agriculture stories in marathi agrowon agralekh on pm krushi sanman yojana | Agrowon

‘सन्मान’ योजनेत नको चेष्टा
विजय सुकळकर
सोमवार, 3 जून 2019

किसान सन्मान योजनेद्वारे प्रत्येक टप्प्याला मिळणाऱ्या दोन हजार रुपये आर्थिक मदतीतून काहीही साध्य होणार नाही, याचा विचार करून योजनेची व्याप्ती वाढविताना मदतीच्या निधीतही वाढ करणे गरजेचे होते. परंतु तसे झाले नाही.
 

नुकत्याच पार पडलेल्या लोकसभा निवडणुकीत भाजपप्रणित एनडीएला स्पष्ट बहुमत मिळाले आहे. त्यानंतर केंद्रात पुन्हा एकदा मोदी सरकार स्थापन झाले आहे. मोदी सरकारने आपल्या पहिल्याच मंत्रिमंडळ बैठकीत ‘पीएम किसान सन्मान’ योजनेची व्याप्ती वाढविली आहे. या योजनेसाठीची अगोदरची दोन हेक्टरपेक्षा कमी जमिनीची अट रद्द करून देशभरातील सर्व शेतकऱ्यांना ही योजना आता लागू करण्यात आली आहे. मुळात या योजनेसाठी अगोदर पात्र असलेल्या शेतकऱ्यांची संख्या साडेबारा कोटी होती. त्यात केवळ दोन कोटी शेतकऱ्यांची आता भर पडली आहे. त्यामुळे योजना देशव्याप्त करून शेतकऱ्यांसाठी फार मोठा निर्णय घेतला असल्याचा आव केंद्र सरकारने आणू नये. या योजनेची मागील हंगामी अर्थसंकल्पात घोषणा केल्यापासून यातील वार्षिक सहा हजार रुपये अशा तुटपुंज्या मदतीवर सातत्याने टीका होतेय. शेतकऱ्यांना थेट आर्थिक मदतीच्या बाबतीत तेलंगणा. ओडिशा सारखी राज्ये केंद्र सरकारच्या पुढे आहेत. विशेष म्हणजे सहा हजार रुपये वार्षिक तीन हप्त्यात विभागून दिले जाणार आहेत. प्रत्येक वेळच्या दोन हजार रुपये आर्थिक मदतीतून काहीही साध्य होणार नाही, याचा विचार करून योजनेची व्याप्ती वाढविताना मदतीच्या निधीतही वाढ करणे गरजेचे होते. परंतु तसे झाले नाही.

अधिक गंभीर बाब म्हणजे या योजनेची अंमलबजावणी १ डिसेंबर २०१८ पासून पूर्वलक्षी प्रभावाने केली जाणार होती. त्यानुसार या योजनेचा पहिला हप्ता दोन हजार रुपये लोकसभा निवडणुकीची आचारसंहिता लागू होण्यापूर्वीच लाभार्थी शेतकऱ्यांच्या बॅंक खात्यात जमा करण्यात येणार होता. केंद्र सरकारने ३१ मार्च २०१९ पूर्वी या योजनेस पात्र सर्व शेतकऱ्यांना थेट अर्थसाह्य करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले होते. परंतु आचारसंहिता लागू होण्यापूर्वी केवळ तीन कोटी शेतकऱ्यांच्याच खात्यात पैसे जमा करण्यात आले होते. महाराष्ट्रात तर या योजनेचा पहिला हप्ता वर्ग करताना शासन, प्रशासन आणि बॅंकांमध्ये प्रचंड गोंधळ उडाला होता. राज्यातील नगर, नाशिक, नांदेडसह अनेक जिल्ह्यांतील शेतकऱ्यांच्या खात्यात या योजनेअंतर्गत पैसे जमा करण्यात आले होते. बॅंकेकडून पैसे जमा झाल्याचे संदेशही शेतकऱ्यांना मिळाले. सोबत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचाही ‘किसान सन्मान योजनेअंतर्गत जमा झालेल्या पैशाचा शेतीकामासांठीच वापर करा’, अशा आवाहनाचा संदेश शेतकऱ्यांना मिळाला होता. मात्र, काही वेळातच खात्यात जमा झालेले पैसे परत गेल्याचा संदेशही शेतकऱ्यांना मिळाल्याने त्यांची मोठी हेळसांड झाली. योजनेची यापुढे अंमलबजावणी करताना शेतकऱ्यांची अशी चेष्टा होणार नाही, याची काळजी सर्वांनी घ्यायला हवी. ही योजना यशस्वी करण्यासाठी राज्य शासन, प्रशासन तसेच बॅंकांचे चांगले सहकार्य केंद्र सरकारला लाभायला हवे. 
देशभरातील शेतकरी प्रचंड अडचणीत आहे.

