agriculture stories in marathi agrowon agralekh on feroman trap | Agrowon

सापळ्यात अडकलाय शेतकरी
विजय सुकळकर
बुधवार, 15 ऑगस्ट 2018

राज्यात अनेक स्थानिक कंपन्यांनी बोगस कामगंध सापळेनिर्मितीचा सपाटा लावला आहे. काही ठिकाणी तर मुदत संपलेले ल्यूर विकून कंपन्या नफा कमवत आहेत. 

यावर्षी जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात बीटी कापसावर एक-दोन ठिकाणी दिसून आलेल्या गुलाबी बोंड अळीने महिनाभरात राज्य व्यापले आहे. अनेक गावांत या अळीने आर्थिक नुकसान पातळी ओलांडली आहे. गुलाबी बोंड अळीच्या प्रतिबंधासाठी यावर्षी राज्यात पूर्व हंगामी कापूस लागवडीस बियाणे उपलब्ध न होऊ देण्यापासून ते पुढील प्रसार प्रचारावरही भर दिला आहे. परंतु, कृषी विभागाच्या याबाबतच्या प्रयत्नाला अपेक्षित यश लाभलेले नाही. राज्यात काही शेतकरी बीटी कापसावरील यावर्षीचा गुलाबी बोंड अळीचा उद्रेक पाहून कापूस उपटून टाकत आहेत. गुलाबी बोंड अळीचे सर्वेक्षण आणि नियंत्रणासाठी कपाशीच्या शेतात कामगंध सापळे लावण्याबाबत कृषी विभाग, कृषी विद्यापीठांद्वारे सांगितले जात आहे. धास्तावलेला शेतकरी वाट्टेल तिथून कामगंध सापळे उपलब्ध करण्यासाठी धडपडतो आहे. खरे तर यावर्षी गुलाबी बोंड अळीचा प्रादुर्भाव कापसावर होणार, हे निश्चित होते. त्या पार्श्वभूमीवर कृषी विभागाने एकात्मिक नियंत्रणातील सर्व घटकांची पुरेशा प्रमाणात आणि योग्य गुणवत्तेत उपलब्धता करून देणे गरजेचे होते. प्रत्येक घटकांचा शास्त्रशुद्ध वापर कसा करायचा, याबाबतची माहिती प्रत्येक कापूस उत्पादकांपर्यंत पोचायला हवी होती. परंतु, तसे झाले नाही. याचा फायदा राज्यातील काही नफेखोर कंपन्या उचलत आहेत. गुलाबी बोंड अळीचे शेतकऱ्यांवर आलेल्या संकटात या कंपन्या मात्र आपली संधी साधून घेत आहेत.   

बोंड अळीच्या सर्वेक्षणासाठी एकरी दोन तर नियंत्रणासाठी आठ कामगंध सापळे लावणे आवश्यक आहेत. सापळा लावताना त्याच्या पॉलिथीनचे खालचे टोक पिकाच्या सहा इंच वर असले पाहिजे. त्यातील ल्यूर हे अडकवायचे आणि कांडीमध्ये घालून लावायचे असे दोन प्रकारचे असतात. ते योग्य पद्धतीने लावले गेले पाहिजे. ल्यूर हे प्रत्येक किडीसाठी वेगळे असते. गुलाबी बोंड अळीसाठी त्याच किडीसाठीचे विशिष्ट ल्यूर लावायला पाहिजेत. महत्त्वाचे म्हणजे ल्यूर लावताना तंबाखूचा वगैरे हात असू नये. असे योग्य प्रबोधन किती कापूस उत्पादकांपर्यंत पोचले, हा आजही राज्यात संशोधनाचा विषय ठरू शकतो. त्याहून गंभीर बाब म्हणजे राज्यात अनेक स्थानिक कंपन्यांनी बोगस कामगंध सापळे निर्मितीचा सपाटा लावला आहे. कामगंध सापळा आणि ल्यूरची एकत्रित किंमत ४५ ते ५० रुपये असायला पाहिजे. परंतु, अनेक कंपन्या ७० ते १०० रुपयास एक कामगंध सापळा विकत आहेत. त्यावर कळस म्हणजे भातावरील खोडकिडीचे ल्यूर गुलाबी बोंड अळीसाठी वापरले जात आहेत. काही ठिकाणी तर मुदत संपलेले ल्यूर विकून कंपन्या नफा कमवत आहेत. अनेक कंपन्या शेतकऱ्यांना असे लूटत असताना कृषी विभागाचे मात्र याकडे सोयीस्कर दुर्लक्ष होत आहे. या सर्वांचा परिणाम म्हणजे कामगंध सापळ्यांवर शेतकऱ्यांचा पैसा खर्च होतोय. परंतु, त्यात गुलाबी बोंड अळीचे पतंग मात्र अडकत नाहीत. 

