agriculture stories in marathi agrowon agralekh on pink bollworm possibilities | Agrowon

संकट टाळण्यासाठी...
विजय सुकळकर
शुक्रवार, 13 जुलै 2018

गुलाबी बोंड अळीचे संकट आपल्या दारात आहे. आत्ताच सर्वांनी योग्य ती खबरदारी घेऊन या संकटाला तेथेच थोपवायला हवे.
 

मागच्या वर्षी वऱ्हाड प्रांत आणि खानदेशामध्ये जुलैच्या दुसऱ्या आठवड्यातच कापसावर गुलाबी बोंड अळीचा प्रादुर्भाव दिसून लागला होता. याची दखल घेत ॲग्रोवनने ‘वेळीच ओळखा बोंड अळीचा धोका’ असा अग्रलेख प्रसिद्ध करुन शेतकरी, शास्त्रज्ञ, कृषी विभाग आणि राज्य शासनालासुद्धा सजग केले होते. परंतु हा विषय कुणीही गांभीर्याने घेतला नाही. पुढे त्याचे परिणाम काय झाले, हे सर्वांसमोर आहेत. गेल्या वर्षी राज्यातील बीटी कापसाखालील ८० टक्क्यांहून अधिक क्षेत्रावर गुलाबी बोंड अळीचा प्रादुर्भाव होऊन उत्पादनात मोठी घट आढळून आली. त्याहूनही गंभीर बाब म्हणजे कापसावरील कीड नियंत्रणासाठी रासायनिक कीडनाशकांची फवारणी करताना ४० शेतकरी-शेतमजुरांना आपले प्राण गमवावे लागले होते. गेल्या वर्षीच्या गुलाबी बोंड अळीच्या उद्रेकानंतर कृषी विभागाने डिसेंबरनंतर फरदड शेतात ठेऊ नये, कापसाच्या पऱ्हाट्या-पिकांचे अवशेष गोळा करून नष्ट करावे, शेताची खोल नांगरट करावी, या वर्षी पूर्वहंगामी कापूस घेऊ नये, पीक फेरपालट करावी, कमी कालावधीचे बियाणे वापरावे, रेफ्युजी बियाणे लावावे आदींबाबत प्रबोधन केले होते. परंतु ही माहिती सर्वच कापूस उत्पादकांपर्यंत पोचली नाही. पोचली असेल तरी सर्वच कापूस उत्पादकांनी त्याचे तंतोतंत पालन केलेले नाही, हे सत्य आहे. 

चालू हंगामात जिनींगमध्ये लावलेल्या कामगंध सापळ्यात गुलाबी बोंड अळीचे पतंग आढळून येत आहेत. काही शेतकरी पऱ्हाट्या इंधन म्हणून जाळण्यासाठी शेताच्या बांधावर अथवा गावालगतच्या जागेत साठवतात. त्यावर असलेल्या अळीच्या कोशातूनही पतंग बाहेर पडतात. गुलाबी बोंड अळीच्या नर-मादी पतंगांचे मिलन झाल्यावर मादी कापसाच्या फूल, कळ्या, पाते, बोंडांवर अंडी घालते. त्यामुळे गुलाबी बोंड अळीचे संकट आपल्या दारावरच आहे. आत्ताच योग्य ती खबरदारी घेऊन या संकटाला दारातच थोपवायला हवे. नाही तर हे संकट मागच्या वर्षीप्रमाणे विशाल रूप धारण करू शकते.  

