agriculture stories in marathi agrowon agralekh on parbhani shakti varietyof jower | Page 2 ||| Agrowon

‘परभणी शक्ती’ने मिळेल ज्वारीला बळ
विजय सुकळकर
शनिवार, 14 जुलै 2018

राज्याच्या दुर्गम भागात कुपोषणाचे प्रमाण अधिक आहे. अशा वेळी पौष्टिक अशा ‘परभणी शक्ती’ वाणाच्या ज्वारीचा त्यांच्या आहारात वापर वाढला म्हणजे त्यांचे कुपोषण दूर होऊ शकते. 

आपला आहार हा रिजन अन् सिझन स्पेसिफीक असला पाहिजे. म्हणजे आपल्या भागात हंगामनिहाय येणारी अन्नधान्ये, फळे-भाजीपाल्याचेच सेवन आपल्या आहारात असायला हवे; परंतु विविध माध्यमांद्वारे आपण जगाशी जोडले गेलो आहोत, वाहतुकीच्या सोयीसुविधांनी देशातीलच काय परदेशातील फळे-भाजीपाला आपल्याला उपलब्ध होत आहे. पारंपरिक पीकपद्धतीतही मोठा बदल झाल्याने आपला आहार पूर्णपणे बदलला आहे. खरे तर ज्वारीची भाकरी हे आपले मुख्य अन्न. परंतु, तीनही हंगामातील ज्वारीच्या घटलेल्या क्षेत्रामुळे आपल्या ताटातून ज्वारीची भाकरी गायब झाली आहे. पचनास हलक्या ज्वारीची जागा गव्हाच्या पोळीने घेतल्याने आरोग्याच्या समस्या वाढल्या आहेत. ज्वारी पिकापासून अन्नधान्याबरोबर जनावरांना कडबाही उपलब्ध होतो. कडबा कमी झाल्याने शेतकऱ्यांजवळची जनावरे कमी झाली आहेत. परिणामी शेतीला शेणखताचा पुरवठा कमी होऊन उत्पादकता घटत आहे. ज्वारीची संकरीत वाणं कमी कालावधीची अधिक उत्पादनक्षम आहेत. परंतु, परतीच्या पावसात ही ज्वारी सापडली तर दाणे काळे पडतात. अशी ज्वारी ग्राहक घेत नाहीत, त्यामुळे मिळेल त्या भावात विकावी लागते. स्वस्त धान्य दुकानात ज्वारी, गहू, तांदूळ ही धान्ये मिळत असल्याने शेतकरी शेतमजुरांनी पण ज्वारी लागवडीकडे पाठ फिरविली आहे. सुमारे दोन दशकापूर्वी खरिपात २५ ते ३० लाख हेक्टरवरील ज्वारी क्षेत्र ७ ते ८ लाख हेक्टरवर तर रब्बीचे क्षेत्रही ३२ लाख हेक्टरवरून २५ लाख हेक्टरवर आले आहे. अशा परिस्थितीमध्ये वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी आणि इक्रिसॅट हैद्राबाद यांच्या संयुक्त संशोधनापासून ज्वारीचे ‘परभणी शक्ती’ वाण विकसित करण्यात आले आहे. 

