agriculture stories in marathi agrowon agralekh on gm permission | Agrowon

‘जीएम’चा तिढा
विजय सुकळकर
सोमवार, 17 जून 2019

एचटीबीटी कापूस असो की बीटी वांगी, हे खरोखरच व्यावसायिक लागवडीत अधिक उत्पादनक्षम, शेतकऱ्यांना फायदेशीर, जैवविविधता, तसेच पर्यावरणास पूरक आणि मानवी आरोग्यास सुरक्षित आहेत की नाहीत, याचा सोक्षमोक्ष आता लागायलाच हवा.

महिनाभरापूर्वी हरियाना राज्यात एका शेतकऱ्याच्या शेतात बीटी वांग्याची लागवड आढळून आली होती. त्या शेतकऱ्याच्या शेतातील वांग्याचे पीक जनुकीय सुधारित (जीएम) वाणाचेच असल्याचे तपासणीअंती सिद्ध झाल्यावर तेथील कृषी विभागाने ते उपटून नष्ट केले. तेव्हापासून जीएम तंत्रज्ञानाला परवानगीचा मुद्दा पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. देशात बीटी कापसाशिवाय इतर कोणत्याही पिकामध्ये तसेच कापसामध्येसुद्धा तणनाशक सहनशील एचटीबीटी वाणांना परवानगी नाही. असे असले तरी पंजाब, हरियानामध्ये अवैध बीटी वांगे तसेच महाराष्ट्र, तेलंगणा, आंध्र प्रदेश, गुजरात या राज्यांमध्ये एचटीबीटी कापसाची लागवड मागील तीन-चार वर्षांपासून राजरोसपणे सुरू आहे.

तुम्ही परवानगी दिली नाही तरी आम्ही चोरट्या मार्गाने आमचे बियाणे-वाण तुमच्या देशात घुसवू अन मग रीतसर परवानगी मिळवू, हा बहुराष्ट्रीय कंपन्यांचा डाव देशात यशस्वी होताना दिसतो. तंत्रज्ञान वापरास विरोध नको म्हणून आठवडाभरापूर्वी शेतकरी संघटनेच्या कार्यकर्त्यांनी अकोला जिल्ह्यातील अकोली जहॉँगीर येथे एचटीबीटी कापूस आणि बीटी वांग्याची लागवड करून आंदोलन छेडले. याची दखल केंद्रीय पर्यावरण विभागाने घेतली असून, राज्याला याबाबत खुलासा मागितला आहे. 
खरे तर देशात अवैध जीएम वाणांना झपाट्याने होत असलेला प्रसार पाहता केंद्र आणि संबंधित राज्य सरकारांची भूमिका पण संदिग्ध वाटते. देशात एचटीबीटी कापसाला परवानगीच नसताना मागील तीन-चार वर्षांपासून त्याची लाखो पाकिटे विकली जात आहेत. दरवर्षी लाखो हेक्टर क्षेत्र एचटीबीटी खाली असल्याचे बोलले जाते. एचटीबीटीच्या बीजोत्पादनापासून ते विक्रीपर्यंत कापूस उत्पादक प्रमुख राज्यांत एक मोठे रॅकेट काम करीत आहे. त्यास केंद्र-राज्य शासन आणि प्रशासनातील काही भ्रष्ट लोकांची साथ लाभते आहे, ही बाब अधिक गंभीर आहे. मागील तीन वर्षांपासून राज्यात एचटीबीटीचे साठे, विक्री करणाऱ्यांवर धाडी टाकल्या जात आहेत, काही ठिकाणी अटकसत्रही सुरू आहे. परंतु हे सर्व ‘आम्ही मारल्यासारखे करतो तुम्ही रडल्यासारखे करा’ असाच प्रकार म्हणावा लागेल.  