शेतकऱ्यांवरील नैसर्गिक संकटे वाढत आहेत. जागतिक बाजारपेठेवर त्यांच्या शेतमालाचा दर ठरतोय. त्यात भारतीय शेतकऱ्यांची स्पर्धा प्रगत देशांतील शेतकऱ्यांबरोबर आहे. या स्पर्धेत भारतीय शेतकऱ्यांचा टिकाव लागेनासा झाला आहे. अशावेळी वार्षिक केवळ सहा हजार रुपये देऊन शेतकऱ्यांचा सन्मान होणार नाही, हे लक्षात घ्यायला घेऊन आगामी काळात मोदी सरकारला ध्येयधोरणे आखावी लागतील. उत्पादनवाढीच्या सर्व पायाभूत तसेच अत्याधुनिक सुविधा शेतकऱ्यांना मिळायला हव्यात. महत्त्वाचे म्हणजे शेतमाल उत्पादनाचे योग्य दाम ठरवून देऊन असे दाम बदलत्या बाजार व्यवस्थेतही शेतकऱ्यांना मिळतील, अशी यंत्रणा उभी करावी लागेल. त्याशिवाय शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्याचा केंद्र सरकारचा हेतूसुद्धा साध्य होणार नाही, हेही लक्षात घ्यायला हवे.

इतर अॅग्रो विशेष
थंडीचे आगमन लांबणारपुणे   : राज्यात मॉन्सूनोत्तर पाऊस पडत...
राज्यात सुगीची वेळ, अन्‌ पावसाचा खेळपुणे  : अरबी समुद्रात कमी दाबाचे क्षेत्र...
मराठवाड्यातील ३३५ मंडळांत पाऊस; खरीप...औरंगाबाद, परभणी : परतीच्या पावसाने मराठवाड्यातील...
फळबागांनी बहरलेला कॅलिफोर्नियाकोकणात जशा समुद्राच्या खाड्या आहेत तशाच पद्धतीने...
कांदळवन पर्यटन, संवर्धनातून ‘स्वामिनी’...वेंगुर्ला (जि. सिंधुदुर्ग) येथील स्वामिनी महिला...
दुष्काळग्रस्तांना सावरणारे धोरण हवेगेल्या दशकात सातत्याने दुष्काळाचे संकट ओढवताना...
कृषी निर्यातीला धोरणात्मक पाठबळ हवे :...जागतिक स्तरावर कृषी निर्यातीत भरपूर संधी आहे,...
शेतकऱ्यांसाठी निवडणुका फक्त...देशात असो किंवा राज्यात ज्या वर्षात निवडणुका...
शेण पावडरपासून कलात्मक वस्तूंची...सुमारे ३८ देशी गायींचे संगोपन करीत नागपूर येथील...
‘मिरॅकल बीन’चा लुप्त होतोय चमत्कारदोन दिवसांपासून ढगाने व्यापलेल्या आकाशाने...
स्वस्त थाळी शेतकऱ्यांना पडू शकते महागातशिवसेनेच्या जाहीरनाम्यातील, त्यांच्या शब्दात ''...
नारळ, सुपारीत फुलली दर्जेदार काळी मिरीरत्नागिरी जिल्ह्यात पावसापासून काही अंतरावरील...
नागपूरच्या बाजारात भाव खाणारी सावळीची...बुलडाणा जिल्ह्यातील शेतकरी सातत्याने विविध...
संपूर्ण शेतमाल नियमनमुक्तीच्या हालचालीपुणे : बाजार समित्यांच्या जोखडातून शेतीमालाची...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात मुसळधार पावसाचा...पुणे: अरबी समुद्रात लक्षद्वीप बेटे आणि परिसरावर...
‘ॲग्रोवन’च्या दिवाळी अंकाचे थाटात...सोलापूर : ‘सकाळ ॲग्रोवन’च्या यंदाच्या दिवाळी...
२०१९ पशूगणना : गायींची संख्या १८...पुणे ः देशात २०१२ मध्ये ५१२ दशलक्ष पशुधन होते....
कर्जमाफीच्या गोंधळामुळे सोसायट्या संकटातसांगली ः कर्जमाफीचा तिढा अद्यापही सुटलेला नाही....
मुद्रांक शुल्कात आठशे कोटींनी घटसोलापूर : मुद्रांक शुल्कातून २७ हजार कोटींच्या...
महाबळेश्वरात स्ट्रॉबेरी लागवडीस वेगसातारा  ः जिल्ह्यातील महाबळेश्वर, जावळी, वाई...