प्रचलित वाणांच्या तुलनेत परभणी शक्ती वाण दाणे आणि कडब्याच्या उत्पादनात सरस आहे. या वाणात लोह आणि जस्ताचे प्रमाणही अधिक असून भाकरीची प्रतही चांगली आहे. कीडरोगास कमी बळी पडणारी, स्थानिक हवामानात उत्तम येणारी ही जात आहे. निवड पद्धतीने विकसित केलेल्या या सुधारित वाणाचे उत्पादन खरीप, रब्बी आणि उन्हाळी हंगामातसुद्धा घेता येते. या वाणाचे बियाणे एकदा विकत आणले की शेतकरी घरचे बियाणे वापरू शकतात. महत्त्वाचे म्हणजे राज्याच्या ग्रामीण, दुर्गम भागात कुपोषणाचे प्रमाण अधिक आहे. अशावेळी पौष्टिक अशा परभणी शक्ती चा त्यांच्या आहारात वापर वाढला म्हणजे त्यांचे कुपोषण दूर होऊ शकते. एकंदरीत राज्यात ज्वारीला लागलेली उतरती कळा या वाणाच्या प्रसारातून दूर होऊ शकते. कृषी विद्यापीठासह कृषी विभागाच्या विस्तार यंत्रणेने या वाणाचा प्रचार राज्यातील शेतकऱ्यांमध्ये खासकरून दुर्गम आदिवासी बहुल भागात करायला हवा. त्यापुढील टप्पा म्हणजे या वाणाचे मोठ्या प्रमाणात बियाणे उत्पादन घेऊन ते शेतकऱ्यांना उपलब्ध करून द्यायला हवे. परभणी शक्तीच्या बीजोत्पादनाचे कार्यक्रम विद्यापीठ प्रक्षेत्राबरोबर महाबीज आणि शेतकऱ्यांच्या शेतावर पण घ्यायला हवेत. राज्यातील शेतकऱ्यांमध्ये योग्य प्रचार आणि त्यांच्या गरजेनुसार बियाणे उपलब्ध झाले तर ‘परभणी शक्ती’ हा वाण ज्वारीचे लागवड क्षेत्र आणि आहारातील वापराबाबत क्रांती घडवून आणू शकते.

इतर अॅग्रो विशेष
कलम ३७० पुन्हा आणून दाखवा : नरेंद्र मोदीजळगाव  : हिंमत असेल तर, जम्मू-काश्मीरबाबत...
पीक बदलातून दिली नवी दिशाशिरपूर जैन (ता. मालेगाव, जि. वाशीम) येथील...
अमेरिकेतील भातशेतीची शिवारफेरीअमेरिकेतील कॅलिफोर्निया राज्यामध्ये सॅक्रामेंटो...
परतीचा प्रवास वेगाने; मध्य, पूर्व...पुणे : नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांचा (मॉन्सून)...
सातारा : उसावर अमेरिकन लष्करी अळीचा...सातारा : जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांच्या अडचणीत...
राज्यात हलक्या पावसाचा अंदाजपुणे : ऑक्टोबर महिन्याच्या सुरुवातीपासून पडणाऱ्या...
राष्ट्रीय संस्थांमध्ये कृषी...दापोली, जि. रत्नागिरी : राष्ट्रीय कृषी...
...हे खूपच संतापजनक आहे : राजू शेट्टीसध्या शेतकऱ्याला भाकरीची गरज आहे, त्याच्या पुढे...
कृषी शिक्षणव्यवस्थेला हवी दिशादेशातील सर्वांत जास्त कृषी विद्यापीठे आणि कृषी...
कर्जबाजारी शेतकऱ्यांचा सातबारा कोरा...मुंबई : मधुमेहासारख्या २०० चाचण्या १ रुपयात...
जैवविविधतेचा ऱ्हास करणारा प्रकल्प नकोचनियोजित नवमहाबळेश्वर गिरिस्थान प्रकल्पाचं क्षेत्र...
पाण्याचा ताळेबंद गरजेचाच नगर जिल्ह्यातील हिवरे बाजार या गावाने यंदाच्या...
साखर कारखान्यांपुढे प्रक्रिया...कोल्हापूर : दोन महिन्यांपूर्वी आलेल्या महापुराचे...
सत्ताधाऱ्यांच्या भूलथापांना बळी पडू नका...मुंबई: लोकांच्या मनातला सरकारविरोधी राग...
अन्नपदार्थ निर्यातीसाठी लवकरच नवे धोरणनवी दिल्ली : देशातून प्रक्रियायुक्त...
टोमॅटोची प्युरी विकण्याची मदर डेअरीला...नवी दिल्ली : टोमॅटोचे दर वधारताच केंद्र सरकारने...
परतीच्या पावसाने नांदेडला झोडपलेपुणे : राज्यात परतीच्या पावसाने जोर धरला आहे....
मॉन्सून उत्तर भारतातून परतलापुणे: नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी (मॉन्सून) शक्रवारी...
कायदेशीर मुद्यांबाबत कृषी विभागाला...पुणे: राज्यात विविध ब्रॅंडखाली कीटकनाशकांच्या...
नाशिक जिल्ह्यात कांदा व्यवहारांवर...नाशिक  : जिल्ह्यातील कांदा खरेदी-विक्रीच्या...