सध्यातरी क्षेत्र वाढते आहे म्हणजे शेतकऱ्यांच्या पसंतीस हे बियाणे उतरले आहे, असाच प्रसार-प्रचार होतोय. अशा प्रकारच्या एकंदरीत वातावरणात शेतकरी मात्र प्रचंड संभ्रमात आहेत. अशा वेळी एचटीबीटी कापूस असो की बीटी वांगे हे खरोखरच व्यावसायिक लागवडीत अधिक उत्पादनक्षम, शेतकऱ्यांना फायदेशीर, जैवविविधता तसेच पर्यावरणास पूरक आणि मानवी आरोग्यास सुरक्षित आहेत की नाहीत, याचा सोक्षमोक्ष लागायलाच हवा. बीटी कापसाशिवाय इतर जीएम वाणांबाबत पर्यावरणवादी तसेच ग्रीनपीससारख्या संस्थांच्या काय तक्रारी आहेत, त्यात खरेच काही तथ्य आहे की नाही, हे कसून चाचण्या आणि खोलवर तपासणीअंती पुढे यायला हवे. हे वाण चांगले असतील तर ते केंद्र-राज्य शासनाच्या परवानगीने वैध स्वरूपात शेतकऱ्यांना मिळायला हवेत. तसेच यात काही गैर आढळून आल्यास त्यांचा देशात होत असलेला प्रसार थांबवावा लागेल. शेतकरी संघटनांनीसुद्धा परवानगीस प्रलंबित जीएम वाणांच्या चाचण्या आणि त्यानंतरच रीतसर निर्णय घेण्याबाबत केंद्र सरकारवर दबाव आणायला पाहिजे. 

इतर संपादकीय
कृत्रिम पाऊस : गप्पा अन् गांभीर्यमागील पावसाळ्यातील कमी पावसामुळे राज्यात भीषण...
जनतेचा पैसा जनतेच्याच भल्यासाठीतत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी १९ जुलै...
‘जीआय’ला प्रोत्साहन राज्यासाठी वरदानकेंद्र सरकारचा २०१९ चा अंतिम अर्थसंकल्प   ...
पांढऱ्या सोन्याचे काळे वास्तवकेंद्र सरकारने जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात खरीप...
नीलक्रांतीसाठी करूया तिलापिया संगोपन तिलापिया मासा आणि त्याच्या प्रजातींना संपूर्ण...
बाजारातील ‘वाळवी’सुमारे अडीच वर्षांपूर्वी सांगली येथे एक कोल्ड...
चिंता वाढविणारी उघडीपराज्यात मॉन्सूनच्या पावसाचा काहीसा जोर कमी झाला...
‘पक्षाघाता’च्या साथीत कायदा बासनात"व्हेन मेन आर प्युअर लॉज आर युजलेस. व्हेन मेन आर...
साखरेचं वाढतं दुखणंतीन दिवसीय साखर परिषदेची सांगता नुकतीच पुण्यात...
धरणफुटीला जबाबदार ‘खेकडे’ पकडातिवरे धरणफुटीच्या निमित्ताने जलविकासाचे स्वरूप व...
संकटातील संत्राअ  त्याधुनिक तंत्रज्ञानातून उत्पादनवाढ आणि...
विरोधकांना सूर गवसेनाकाँग्रेस पक्षाची ‘निर्णायकी’ अवस्था अद्याप...
हमीभाव की कमी भावदेशभरातील शेतकरी पेरणीच्या कामांमध्ये मग्न असताना...
‘अर्थ’हीन संकल्पआर्थिक पाहणी अहवालातून देशाच्या अर्थव्यवस्थेचे...
अडचणीतील साखर उद्योगाचा भविष्यवेधराज्य सहकारी बॅंकेने ‘साखर परिषद २०-२०’चे आयोजन...
सोन्याची सुरी उरी हाणून घेऊ नकाखड्ड्यावरून उडी मारताना पाऊल नक्की खड्ड्याच्या...
कोरडी धरणे जोडून पाणीबाणी हटणार?महाराष्ट्र सरकारच्या जनकळवळ्याबद्दल कौतुक करायला...
ढिसाळ व्यवस्थेचे बळीरा ज्यात मागील तीन दिवसांपासून सुरू असलेल्या...
‘गोड’तेलाचे कटू सत्यरोजच्या जेवणात खाद्य (गोड) तेलाचा जास्त उपयोग...
बदल स्वागतार्ह; पण...राज्यात कृषी तंत्रनिकेतन अभ्यासक्रमाचा घोळ मागील...