agriculture stories in marathi agrowon agralekh on milk agitation | Agrowon

तापलेलं ‘दूध’
विजय सुकळकर
मंगळवार, 17 जुलै 2018

दूध उत्पादकांना अप्रत्यक्ष लाभ देऊन काहीही फायदा होणार नाही. कारण, तो त्यांच्यापर्यंत पोचतच नाही. त्यामुळे अनुदानाच्या स्वरुपातील थेट लाभ त्यांच्या पदरात पडायलाच हवा.

अनिश्‍चित अशा शेतीला शाश्वत मिळकतीची जोड म्हणून राज्यात दुग्धव्यवसाय केला जातो.  परंतु मागील जवळपास एक वर्षापासून दुधाला मिळणाऱ्या अत्यंत कमी दरामुळे या व्यवसायाचे अर्थशास्त्र कोलमडले आहे. अनेक शेतकऱ्यांनी दुधाळ जनावरे परवडेनात म्हणून आपल्या दावणी मोकळ्या केल्या आहेत. दुधाला योग्य दर द्या अथवा प्रतिलिटर पाच रुपये अनुदान थेट आमच्या खात्यात जमा करा, अशा माफक मागण्यांसाठी राज्यातील शेतकरी विविध आंदोलनाच्या माध्यमातून रस्त्यावर आहे. शासन मात्र दूध उत्पादकांच्या मूळ मागणीकडे दुर्लक्ष करीत सहकारी, खासगी दूध संघांना पॅकेजेस जाहीर करीत आहे.

दोन महिन्यांपूर्वी दूध संघांना दूध भुकटी तयार करण्यासाठी प्रतिलिटर तीन रुपये अनुदान देण्याचा निर्णय झाला. आठवडाभरापूर्वी दूध भुकटी आणि दूध निर्यातीला अनुदान देण्याची घोषणा शासनाने केली. परंतु, हे दोन्ही पॅकेजेस फसवे, कुचकामी असून त्यातून थेट दूध उत्पादकांच्या हाती काहीही लागणार नाही, हे वास्तव आहे. त्यामुळे दूध उत्पादकांचा संताप वाढला आहे. खासदार राजू शेट्टी यांनी दूध उत्पादकांचा हा संताप हेरून १६ जुलैपासून राज्यव्यापी दूध संकलन बंदची हाक दिली होती, त्याला चांगला प्रतिसाद मिळत आहे. दूध उत्पादकांच्या संतापाचा भडका आंदोलनाच्या रूपाने उडाला असताना राज्य शासनाची भूमिका हे आंदोलन दडपण्याचीच दिसते. त्यामुळे राज्यात दूध आंदोलन चिघळणार, असेच दिसते.  

दूध दरावर तोडगा काढण्यासाठी राज्य शासनाने पॅकेज घोषित केल्यानंतर उत्पादक समाधानी नाहीत, हे पाहून सहकारी आणि खासगी दूध संघांनी दूध दरात प्रतिलिटर तीन रुपयांनी वाढ करण्याची घोषणा केली. तर भुकटी निर्यात झाल्यावर आणि जीएसटी कमी झाल्यावर दूध दरात एक-एक रुपयाने वाढ करण्याचेही जाहीर केले. अधिक दर देण्याचे हे शहाणपण संघांना आधी का सुचलं नाही, हा प्रश्न उपस्थित होतो. याचा अर्थ हे संघ दूध उत्पादकांना अधिक दर देऊ शकत होते. परंतु, तसे न करता दूध उत्पादकांची एक प्रकारे ते लूटच करीत होते. खरे तर दूध उत्पादकांच्या नेमक्या अडचणी काय, हे जाणून न घेताच त्यांच्या तोंडाला पाने पुसण्याचे काम शासन करीत आहे. स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेने दूध बंद आंदोलनाचा इशारा दिल्यानंतर दूध उत्पादक, यातील जाणकार यांच्याशी चर्चा करून राज्य शासनाला मार्ग काढता आला असता. परंतु, दुग्धविकास मंत्र्यांपासून ते मुख्यमंत्र्यांपर्यंत आंदोलकांना चिथावणी देण्याचेच प्रकार राज्यात चालू आहेत, हे योग्य नाही.

