्यापीठातील संशोधकांनी व्यक्त केले आहे. त्यांच्या पचनसंस्थेतील सूक्ष्मजीवांशी जुळवून घेण्याची गायीची वैयक्तिक जनुकीय क्षमता असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. हे संशोधन ‘जर्नल सायन्स अॅडव्हान्सेस’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे. 

गायी आणि अन्य रवंथ करणाऱ्या प्राण्यांद्वारे उत्सर्जित होणाऱ्या मिथेनचे प्रमाण लक्षणीय आहे. मानवी हस्तक्षेपामुळे निर्माण होणाऱ्या मिथेन उत्सर्जनाच्या सुमारे ३७ टक्के हे प्रमाण आहे. एक गाय सरासरी ७० ते १२० किलो मिथेन प्रतिवर्ष तयार करते. जागतिक पातळीवर गायींची संख्या समारे १.५ अब्ज आहे. 
यासाठी अॅबरडिन विद्यापीठातील रोवेट्ट संस्थेच्या नेतृत्वाखाली रुमिनोमिक्स हा प्रकल्प राबवण्यात येत असून, त्यामध्ये पार्को टेक्नॉलॉजिको पॅदानो (इटाली), बेन गुरीयन विद्यापीठ (नेगाव्ह, इस्राईल) यासह युरोप आणि अमेरिकेतील अनेक संस्थांचा समावेश आहे. त्याविषयी माहिती देताना अॅडलेड विद्यापीठातील प्राणीशास्त्र आणि पशुवैद्यकशास्त्र विद्यालयातील प्रो. जॉन विल्यम्स यांनी सांगितले, की गायींच्या पचनसंस्थेतील मिथेननिर्मिती करणाऱ्या सूक्ष्मजीवांचा पातळी आणि प्रकार यावर मोठ्या प्रमाणात नियंत्रण ठेवणे हे त्यांच्या जनुकीय कार्यक्षमतेवर अवलंबून असते. याचाच एक अर्थ आपण अशा गायींची निवड करू शकतो, की ज्या अत्यंत कमी प्रमाणात मिथेननिर्मित्या सूक्ष्मजीवांना थारा देतील. 

  • संशोधकांनी एक हजार दुधाळ गायींच्या पचनसंस्थेतील द्रवातील सूक्ष्मजीवांच्या समुदायाचे विश्लेषण केले. त्यासोबत प्रत्येक गायीची आहार, दूध उत्पादन, मिथेन उत्पादन आणि अन्य जैवरासायनिक गुणधर्मांच्या नोंदी ठेवण्यात आल्या. 
  • याआधी झालेल्या अभ्यासामध्ये आहारातील बदलाद्वारे मिथेन उत्सर्जनाचे प्रमाण कमी करणे शक्य असल्याचे दिसून आले होते. मात्र, गायींमध्ये जनुकीय बदल घडवणे ही बाब अत्यंत महत्त्वाची असून, त्यामुळे कायमस्वरूपी मिथेन उत्सर्जनावर उपाय मिळू शकेल, असे मत प्रो. विल्यम्स यांनी व्यक्त केले. अर्थात, या गुणधर्माबरोबर दूध उत्पादन, मांस उत्पादन आणि रोगप्रतिकारकता याबाबतचे प्राधान्य ठरवावे लागतील. 
  • गायीच्या पचनसंस्थेतील सूक्ष्मजीव आणि दूध उत्पादनाची कार्यक्षमता यामध्ये काही प्रमाणात संबंध असला तरी अधिक अभ्यास करावा लागणार आहे. 
टॅग्स

इतर बातम्या
सिंधूताई विखे पाटील यांचे निधनशिर्डी, जि. नगर : दिवंगत माजी खासदार बाळासाहेब...
महाजनादेश यात्रेला बुधवारपासून नंदूरबार...नंदुरबार ः राज्यातील पूरस्थितीमुळे स्थगित झालेली...
पुणे बाजार समिती प्रशासकपदी वर्णी...पुणे  : पुणे कृषी उत्पन्न बाजार समितीचे...
प्रतिकूल हवामानामुळे जुन्नर तालुक्यातील...नारायणगाव, जि. पुणे  : दोन महिन्यांपासून...
नगर जिल्ह्यातील दहा ते अकरा तालुक्यांवर...नगर  ः राज्याच्या काही भागांत जोरदार पावसाने...
पीक नुकसानीबाबत शेतकऱ्याने मांडली कृषी... कऱ्हाड, जि. सातारा ः घरात हुतं नव्हतं...
बागलाण तालुक्यात पूर्वहंगामी...नाशिक ः पूर्वहंगामी अर्ली द्राक्ष उत्पादनासाठी...
खानदेशात कापूस पिकात मर रोग, मूळकूजजळगाव ः खानदेशात जळगाव, धुळे व नंदुरबार...
नांदेड, परभणी जिल्ह्यात गुलाबी बोंड...परभणी: परभणी, नांदेड जिल्ह्यांतील बीटी कपाशीवरील...
...अन् नारायण राणे काँग्रेसमध्ये गेले...मुंबई  ः कोणताही अन्याय सहन करायचा नाही, या...
सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात केळी, नारळ, सुपारी... सिंधुदुर्ग  ः कुणी तीन लाख तर कुणी दोन...
राष्ट्रपतींनी घेतला सूतकताईचा अनुभववर्धा  ः राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी...
पीएच.डी.साठी गुरुवारी सामाईक प्रवेश...पुणे ः  राज्यातील चारही कृषी विद्यापीठांतील...
विधानसभा निवडणुकीसाठी काँग्रेस-... भंडारा  ः विधानसभा निवडणुकीत कॉंग्रेस...
कोयना धरणातून ६७ टीएमसी पाण्याचा विसर्गसातारा : या महिन्याच्या सुरवातीपासून मुसळधार...
राज्यात पावसाची उघडीपपुणे : ऑगस्ट महिन्याच्या सुरवातीला मुसळधार...
कोल्हापूर, सांगली जिल्ह्यातील ऊस...कोल्हापूर : साखर कारखाने म्हटले की सर्वांच्या...
परभणी दुग्धशाळेतील संकलनात सव्वादोन लाख...परभणीः शासकीय दूध योजनेअंतर्गत परभणी येथील...
मराठवाड्यात पाणीसाठ्याची स्थिती विदारकऔरंगाबाद : अर्धा पावसाळा लोटला तरीही मराठवाड्यात...
बुलडाणा जिल्ह्यात निर्माण झाली १३२५...बुलडाणाः जिल्हा प्रशासन व भारतीय जैन संघटना...