राज्यभरातील सर्व कापूस उत्पादकांनी आपल्या शेतात गुलाबी बोंड अळीचा प्रादुर्भाव होणार नाही, झाला तरी तो फारसा नुकसानकारक ठरणार नाही, याची काळजी घ्यायला हवी. गुलाबी बोंड अळी येऊ नये, यासाठी प्रतिबंधात्मक उपायांबाबत कृषी विभाग, कृषी विद्यापीठांनी शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन करायला हवे. कापसासह इतरही खरीप पिकांमध्ये कीडरोगांचे सर्वेक्षण करून सनियंत्रण व सल्ला यासाठी क्रॉपसॅप प्रकल्प राबविला गेला. यातील कंत्राटी सर्वेक्षक कीडरोगांच्या सर्वेक्षणाचे काम उत्तम प्रकारे करीत होते. या वर्षी कृषी विभागाने अशा सर्वेक्षकांना हटवून ते काम कृषी सहायकांपासून ते अधिकाऱ्यांपर्यंत दिले आहे. कृषी विभागाच्या कर्मचाऱ्यांची काम करण्याची पद्धत सर्वांना माहीत आहे. त्यामुळे कीडरोग सर्वेक्षणाचा बट्ट्याबोळ वाजणार असेच दिसते. दुसरा महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे शेतकऱ्यांना केवळ कामगंध, प्रकाश सापळे लावा, निंबोळी अर्काची फवारणी करा, अशा उपाययोजना सांगून भागणार नाही. तर हे साहित्य त्यांना उपलब्ध करून द्यावे लागेल. तसेच कामगंध, प्रकाश सापळे कुठे, कसे लावायचे, त्यातील ल्यूर कधी, कसा बदलायचा, त्यात किती पतंग आढळले म्हणजे फवारणी करायची, निंबोळी अर्क फवारणीचे प्रमाण काय, रासायनिक कीडनाशके कधी, कोणती, कशी फवारायची याचे संपूर्ण मार्गदर्शन प्रात्यक्षिकांद्वारे शेतकऱ्यांना व्हायला हवे. असे झाले तरच गुलाबी बोंड अळी या वर्षी नुकसानकारक ठरणार नाही.

इतर अॅग्रो विशेष
विघ्नकर्ता नव्हे, विघ्नहर्ता बना! स ध्या देशापुढे गंभीर असे आर्थिक संकट उभे आहे....
‘लष्करी’ हल्लाचालू खरीप हंगामात अमेरिकी लष्करी अळी (फॉल आर्मी...
जमिनीच्या सुपीकता वाढीतून साधली चौफेर...शेती अधिक उत्पादनक्षम करण्यासाठी धामणा (जि....
मत्स्योत्पादनात ठाणे जिल्हा अव्वलरत्नागिरी ः सागरी मत्स्योत्पादनात महाराष्ट्र...
दिवाळीनंतरच गाळप हंगाम सुरू होण्याची...कोल्हापूर : पूर परिस्थितीमुळे उसाचे मोठे नुकसान...
निवडणुकीत प्रभावी प्रचाराला मिळणार दहाच...बारामती, जि. पुणे : विधानसभा निवडणुकीत सर्वच...
मराठवाड्यातही कपाशीवर लष्करी अळीचा आढळपरभणी : जिल्ह्यात मका पिकापाठोपाठ कपाशीवर काही...
पावसाची उघडीप; उन्हाचा चटका वाढलापुणे : अरबी समुद्रातील परिसरात असलेले कमी दाबाचे...
द्राक्षावर तंबाखूची पाने खाणारी अळीभवानीनगर, जि. पुणे : द्राक्षावर यंदाही...
सरकी ढेपेचे दर कडाडल्याने दूध उत्पादक...अकोला : दुधाळ जनावरांना पोषक खाद्य म्हणून खाऊ...
लष्करी अळीपासून कपाशीला धोका नाहीः कृषी...पुणे: राज्याच्या कापूस पिकाला अमेरिकन लष्करी...
खानदेशातही कापसावर लष्करी अळीजळगाव  : खान्देशात जळगाव, धुळे जिल्ह्यांतील...
विधानसभेचा बिगुल वाजलामुंबई: चौदाव्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीचे...
कांदा दरस्थिती आढाव्यासाठी केंद्राचे...नाशिक : कांदा दर, आवक स्थितीचा आढावा...
पापड उद्योगातून मिळाले शेतीला आर्थिक बळकहाटूळ (ता. शहादा, जि. नंदुरबार) येथील आशा व...
बाजारपेठेनुसारच पीक लागवडीचे नियोजनआष्टा (ता. वाळवा, जि. सांगली) येथील सौ. मृदुला...
अमेरिकन लष्करी अळीची कपाशीवरही चाल ! (...नगर : अमेरिकन लष्करी अळीने (स्पोडोप्टेरा...
महाराष्ट्रात २१ ऑक्टोबरला मतदान, २४ ला...नवी दिल्ली : महाराष्ट्रासह हरियाना राज्य...
नावीन्यपूर्ण संकल्पना रुजवीत यशस्वी...लासलगाव (जि. नाशिक) येथील शंतनू नानासाहेब पाटील...
औरंगाबाद रेशीम उपसंचालक कार्यालयाला...औरंगाबाद : मराठवाड्याची राजधानी औरंगाबाद येथे...