दूध उत्पादकांना अप्रत्यक्ष लाभ देऊन काहीही फायदा होणार नाही. कारण तो त्यांच्यापर्यंत पोचतच नाही. त्यामुळे अनुदानाच्या स्वरुपातील थेट लाभ त्यांच्या पदरात पडायलाच हवा. उत्पादकांना थेट अनुदानाचा लाभ देण्यासाठी खासगी दूध संकलनाची माहिती आमच्याकडे नाही म्हणून शासन सांगते. दुग्ध व्यवसायात आघाडीच्या राज्यात दूध संकलनाची माहिती शासनाकडे नसणे, ही बाब हास्यास्पद वाटते. अशा प्रकारच्या माहितीचा अभाव थेट अनुदान हस्तांतरणापासून ते या व्यवसायाचे दीर्घकालीन नियोजन अशा सर्वच दृष्टिने शासनालाच धोकादायक ठरणारे आहे. खासगी, सहकारी दूध संकलन, त्यांना दूध पुरवठा करणारे शेतकरी यांच्या अद्ययावत माहितीची यंत्रणा राज्य उभी करून संकटातील दुग्धव्यवसायाला हातभार लावण्याचे काम शासनाने करायला हवे.

इतर अॅग्रो विशेष
मासेमारीत हवी सुसूत्रतामागील पाच वर्षांत (२०११-१२ ते २०१७-१८) सागरी...
आर्थिक मंदीचे मूळ शेतीच्या दुरवस्थेतमनमोहन सिंग यांनी देशाच्या अर्थव्यवस्थेविषयी...
फेरपालटातून ऊस, केळी, आल्याची यशस्वी...सांगली जिल्ह्यातील आळसंद येथील युवा शेतकरी विनोद...
काही भागांत उद्या हलक्या पावसाचा अंदाज पुणे: बंगालचा उपसागर आणि आंध्र प्रदेशाच्या...
रंगबेरंगी फुलांसाठी विशेष प्रसिध्द...तमिळनाडू राज्य विविध फुलांसाठी विशेष प्रसिध्द आहे...
केंद्रीय पथकाकडून कांदास्थितीचा आढावा...नाशिक : कांदा दरस्थिती, मागणी आणि पुरवठा व नवीन...
राज्याचा कृषिरत्न पुरस्कार विश्वंभर...पुणे ः कृषी, कृषी संलग्न क्षेत्र तसेच फलोत्पादन...
‘पोकरा’च्या शेळ्या होताहेत गायबअकोला : राज्यातील १५ जिल्ह्यांत राबविल्या जात...
मराठवाड्यातील प्रकल्प तळालाचऔरंगाबाद: मराठवाड्यात वार्षिक सरासरीच्या तुलनेत...
देशात कापसाचे उत्पादन २० टक्‍क्‍यांनी...जळगाव ः देशात नव्या हंगामात म्हणजेच २०१९-२० मध्ये...
मक्यावर आता टोळधाडीचे संकट; जोतिबाची...पुणे : मका पिकावर सध्या अमेरिकन लष्करी अळीने...
विघ्नकर्ता नव्हे, विघ्नहर्ता बना! स ध्या देशापुढे गंभीर असे आर्थिक संकट उभे आहे....
‘लष्करी’ हल्लाचालू खरीप हंगामात अमेरिकी लष्करी अळी (फॉल आर्मी...
जमिनीच्या सुपीकता वाढीतून साधली चौफेर...शेती अधिक उत्पादनक्षम करण्यासाठी धामणा (जि....
मत्स्योत्पादनात ठाणे जिल्हा अव्वलरत्नागिरी ः सागरी मत्स्योत्पादनात महाराष्ट्र...
दिवाळीनंतरच गाळप हंगाम सुरू होण्याची...कोल्हापूर : पूर परिस्थितीमुळे उसाचे मोठे नुकसान...
निवडणुकीत प्रभावी प्रचाराला मिळणार दहाच...बारामती, जि. पुणे : विधानसभा निवडणुकीत सर्वच...
मराठवाड्यातही कपाशीवर लष्करी अळीचा आढळपरभणी : जिल्ह्यात मका पिकापाठोपाठ कपाशीवर काही...
पावसाची उघडीप; उन्हाचा चटका वाढलापुणे : अरबी समुद्रातील परिसरात असलेले कमी दाबाचे...
द्राक्षावर तंबाखूची पाने खाणारी अळीभवानीनगर, जि. पुणे : द्राक्षावर यंदाही...