कामगंध सापळ्याच्या या सर्व गौडबंगालाची कृषी विभागाने कसून चौकशी करायला हवी. सापळे, ल्यूरचे नमुने गोळा करून त्याची तपासणी व्हायला पाहिजे. त्यात बोगसगिरी आढळून आल्यास संबंधित कंपनीवर कडक कारवाई व्हायला पाहिजे. विशेष म्हणजे अशा कंपन्यांना कामगंध सापळे, ल्यूर निर्मिती, विक्रीचे परवाने कोणी दिले, हेही पुढे यायला पाहिजे. काही ठिकाणी गुलाबी बोंड अळीचा प्रादुर्भावच कमी असल्यामुळे अथवा नसल्यामुळे सापळ्यात पतंग येत नसतील, तर तेही स्पष्ट व्हायला पाहिजे.

इतर अॅग्रो विशेष
बागलाण तालुक्यात पूर्वहंगामी...नाशिक ः पूर्वहंगामी अर्ली द्राक्ष उत्पादनासाठी...
नांदेड, परभणी जिल्ह्यात गुलाबी बोंड...परभणी: परभणी, नांदेड जिल्ह्यांतील बीटी कपाशीवरील...
राज्यात पावसाची उघडीपपुणे : ऑगस्ट महिन्याच्या सुरवातीला मुसळधार...
कोल्हापूर, सांगली जिल्ह्यातील ऊस...कोल्हापूर : साखर कारखाने म्हटले की सर्वांच्या...
परभणी दुग्धशाळेतील संकलनात सव्वादोन लाख...परभणीः शासकीय दूध योजनेअंतर्गत परभणी येथील...
आवळा प्रक्रिया उद्योगातून बनविली ओळखजाचकवस्ती (ता. इंदापूर, जि. पुणे) येथील सुमन...
फळबागेतून शेती केली किफायतशीरकनका बुद्रुक (ता. मेहकर, जि. बुलडाणा) शिवारात...
युवा शेतकऱ्याने केले यशस्वी ब्रॉयलर...लातूर जिल्ह्यातील हडोळती येथील महेश गोजेवाड या...
मराठवाड्यातील खरिपावर संकटाचे ढग गडदऔरंगाबाद : गेल्या हंगामात दुष्काळाने पिचलेल्या...
दक्षिण महाराष्ट्रात उसाचे वैभव लयालाकोल्हापूर/सांगली : पंचगंगा, कृष्णा, वारणा,...
तीन लाखाची लाच घेताना नाशिक बाजार...नाशिक: नाशिक  कृषी उत्पन्न बाजार...
कातळावर लिली; तर टायरमध्ये फुलला...रत्नागिरी जिल्ह्यातील मेर्वी येथील प्रगतिशील...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात पावसाची शक्यतापुणे ः पावसासाठी पोषक वातावरण नसल्याने पावसाचा...
राज्यात हलक्या पावसाचा अंदाजपुणे : बंगालच्या उपसागरातील कमी दाब...
कोल्हापूरमध्ये पुरात घट, धरणातून विसर्ग...कोल्हापूर  : जिल्ह्यातील पुराची परिस्थिती...
ग्लायफोसेट तणनाशक कर्करोगकारक नाही :...वॉश्‍गिंटन : ग्लायफोसेट हे तणनाशक मानवास कर्करोग...
ऑगस्ट महिन्यातही पाणीटंचाई कायम; २ हजार...पुणे : पावसाने दमदार हजेरी लावल्याने कोकण,...
पिंपळगावकरांनी भाजीपाला शेतीतून साधली... बीड जिल्ह्यात अहमदनगर- अहमदपूर राज्य...